ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ

Εκκλησίας-τούρκων, μακεδονομάχων-τούρκων

«Η δική μας άμυνα ήτο τότε παθητική, με μόνα όπλα την αφοσίωσιν του πληθυσμού εις το Πατριαρχείον και την ελληνικήν ιδέαν και φυσικά την οθωμανικήν προστασίαν και διοίκησιν». Μητροπολίτης Καστοριάς Γερμανός Καραβαγγέλης.

(Μετακομιδή λειψάνων μητροπολίτη Καστοριάς Γερμανού Καραβαγγέλη, Έκδ. «Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών», Θεσσαλονίκη, 1960, σελ. 36).


 

    Η επίσημη εθνικιστική θέση, όπως προπαγανδίζεται από τη δημιουργία του νέου κράτους και μετά, κάνει λόγο για δήθεν αγώνες της Εκκλησίας εναντίον των Τούρκων. Η ιστορική αλήθεια είναι βέβαια, εντελώς διαφορετική.


     Η ίδια κατάσταση συνεχίστηκε και στη Μακεδονία, όλα τα χρόνια πριν τους Βαλκανικούς Πολέμους, όταν ήταν ακόμα υπό Τουρκική κατοχή. Το βιβλίο των αρχιμ.Τίτου Κ. Καράντζαλη - Δημ. Β. Γόνη, «“Κώδιξ της αλληλογραφίας” των Βοδενών Αγαθαγγέλου - Αγώνες του Αγαθαγγέλου κατά του Βουλγαρισμού (1870-1871)» (Μακεδονική Βιβλιοθήκη - Δημοσιεύματα της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη, 1975), στο οποίο δημοσιεύονται επιστολές του τότε μητροπολίτη Αγαθάγγελου, είναι ενδεικτικό του κλίματος, που επικρατούσε μερικές δεκαετίες πριν τον Μακεδονικό Αγώνα στη Μακεδονία, όταν η Εκκλησία εξακολουθούσε να διατηρεί άριστες σχέσεις με τη Σουλτανική Εξουσία.


   Στα Βοδενά (Vοden, σημερινή Έδεσσα) ο μητροπολίτης επιχειρώντας να εμποδίζει τους Βούλγαρους να τελούν τη λειτουργία στη γλώσσα τους, ζήτησε κι εξασφάλισε τη συνδρομή των Τουρκικών Αρχών. Δεν παρέλειψε μάλιστα κατόπιν, να τους ευχαριστήσει δουλοπρεπώς:


·               Τον Αύγουστο του 1870 έγιναν φασαρίες σε εκκλησία των Βοδενών, όταν Βούλγαροι, που προσπάθησαν να αναγνώσουν τον Απόστολο στη Γλώσσα τους εμποδίστηκαν από ανθρώπους του μητροπολίτη Αγαθάγγελου. Ο μητροπολίτης διαμαρτυρήθηκε για τη συμπεριφορά τους στην Τουρκική Αρχή («Μουτεσαρίφ μπέην»), απʼ όπου ζήτησε χωροφύλακες για φύλαξη. Η Τουρκική Αρχή εξέδωσε ιραδέ, με τον οποίο προειδοποίησε  του Βούλγαρους απειλώντας τους, ότι εάν δεν συνεμορφώνοντο προς τον μητροπολίτη θα τους συνελάμβανε και θα τους τιμωρούσε. (Επιστολές του μητροπολίτη προς το Πατριαρχείο, 6 και 30 Αυγούστου 1870, σελ. 52-53, 57-59).


·               Στη σελίδα 115 του βιβλίου δημοσιεύονται επιστολές του μητροπολίτη, με τις οποίες εκφράζει την ευγνωμοσύνη του προς τον «Ενδοξώτατον Μουτεσαρίφην Θεσσαλονίκης Αγκιά εφέντην», για τη συνδρομή του στον περιορισμό των Βουλγαρικών ενεργειών.



 

     Πατριαρχικός μητροπολίτης ζητάει τη συνδρομή της Τουρκικής Χωροφυλακής εναντίον των «φιλοτάραχων βουλγαριστών».

