ΜΕΓΑΛΟΪΔΕΑΤΙΣΜΟΙ

Εθνική εταιρεία, ατυχής πόλεμος '97, Μακεδονικό Κομιτάτο

  Με την ανάπτυξη της βιοτεχνίας και του εμπορίου σχηματίστηκε στις μεγάλες πόλεις και στα μεγάλα χωριά η αστική τάξη, η οποία άρχισε να αντιπολιτεύεται την παληά αριστοκρατία, που είχε τα τσιφλίκια και τον πολύ πλούτο, αλλά μετά το 1870 άρχισε να ξεπέφτει. Οι ταξικές αυτές αντιθέσεις δημιούργησαν ευνοϊκούς όρους για να πιάσει το σύνθημα της αυτονομίας της Μακεδονίας. Εκτός από τους μητροπολίτες, τους Τούρκους πασάδες, μπέηδες και αγάδες και οι τζορματζήδες (πρόκριτοι) καταπίεζαν τον λαό. Γιʼ αυτό πολλοί από τους σλαβόφωνους Μακεδόνες αποφάσισαν να αποτινάξουν τον Τουρκικό ζυγό, καθώς και το ζυγό των μητροπολιτών και να επιβάλουν στην αυτόνομη και ανεξάρτητη Μακεδονία καθεστώς πολιτικής και εθνικής ισοπολιτείας.


«Η Μακεδονία στους Μακεδόνες»

   Το 1893 ιδρύθηκε επαναστατική αυτονομιστική οργάνωση, το Κομιτάτο των Σαντραλιστών (=κεντριστών)  ή «Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση». Μέλος της μπορούσε να γίνει κάθε κάτοικος της Ευρωπαϊκής Τουρκίας χωρίς καμμία διάκριση γλώσσας, εθνικότητας ή θρησκείας. Σκοπός του Κομιτάτου ήταν η απελευθέρωση από τους Τούρκους με βελτίωση της πολιτικής και κοινωνικής θέσης των κατοίκων της Μακεδονίας, απαλλοτρίωση των μεγάλων τσιφλικιών προς όφελος των κολλιγάδων και των αχτημόνων αγροτών και η αυτονομία της Μακεδονίας. Ήθελαν να δημιουργήσουν ένα ανεξάρτητο Μακεδονικό κράτος, στο οποίο θα επικρατούσαν οι αρχές της ισότητας. Το σύνθημά τους ήταν: «Η Μακεδονία στους Μακεδόνες». Εξ αρχής στρατολόγησαν ντόπιους ληστές και λησταντάρτες, που γνώριζαν την περιοχή και ήταν συνηθισμένοι στη ζωή του βουνού. Οι Τουρκικές αρχές άρχισαν συστηματικές έρευνες στα χωριά και συλλήψεις κομιτατζήδων.

    

    Οι σοβινιστές της Σόφιας δεν είδαν με καλό μάτι το Κομιτάτο αυτό, γιατί προπαγάνδιζε και καλλιεργούσε την αυτονομία και ανεξαρτησία της Μακεδονίας και όχι την προσάρτησή της στη Βουλγαρία. Γιʼ αυτό ίδρυσαν το 1895 άλλο Κομιτάτο, την «Εξωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση» ή Κομιτάτο των Βερχοβιστών, που σκοπός του ήταν η απόσπαση της Μακεδονίας από την Τουρκία και η προσάρτησή της στην Βουλγαρία.

   

    Όπως ήταν φυσικό άρχισε ο ανταγωνισμός ανάμεσα στα δυό κομιτάτα, αλλά οι βερχοβιστές έχοντας τη συμπαράσταση της Βουλγαρικής κυβέρνησης σιγά - σιγά άρχισαν να έχουν μεγαλύτερη επιρροή στους Σλαβομακεδόνες από τους Σαντραλιστές. Σε πολλές εξ άλλου περιοχές παρουσιάζονταν με τη μάσκα των σαντραλιστών. Οι χωρικοί δεν ήταν σε θέση να ξεχωρίσουν τους μεν από τους δε. Άρχισαν λοιπόν τρομοκρατικές πράξεις στη Μακεδονία, στην αρχή κατά των Τούρκων μπέηδων και αγάδων και ύστερα και κατά των ελληνόφωνων.


Η επανάσταση του Ήλιν-ντεν

     Το 1902 σε μερικά διαμερίσματα της Μακεδονίας οργανώθηκε επαναστατικό κίνημα και το 1903 στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης ανατίναξαν ένα Γαλλικό καράβι και έβαλαν φωτιά στην Οθωμανική Τράπεζα. Στις 20 Ιουλίου του 1903, στη γιορτή του προφήτη Ηλία ξέσπασε στο Μοναστήρι επανάσταση, που είναι γνωστή με το όνομα του Ήλιν-ντεν (=ημέρα του Ηλία). Στην αρχή οι επαναστάτες κατέλαβαν το Κρούσοβο, την Κλεισούρα και τη Νέβεσκα, μα στάλθηκε πολύς Τουρκικός στρατός και στο τέλος Σεπτεμβρίου η επανάσταση καταστάλθηκε με αγριότητα από τις πολύ μεγαλύτερες Τουρκικές δυνάμεις.