·         «Εις ουδέν ίσχυον αι επανειλημμέναι προτροπαί του καϊμακάμη Βοδενών Ιμπραήμ πασά και αι διαταγαί της εν Θεσσαλονίκη αρχής. Από ημέρας εις ημέραν εγίνοντο θρασύτεροι, έως ου εδέησε και αυτοπροσώπως ο ενδοξότατος μουτεσαρίφης ελθών ενταύθα να τους παρεινέση και τους περιστείλη... Αναγκάζεται τότε να προσέλθη αυτοπροσώπως ο καϊμακάμης, όπως τοις γνωστοποιήση την διαταγήν και τους παραινέση νʼ αποσυρθώσι προς αποφυγήν των εκ της εξάψεως του λαού συνεπειών. Εξυβρίσαντες τότε εκείνοι τον καϊμακάμην, και ειπόντες, ότι δεν τον αναγνωρίζουσιν, εξάγουσι τας μαχαίρας των και ετοιμάζονται να επιτεθώσι κατʼ αυτού. Σπέυδουσι ο εκατόνταρχος και οι περί αυτόν χωροφύλακες όπως προφυλάξωσι τον καϊμακάμην και τραυματίζονταί τινες εις το πρόσωπον και τας χείρας υπό των μαχαιρών των ταραξιών. Θρασύτης πολύ περίεργος τη αληθεία, και άγνωστον που έχουσα την πηγήν της. Οπωσδήποτε όμως η έλευσις του ενδοξώτατου μουτεσαρίφη πολύ συνετέλεσεν εις την καταπράυνσιν της εξάψεως του χριστιανικού λαού της πόλεώς μας και την απομάκρυνσιν σκανδαλοδεστέρων ίσως σκηνών. Εις το συνδιαλλακτικόν πνεύμα, υφʼ ου εμφορείται, εις την ευγένειαν του χαρακτήρος και την διακρίνουσαν αυτόν ιδίως απροσοπωληψίαν οφείλονται κυρίως ο περιορισμός των ταραχών... Εκφράζει λοιπόν δημοσία η χριστιανική κοινότης Βοδενών την ευγνωμοσύνην της και εύχεται εις τον Θεόν να τον διαφυλάττη υγιή» (σελ. 116).



 

     O μητροπολίτης Αγαθάγγελος ευχαριστεί τον «ενδοξώτατον Μουτεσαρίφην Θεσσαλονίκης Αγκιά εφέντην» για τη συνδρομή του εναντίον των Βουλγάρων.



     Ο λόγος, που ο μητροπολίτης αντιδρούσε ασφαλώς και δεν ήταν ιδεολογικός. Όπως ομολογεί ο ίδιος στην από 12 Μαρτίου 1871 επιστολή του προς το Πατριαρχείο, οι Βούλγαροι υπόσχονταν στους -φτωχούς- χωρικούς, ότι «θα απαλλαχθώσι του να δίδωσιν αρχιερατικήν επιχορήγησιν», πράγμα, που όπως φαίνεται είχαν πετύχει σε ορισμένες περιπτώσεις, γιατί στην από 28 Μαΐου 1871 επιστολή του ο Αγαθάγγελος επικαλείται τη δράση των «βουλγαριστών» στην αδυναμία του να επληρώσει τις οικονομικές του υποχρεώσεις έναντι του Πατριαρχείου. 


Συνάντηση προυχόντων της Έδεσσας, ρωμιών και τούρκων. Ο εθνικιστής πρόξενος της Ελλάδας στη Θεσσαλονίκη, Λάμπρος Κορομηλάς, που πιθανόν εικονίζεται στην τελευταία σειρά, δεν αποτελούσε εξαίρεση στον κανόνα. Επεδίωκε κι αυτός τη διατήρηση καλών σχέσεων με τους μουσουλμάνους.



Σώματα από την Ελλάδα: Στηρίγματα της Oθωμανικής τάξης

  Οι ομάδες ρωμιών, που έδρασαν στη Μακεδονία εναντίον των Βουλγάρων όχι μόνον δεν πολέμησαν με τους Τούρκους κατακτητές, αλλά επί πλέον συνεργάστηκαν μαζί τους. Ας δούμε τι γράφει ένας μακεδονομάχος, ο Καπετάν Γύπαρης -μετέπειτα στενός συνεργάτης του Ελ. Βενιζέλου- σε αδημοσίευτο κείμενό του, που υπάρχει στο Ιστορικό Αρχείο Κρήτης στα Χανιά (Αρχείο Π. Γύπαρη, φ.1/β/3, εγγρ.21, εφημ. «Ελευθεροτυπία», 30.10.2005):


     «Ο Μακεδονικός Αγών του 1904-1908», γράφει, «δεν ήτο αγών κατά των Τούρκων. Τα ελληνομακεδονικά σώματα είχαν αποστολήν να απαλλάξωσι τους Ελληνικούς πληθυσμούς της Μακεδονίας από τας φρικτάς πιέσεις των αγρίων βουλγάρων κομιτατζήδων […] και να επαναφέρωσι εις τους κόλπους του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας τους πληθυσμούς οίτινες είχον εξαναγκασθεί να αποσχισθώσι του Ελληνισμού και του Πατριαρχείου και να προσχωρήσωσι εις την Βουλγαρικήν Εξαρχίαν.


     » Ευτυχώς εις το έργον ημών εύρομεν σύμμαχον υπό της βίας της πραγματικότητος δημιουργηθέντα. Και οι Τουρκικοί της Μακεδονίας πληθυσμοί επιέζοντο παντοιοτρόπως υπό των βουλγάρων κομιτατζήδων. Το Βουλγαρικόν Κομιτάτον επέβαλεν εις τους πλουσίους Τούρκους σημαντικάς εισφοράς χρηματικάς, εν περιπτώσει δε απειθείας αυτών κατέστρεφε τα εν υπαίθρω κτήματα αυτών ή και τους ηχμαλώτιζεν ίνα τους απελευθερώση αντί αδρών λύτρων. Ενεκα των λόγων τούτων οι Τούρκοι της Μακεδονίας, ιδιώται και αρχαί, είδον μετʼ ανεκφράστου ανακουφίσεως την είσοδον των Ελληνικών ενόπλων σωμάτων εις την Μακεδονίαν. Συν τω χρόνω η εμπιστοσύνη των Τουρκικών πληθυσμών επί των Ελληνικών ενόπλων σωμάτων κατέστη πληρεστάτη, λόγω της αψόγου διαγωγής των Ελλήνων ανταρτών. Ούτε αρπαγαί, ούτε βιαιότητες ή άλλαι αταξίαι εις βάρος των Τουρκικών πληθυσμών εσημειώθησαν ποτέ. Οι Τουρκικοί πληθυσμοί της υπαίθρου ανεκουφίσθησαν, εύρον προστασίαν, απέκτησαν ασφάλειαν της ζωής, της τιμής και της περιουσίας των. Ταύτα πάντα επηρέασαν σημαντικώτατα την στάσιν και των επισήμων Αρχών (σ.σ.: Τουρκικών), αίτινες επείσθησαν ότι τα ελληνικά σώματα ήσαν στηρίγματα της τάξεως και αναγκαίοι αυτών συνεργάται».


     Ο Γύπαρης δεν περιορίζεται στις γενικές αυτές διαπιστώσεις, αλλά παραθέτει δεκαοκτώ συγκεκριμένα παραδείγματα αυτής της ιδιότυπης συνεργασίας, που θυμίζει μάλλον παρακράτος παρά απελευθερωτικό κίνημα. Το πρώτο παράδειγμα είναι η στρατιωτική συνεργασία των μακεδονομάχων με τον Τουρκικό στρατό κατά την αντιοθωμανική εξέγερση του ντόπιου χριστιανικού πληθυσμού το καλοκαίρι του 1903. Τα υπόλοιπα αφορούν περιστατικά κάλυψης των μακεδονομάχων από τις αρχές ή ήπιας διευθέτησης των (αναπόφευκτων) μεταξύ τους συγκρούσεων. Το βασικό, συνοψίζει, ήταν, ότι «αι Τουρκικαί Αρχαί δεν κατεδίωξαν τα Ελληνικά σώματα κατά την πρώτην περίοδον της δράσεώς των, ότε ταύτα είχον ανάγκην της ανοχής των Τουρκικών Αρχών και της υποστηρίξεως των Τουρκικών πληθυσμών της Μακεδονίας».


*       *       *

     Παραθέτουμε ορισμένες ενδεικτικές περιπτώσεις συνεργασίας ρωμιών μακεδονομάχων με τούρκους κατά τον Μακεδονικό Αγώνα:


·               Ο Παύλος Μελάς αναφέρει, ότι κάποιοι μακεδονομάχοι φορούσαν Τουρκικές στολές: «Όταν επλησιάσαμεν το χωριό, ήλθαν εις συνάντησίν μας ο υπαρχηγός του Κώτα, καπετάν Στογιάννης, με δέκα από τα παλληκάρια του σώματός τους. Είναι όλοι ομοιόμορφα ενδεδυμένοι με στολάς Τουρκικάς». (Ναταλίας Μελά, συζύγου του Παύλου Μελά, «Παύλος Μελάς», έκδ. «Σύλλογος προς διάδοσιν Ελληνικών Γραμμάτων», «Δωδώνη», Αθήνα-Γιάννινα, 1992, σελ. 243).  «Ο ξένος τύπος... κατέκρινε τους Έλληνες, ότι ήταν φίλοι των Τούρκων» (σελ. 179).


  ·               Τέλη Μαΐου - αρχές Ιουνίου 1903 ο Παύλος Μελάς με κάποιους άλλους διάλεξαν δέκα Κρητικούς και τους έστειλαν στο μητροπολίτη Καστοριάς Γερμανό Καραβαγγέλη. «Ο Καραβαγγέλης είχε εξασφαλίσει από τους Τούρκους μιά φρουρά με επί κεφαλής το Ρουστέμ μπέη, που ξαφνιάστηκε βλέποντας απρόοπτα τους Κρητικούς», οι οποίοι τις μέρες του Ήλιν-ντεν «είχαν αρκετές συναντήσεις με κομιτατζήδες. Μάλιστα μεταξύ Λέχοβου και Κλεισούρας σκοτώθηκε ο Σεϊμένης, πρώτος Κρητικός, που έπεσε για τη Μακεδονία». (Μακεδονομάχου Κ. Μαζαράκη - Αινιάνα: «Ο Μακεδονικός Αγώνας», έκδ. «Δωδώνη», Αθήνα, 1981, σελ. 59). 


     Παρατηρούμε δηλαδή, οι Τούρκοι να μην αντιδρούν καθόλου στον ερχομό στη Μακεδονία ομάδας ενόπλων από την Ελλάδα, η οποία ομάδα πολέμησε στο πλευρό των Τούρκων εναντίον των επαναστατών κατά του Τουρκικού ζυγού, ο δε πρώτος πεσών σε αυτές τις συμπλοκές θεωρείται, ότι έπεσε για τη Μακεδονία!


·         «Πολύ σύντομα αποφασίστηκε να οργανωθούν αντάρτικα σώματα από ντόπιους, για να κρατήσουν τον αγώνα. Ένα από τα πρώτα που σχηματίστηκε ήταν του καπετάν Γεωργάκη. Η συγκρότηση έγινε από τον Κ. Μαζαράκη στο τσιφλίκι του Ραχμή μπέη (Τούρκου από σημαίνουσα οικογένεια, που συνδεόταν με τον Θεοδωρίδη και βοήθησε τους Έλληνες) κοντά στη λίμνη των Γενιτσών». (Κ. Μαζαράκη - Αινιάνα, «Ο Μακεδονικός Αγώνας», έκδ. «Δωδώνη», Αθήνα, 1981, σελ. 74).


·         «Την εποχή εκείνη ο Μαζαράκης γνωρίστηκε με τον Μουρή μπέη, αστυνόμο της περιοχής, που μπήκε στη μισθοδοσία του προξενείου και πολύ βοήθησε τον αγώνα». (Κ. Μαζαράκη - Αινιάνα, «Ο Μακεδονικός Αγώνας», έκδ. «Δωδώνη», Αθήνα, 1981, σελ. 75).


·         «Στη Φλώρινα, όταν επέστρεφε, ένας Τούρκος αξιωματικός, που τον είδε με τη φωτογραφική μηχανή, παρέταξε το τάγμα του έξω από το στρατώνα, παρουσίασε όπλα και φωτογραφήθηκε». (Κ. Μαζαράκη - Αινιάνα, «Ο Μακεδονικός Αγώνας», έκδ. «Δωδώνη», Αθήνα, 1981, σελ. 76).


·         «Πολλά κτήματα, όπως του Ζάννα στην Παλατίτσα με τον Παπαγεωργίου και τον Μάλτο, του Χαρίση στο Κιλινδίρ, αλλά και τσιφλίκια, όπως του Ραχμή μπέη στα Γενιτσά, του Χαλίλ μπέη στα Καβάσιλα και άλλων Τούρκων, που συνδέονταν στενά με Έλληνες έγιναν περάσματα σωμάτων. Εξ άλλου οι σχέσεις του Ζάννα, του Θεοδωρίδη, του Περδικάρη και άλλων Ελλήνων με σημαίνοντες Τούρκους, αλλά και η δωροδοκία πολλών αστυνομικών διευκόλυνε τις μετακινήσεις ανδρών και σωμάτων».  (Κ. Μαζαράκη - Αινιάνα, «Ο Μακεδονικός Αγώνας», έκδ. «Δωδώνη», Αθήνα, 1981, σελ. 77).


·         «Ο Άγρας είχε προσβληθεί από πυρετούς και παρά την επιμονή του να μείνει στη λίμνη διατάχθηκε από το Κέντρο της Θεσσαλονίκης να πάει εκεί για να νοσηλευθεί και από τα τραύματά του. Μεταμφιεσμένος σε χωρικό και με τη συνοδεία του Χαλίλ μπέη έφτασε στη Θεσσαλονίκη». (Κ. Μαζαράκη - Αινιάνα, «Ο Μακεδονικός Αγώνας», έκδ. «Δωδώνη», Αθήνα, 1981, σελ. 96).


·         «Μέχρι σήμερον ο Τουρκικός Στρατός δεν φαίνεται, ότι μας καταδιώκει με ζήλον, επομένως τους Βούλγαρους δεν τους φοβούμεθα». [Επιστολή από το Πισοδέρι του αρχηγού Ρούβα προς το Μακεδονικό Κομιτάτο (Δημ. Καλαποθάκη). Δημοσιεύτηκε στο βιβλίο του μακεδονομάχου Παύλου Γύπαρη, «Οι πρωτοπόροι του Μακεδονικού Αγώνος», Αθήνα, 1962, σελ. 79.)]


·         «Δεν είχαμε αποστολή τους Τούρκους να χτυπούμε, αυτό το γράφω ειλικρινώς και δεν μετανοούμε... Γι΄αυτό εμείς χτυπούμενε της Σόφιας τους κομίτες, γιατί όπου παν σκαλίζουνε, είναι γουρουνομύτες. Και τώρα πάλι προσπαθούν τους Έλληνες να πάρουν, στο Εξαρχείο θέλουνε όλους να τους λανσάρουν... Για την Ορθοδοξία μας αίμα πολύ εχύθη, η πίστις μας η λατρευτή στο αίμα εστηρίχθη». (Π. Γύπαρη, «Οι πρωτοπόροι του Μακεδονικού Αγώνος», έμμετρο, Αθήνα, 1962, σελ. 124 και 129.) «Με Τούρκους μας ελέγανε, παιδιά, μη κτυπηθήτε, πάντοτε νʼ αποφεύγετε, να μην τους προκαλήτε» (σελ. 209).


·         «Δεξιά κι αριστερά απʼ το σταθμό ήταν διάφοροι λοφίσκοι κι ένας απʼ αυτούς μας έκρυβε ως την τελευταία στιγμή τους Τούρκους. Έτσι παρουσιάστηκαν ξαφνικά μπροστά μας σʼ απόσταση μικρότερη ίσως κι από πενήντα μέτρα. Ο Τσόβολος είχε πάει πίσω από κάτι βράχους για φυσική του ανάγκη. Εμείς οι άλλοι δυό λοιπόν ετοιμάσαμε αστραπηδόν τα τουφέκια μας κι εγώ πατώντας τη φωνή μου δυνατά τους μίλησα:


     - Είμαστε Έλληνες, τους φώναξα σε άπταιστη Τουρκική. Και βγήκαμε στο κλαρί εναντίον των Βουλγάρων. Μʼ εσάς δεν έχουμε τίποτα κι είμαστε φίλοι, γιατί κι εσείς τους Βούλγαρους κυνηγάτε.» (Διήγηση μακεδονομάχου παπα-Δράκου στη γραμματέα της Πηνελόπης Δέλτα, Αντιγόνη Μπέλλου - Θρεψιάδη, από το βιβλίο: «Μορφές μακεδονομάχων και τα Ποντιακά του Γερμανού Καραβαγγέλη», έκδ. «Α. Μαυρίδης», Αθήνα, 1984, σελ. 176.)



Μετάβαση στο επόμενο Δ' Κεφάλαιο: ΟΙ "ΑΓΑΘΟΥΡΓΟΙ ΚΑΚΟΥΡΓΟΙ"

(Μαφία έμμισθων ληστών τρομοκρατεί τα Μακεδονικά χωριά)


Επιστροφή στην αρχική σελίδα του Αφιέρωματος

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ


5 ΣΧΟΛΙΑ

  • Ανώνυμος 45005

    12 Φεβ 2018

    Έλληνες λόγιοι για τη Μακεδονία και τους Μακεδόνες
    Αδαμάντιος Κοραής (1819):
    \"Το έθνος είναι πτώμα σπαραττόμενον από κόρακας (...) Όλην του την αρετή του αφαίρεσεν η δουλεία. Ιδού η ζωγραφία μας, αφ\' ότου μας επάτησεν ο Φίλιππος εώς εις το έτος 1453. Αλλάξαμε δεσπότας διαφόρους, άλαλοι και ανόητοι\"
    [Αδ. Κοραή, \"Στοχασμοί Κρίτωνος\", σ. 5 - βλ. και \"Έρανος εις Αδαμάντιον Κοραή\", 1965, σελ. 147]

    Αδαμάντιος Κοράης (1824):
    \"Οι Μακεδόνες (...) επροχωρούσαν καθημέραν εις την κατάλυσιν της ελευθερίας [της Ελλάδος] (...) και δουλωμένοι [οι Έλληνες] εις τους Μακεδόνας (...) Μετά την Μακεδονικήν δεσποτείαν έπεσαν υπό κάτω εις των Ρωμαίων την εξουσίαν και τέλος στους Τούρκους\"
    [Αδ. Κοραή, \"Εφημερίς του Κάτω Κόσμου\" - βλ. Δημ. Γκίνη, \"Τα ανώνυμα έργα του Κοραή\", 1948, σ. 54-55]

    Παναγιώτης Κοδρικάς(1794):
    \"Η δυστυχής Ελλάς (...) άρχισε ολίγον κατ΄ ολίγον να χάνει μαζί με την ένδοξόν της ελευθερίαν (...) και την παλαιά εκείνην της γλώσσης ευγένεια. Αι αλλεπάλληλοι έφοδοι όπου κατά καιρούς εδοκίμασεν από διάφορα έθνη, πότε Μακεδόνων, πότε Ρωμαίων και ενίοτε Γότθων...\"
    [στον πρόλογο της μτφ. του Fontenelle \"Περί πληθύος κόσμων\" - βλ. Γ. Λαδά & Αθ. Χατζηδήμου, \"Ελληνική βιβλιογραφία των ετών 1791-1795\", 1971, σ. 316]

    Αθανάσιος Χριστόπουλος (1808):
    \"Ο Φίλιππος και ο υιός του Αλέξανδρος (...) εκαταδάμασαν επι τέλους όλην την Ελλάδα και την υπέταξαν εις το Μακεδονικόν κράτος\".
    [\"Πολιτικά Σοφίσματα\", Επετηρίς Μεσαιωνικού Αρχείου, τομ.10 (1960), σ. 59]

    Μιχαήλ Περδικάρης (1811):
    \" Το Γένος των Ελλήνων, ω φίλτατε αναγνώστα (...) αφού κατ\' αρχάς αυτό επολιτεύθη διʼ αιώνων κάθ\' εαυτό αυτοδέσποτον και αυτεξούσιον, υπετάγη, πρώτον μεν εις το Μέγαν Αλέξανδρον, ύστερον δε εις Ρωμαίους\".
    [\"Ρήγας ή κατά ψευδοφιλελλήνων\", Επετηρίς Μεσαιωνικού Αρχείου, τομ.11 (1961), σ. 23 & 33-34]

    Γρηγόριος Σαράφης (1818):
    \"Οι Αθηναίοι και οι Λακεδαιμόνιοι, επειδή εσκανδαλίσθησαν μεταξύ των, διήρεσαν την Ελλάδα εις δύο μέρη και αφού 27 ολόκληρους χρόνους επολέμησαν μεταξύ των νικώντες και νικώμενοι, τοσούτον αδυνάτησαν ώστε κατεδουλώθησαν πρώτον μεν υπό των Μακεδόνων, έπειτα δε επί των Ρωμαίων (...) καταστασθέντες δούλοι\"
    [Γρ. Σαράφη, \"Λόγοι Εκκλησιαστικοί\", Κυδωνίες 1909, σ. 98]

    εκδότης του περιοδ. \"Μέλισσα\" (1819):
    \"Τι συνέβη μετά ταύτα; [ενν. τη διχόνοια των Ελλήνων] Οι Μακεδόνες κατεδούλωσαν την πατρίδα του Μιλτιάδου. Τι έπειτα; Οι Ρωμαίοι την κατεσπάραξαν. Τι τελευταίον; Αλλ\' η χειρ μου τρέμει και ο κάλαμος πίπτει...\"
    [Μέλισσα, τευχ. 1, Ιούλιος 1819, σ. 100]

    Ανώνυμος (1823):
    \"Το Γένος μας αφού εξέπεσε (...) υπεδουλώθη εις τον ζυγόν των Μακεδόνων, Ρωμαίων, και εν εσχάτοις εις τον παρόντα βαρύν ζυγόν\"
    [Ι.Οικονόμος, \"Επιστολαί διαφόρων\", 1964, σ. 421 & 445]

    Αλέξανδρος Σούτσος (1836):
    \"(...) τας προγονικάς εκείνας διχονοίας, αίτινες καταστήσασαι αυτήν [την Ελλάδα] έρμαιον της Μακεδονίας και Ρώμης, κατέλυσαν την ανεξαρτησίαν της\"
    [Αλ. Σούτσος, \"Ελληνική Πλάστιγξ\", 1836, σ. 18]

    Κωνσταντίνος Σχινάς, πρύτανης του Πανεπιστημίου του Όθωνος (1837):
    \"Η Ελλάς (...) υποκύψασα έπειτα, με οικτράν μόνην αυτονομίας σκιάν, εις των Μακεδόνων την κυριαρχίαν...\"
    [λόγος εκφωνηθείς κατά τα εγκαίνια του Πανεπιστημίου στις 3/5/1837 - βλ. Κ. Δημαρά, \"Εν Αθήναις τη 3 Μαΐου 1837\", 1987, σ. 31κε. & 136κε.]

    Γεώργιος Κοζάκης-Τυπάλδος (1839):
    \"Η δε Ελλάς στερηθείσα άπαξ της ελευθερίας της, έγινε πρώτον μεν επαρχία Μακεδονική, ύστερον δε Ρωμαϊκή, Γραικορωμαϊκή...\"
    [Γ. Κοζάκης-Τυπάλδος, \"Φιλοσοφικόν δοκίμιον περί της προόδου και της πτώσεως της παλαιάς Ελλάδος\", 1839, σ. 495-496]

    Ιάκωβος Ρίζος Νερουλός, πρόεδρος της Αρχαιολογικής Εταιρείας (1841):
    \"Ο Φίλιππος έπραξεν άλλον της νίκης εκείνης [της Χαιρωνείας] ολεθριότερον, εγέννησε τον Αλέξανδρον\"
    [Σύνοψις των Πρακτικών της Αρχαιολογικής Εταιρείας των Αθηνών, 1846, σ. 102]

    Νικόλαος Σαρίπολος (1848):
    \"(...) πέπλος μέλας δουλείας επισκιάζει την Ελλάδα, εποχή μακράς καταστροφής, εποχή άγονος. Τους Μακεδόνας διαδέχονται οι Ρωμαίοι, τους Ρωμαίους οι βάρβαροι του Βορρά, τούτους δε οι αιμοχαρείς της Κασπίας περίοικοι.\"
    [Νικ. Σαρίπολος, \"Λόγος εκφωνηθείς την 21 Οκτωβρίου 1848 κατά την έναρξιν της διδασκαλίας των αρχαίων Ελληνικών πολιτευμάτων\", 1848, σ 24]

    Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος (1849):
    \"Η Μακεδονική εποχή δύναται ευλόγως να διακριθή από της Ελληνικής, διότι το Μακεδονικόν έθνος εξεπλήρωσεν, εν τη Γενική Ιστορία, εντολήν άλλην παρά το Ελληνικόν\".
    Παρακάτω, αναφερόμενος στη μάχη της Χαιρώνειας, γράφει ότι συγκρούσθηκαν οι Έλληνες με τους Μακεδόνες.
    [ Κων. Παπαρρηγόπουλος, \"Εγχειρίδιον της Γενικής Ιστορίας\", 1849, σ. 191-193 & 235-236]

  • Ανώνυμος 42181

    11 Απρ 2017

    Ανώνυμος 41455

    Κλασσική συκοφαντία βολεμένου ελληνάρα "τα αφεντικά σας", "σκλάβοι", "πόσα σας πληρώνουν", "σε ποια μκο ανήκετε", "ειστε εβραιομασωνοι" κτλ.

    Καμία επανάσταση δεν έγινε στα μέρη που αναφέρεις, τουλάχιστον όχι όπως την θεωρείς εσύ επανάσταση.

    Τώρα επειδή είσαι εσύ λαμόγιο και βολεμένος και τρως ενα κομάτι απο την ελληναράδικη πίτα, δεν σημαίνει πως είμαστε και όλοι εμείς που διαφωνούμε με τις εθνο-εγωκεντρικές απόψεις σου, σκλάβε στο χρυσό κλουβί που λέγετε ελλάς.

  • Ανώνυμος 41455

    8 Μαρ 2017

    κουβεντα για την επανασταση της Πιεριάς..Καστανιάς..Μπούρινου λαμογιοσαιτ εεεε...??? μονο οτι γουσταρουν να προωθησετε τα αφεντικα σας εεε..μια ζωη σκλαβοι..

  • Ανώνυμος 39200

    29 Ιουλ 2016

    Έλληνες λόγιοι για τη Μακεδονία και τους Μακεδόνες
    Αδαμάντιος Κοραής (1819):
    "Το έθνος είναι πτώμα σπαραττόμενον από κόρακας (...) Όλην του την αρετή του αφαίρεσεν η δουλεία. Ιδού η ζωγραφία μας, αφ' ότου μας επάτησεν ο Φίλιππος εώς εις το έτος 1453. Αλλάξαμε δεσπότας διαφόρους, άλαλοι και ανόητοι"
    [Αδ. Κοραή, "Στοχασμοί Κρίτωνος", σ. 5 - βλ. και "Έρανος εις Αδαμάντιον Κοραή", 1965, σελ. 147]

    Αδαμάντιος Κοράης (1824):
    "Οι Μακεδόνες (...) επροχωρούσαν καθημέραν εις την κατάλυσιν της ελευθερίας [της Ελλάδος] (...) και δουλωμένοι [οι Έλληνες] εις τους Μακεδόνας (...) Μετά την Μακεδονικήν δεσποτείαν έπεσαν υπό κάτω εις των Ρωμαίων την εξουσίαν και τέλος στους Τούρκους"
    [Αδ. Κοραή, "Εφημερίς του Κάτω Κόσμου" - βλ. Δημ. Γκίνη, "Τα ανώνυμα έργα του Κοραή", 1948, σ. 54-55]

    Παναγιώτης Κοδρικάς(1794):
    "Η δυστυχής Ελλάς (...) άρχισε ολίγον κατ΄ ολίγον να χάνει μαζί με την ένδοξόν της ελευθερίαν (...) και την παλαιά εκείνην της γλώσσης ευγένεια. Αι αλλεπάλληλοι έφοδοι όπου κατά καιρούς εδοκίμασεν από διάφορα έθνη, πότε Μακεδόνων, πότε Ρωμαίων και ενίοτε Γότθων..."
    [στον πρόλογο της μτφ. του Fontenelle "Περί πληθύος κόσμων" - βλ. Γ. Λαδά & Αθ. Χατζηδήμου, "Ελληνική βιβλιογραφία των ετών 1791-1795", 1971, σ. 316]

    Αθανάσιος Χριστόπουλος (1808):
    "Ο Φίλιππος και ο υιός του Αλέξανδρος (...) εκαταδάμασαν επι τέλους όλην την Ελλάδα και την υπέταξαν εις το Μακεδονικόν κράτος".
    ["Πολιτικά Σοφίσματα", Επετηρίς Μεσαιωνικού Αρχείου, τομ.10 (1960), σ. 59]

    Μιχαήλ Περδικάρης (1811):
    " Το Γένος των Ελλήνων, ω φίλτατε αναγνώστα (...) αφού κατ' αρχάς αυτό επολιτεύθη διʼ αιώνων κάθ' εαυτό αυτοδέσποτον και αυτεξούσιον, υπετάγη, πρώτον μεν εις το Μέγαν Αλέξανδρον, ύστερον δε εις Ρωμαίους".
    ["Ρήγας ή κατά ψευδοφιλελλήνων", Επετηρίς Μεσαιωνικού Αρχείου, τομ.11 (1961), σ. 23 & 33-34]

    Γρηγόριος Σαράφης (1818):
    "Οι Αθηναίοι και οι Λακεδαιμόνιοι, επειδή εσκανδαλίσθησαν μεταξύ των, διήρεσαν την Ελλάδα εις δύο μέρη και αφού 27 ολόκληρους χρόνους επολέμησαν μεταξύ των νικώντες και νικώμενοι, τοσούτον αδυνάτησαν ώστε κατεδουλώθησαν πρώτον μεν υπό των Μακεδόνων, έπειτα δε επί των Ρωμαίων (...) καταστασθέντες δούλοι"
    [Γρ. Σαράφη, "Λόγοι Εκκλησιαστικοί", Κυδωνίες 1909, σ. 98]

    εκδότης του περιοδ. "Μέλισσα" (1819):
    "Τι συνέβη μετά ταύτα; [ενν. τη διχόνοια των Ελλήνων] Οι Μακεδόνες κατεδούλωσαν την πατρίδα του Μιλτιάδου. Τι έπειτα; Οι Ρωμαίοι την κατεσπάραξαν. Τι τελευταίον; Αλλ' η χειρ μου τρέμει και ο κάλαμος πίπτει..."
    [Μέλισσα, τευχ. 1, Ιούλιος 1819, σ. 100]

    Ανώνυμος (1823):
    "Το Γένος μας αφού εξέπεσε (...) υπεδουλώθη εις τον ζυγόν των Μακεδόνων, Ρωμαίων, και εν εσχάτοις εις τον παρόντα βαρύν ζυγόν"
    [Ι.Οικονόμος, "Επιστολαί διαφόρων", 1964, σ. 421 & 445]

    Αλέξανδρος Σούτσος (1836):
    "(...) τας προγονικάς εκείνας διχονοίας, αίτινες καταστήσασαι αυτήν [την Ελλάδα] έρμαιον της Μακεδονίας και Ρώμης, κατέλυσαν την ανεξαρτησίαν της"
    [Αλ. Σούτσος, "Ελληνική Πλάστιγξ", 1836, σ. 18]

    Κωνσταντίνος Σχινάς, πρύτανης του Πανεπιστημίου του Όθωνος (1837):
    "Η Ελλάς (...) υποκύψασα έπειτα, με οικτράν μόνην αυτονομίας σκιάν, εις των Μακεδόνων την κυριαρχίαν..."
    [λόγος εκφωνηθείς κατά τα εγκαίνια του Πανεπιστημίου στις 3/5/1837 - βλ. Κ. Δημαρά, "Εν Αθήναις τη 3 Μαΐου 1837", 1987, σ. 31κε. & 136κε.]

    Γεώργιος Κοζάκης-Τυπάλδος (1839):
    "Η δε Ελλάς στερηθείσα άπαξ της ελευθερίας της, έγινε πρώτον μεν επαρχία Μακεδονική, ύστερον δε Ρωμαϊκή, Γραικορωμαϊκή..."
    [Γ. Κοζάκης-Τυπάλδος, "Φιλοσοφικόν δοκίμιον περί της προόδου και της πτώσεως της παλαιάς Ελλάδος", 1839, σ. 495-496]

    Ιάκωβος Ρίζος Νερουλός, πρόεδρος της Αρχαιολογικής Εταιρείας (1841):
    "Ο Φίλιππος έπραξεν άλλον της νίκης εκείνης [της Χαιρωνείας] ολεθριότερον, εγέννησε τον Αλέξανδρον"
    [Σύνοψις των Πρακτικών της Αρχαιολογικής Εταιρείας των Αθηνών, 1846, σ. 102]

    Νικόλαος Σαρίπολος (1848):
    "(...) πέπλος μέλας δουλείας επισκιάζει την Ελλάδα, εποχή μακράς καταστροφής, εποχή άγονος. Τους Μακεδόνας διαδέχονται οι Ρωμαίοι, τους Ρωμαίους οι βάρβαροι του Βορρά, τούτους δε οι αιμοχαρείς της Κασπίας περίοικοι."
    [Νικ. Σαρίπολος, "Λόγος εκφωνηθείς την 21 Οκτωβρίου 1848 κατά την έναρξιν της διδασκαλίας των αρχαίων Ελληνικών πολιτευμάτων", 1848, σ 24]

    Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος (1849):
    "Η Μακεδονική εποχή δύναται ευλόγως να διακριθή από της Ελληνικής, διότι το Μακεδονικόν έθνος εξεπλήρωσεν, εν τη Γενική Ιστορία, εντολήν άλλην παρά το Ελληνικόν".
    Παρακάτω, αναφερόμενος στη μάχη της Χαιρώνειας, γράφει ότι συγκρούσθηκαν οι Έλληνες με τους Μακεδόνες.
    [ Κων. Παπαρρηγόπουλος, "Εγχειρίδιον της Γενικής Ιστορίας", 1849, σ. 191-193 & 235-236]

  • Ανώνυμος 34530

    5 Ιουν 2015

    Poy einai to parakseno; se prwth fasi oi toyrkoi einai symmaxoi mas enantion toy ekvoylgarismoy twn ellhnwn ths makedonias. Thn epomenh mera, poy tha ginotan to moirasma, oi toyrkoi eprepe na fygoyn apo thn mesh kai s ayto tha vohthoysan oi servoi kai oi voylgaroi.