     Άν και οι σημερινοί εθνικιστικοί κύκλοι της Ρωμιοσύνης επιχειρούν να υποβαθμίσουν την Μακεδονική αυτή εξέγερση εναντίον των Τούρκων κατακτητών ας δούμε τι λέει σε ένα βιβλίο του ένας μακεδονομάχος, ο οποίος ήταν αρχηγός ομάδας, συντονιστής δράσης κεντρικής και δυτικής Μακεδονίας και σύνδεσμος μεταξύ των προξενείων Θεσσαλονίκης - Μοναστηρίου, ο Κωνσταντίνος Μαζαράκης - Αινιάν (Ακρίτας): «Ο απολογισμός της εξέγερσης ήταν τρομακτικός για τον πληθυσμό. Πάνω από 22 χωριά είχαν τελείως καταστραφεί και 40.000 είχαν μείνει άστεγοι, ενώ άλλα χωριά είχαν πάθει σοβαρές ζημιές και 8.000 σπίτια είχαν καταστραφεί. Η μισή σοδειά είχε καεί και τα περισσότερα ζώα είχαν αρπαχθεί. Εκείνοι που σκοτώθηκαν υπολογίζονται σε 2.000 περίπου. Όσοι είχαν φύγει στα βουνά άρχιζαν να γυρίζουν στα χωριά τους, αλλά εκεί βρήκαν ερείπια. Άλλοι πάλι αναγκάστηκαν να καταφύγουν στις πόλεις, όπου ζούσαν με αφάνταστες στερήσεις(«Ο Μακεδονικός Αγώνας», έκδ. «Δωδώνη», Αθήνα, 1981, σελ. 42).


     Ρωμιοί καταδίδουν τους Βούλγαρους στους Τούρκους. Από έκθεση του Γάλλου πρόξενου στο Μοναστήρι. [Γνασίου Μακεδνού (ψευδώνυμο του Στέφανου Δραγούμη), «Μακεδονική κρίσις. Α΄ Κομιτάτα και δυνάμεις 1901-1903», έκδ. Τυπογραφείο Σακελλαρίου, Αθήνα, 1903, σελ. 20].  


     Προκειμένου να γλυτώσουν οι εξεγερμένοι Βούλγαροι από τα αντίποινα των Τούρκων ενίοτε προσέρχονταν στο νομοταγές και φιλότουρκο Πατριαρχείο: «Η εξέγερση του Ήλιν-ντεν εξελίχτηκε σε ολόκληρη τη Δυτική και τη Βορειοδυτική Μακεδονία. Η προσωρινή κατάληψη του Κρουσόβου και άλλων κωμοπόλεων προκάλεσε τα θλιβερά Τουρκικά αντίποινα, που οδήγησαν στην ολοσχερή καταστροφή πολλών χριστιανικών χωριών στις περιοχές Μοναστηρίου, Ρέσνας, Αχρίδας, Κιρτσόβου, Κρουσόβου, Κορεστίων, Καστοριάς και Φλώρινας. Δημιουργήθηκε ένα τεράστιο προσφυγικό - κοινωνικό πρόβλημα και σύγχρονα προκλήθηκε το φαινόμενο της αναγκαστικής προσέλευσης πολλών Βουλγαρικών κοινοτήτων της Μακεδονίας στο Πατριαρχείο.» (Κ. Βακαλόπουλου, «Το Μακεδονικό ζήτημα 1856-1913, έκδ. «Το Βήμα», Αθήνα, 2009, σελ. 196-197.)


    Εκείνη την εποχή σημειώθηκε ουσιαστική πρόοδος στις σχέσεις Ελλάδας - Τουρκίας. Η Τουρκία προσπαθούσε να αποφύγει συνεννόηση της Ελλάδας με τις άλλες Βαλκανικές χώρες. Από τη μεριά της η Ελλάδα έβλεπε πως συνέφερε η τήρηση της τάξης στη Μακεδονία από την Τουρκία. Η Ελληνική κυβέρνηση (Ζαΐμη) δήλωνε, πως θα εξασκούσε όλη της την επιρροή, για να διευκολύνει την προσπάθεια της Τουρκικής κυβέρνησης να διατηρήσει την τάξη στην Μακεδονία και η δήλωση αυτή επαναλήφθηκε συχνά μέσα στο 1902 στους αντιπροσώπους των Δυνάμεων.


Η Εθνική Εταιρεία σύρει την Ελλάδα στον ατυχή πόλεμο του 1897

     Η Εθνική Εταιρεία, μιά παραστρατιωτική - παραπολιτική οργάνωση, που ιδρύθηκε το 1894 με πρωτοβουλία του εθνικιστή δημοσιογράφου Δ. Καλαποθάκη στην αρχή περιλάμβανε μόνο στρατιωτικούς, αργότερα όμως, στρατολόγησε και πολίτες. Το συμβούλιο απαρτίστηκε από 11 μέλη. Ήταν μικτό με ανώτερους αξιωματικούς και «ευηπόληπτους πολίτας». Συστάθηκε περίπου κατά το σύστημα της Φιλικής Εταιρείας σε συνδυασμό με το αυστηρό απόρρητο τυπικό των Τεκτόνων. Χάρη στο μυστήριο, που την περιέβαλλε και την «αόρατη δύναμη» της υπέρτατης Αρχής της (όπως έλεγαν τότε) η «Εταιρεία» επεκτάθηκε αρκετά και σύντομα άρχισε να ασκεί μεγάλη επιρροή στη δημόσια ζωή. Στο πρόγραμμα της Εθνικής Εταιρείας ήταν ο μεγαλοϊδεατισμός.


 

Eθνικιστικό παραλήρημα γραμμένο πρίν από περισσότερο από 100 χρόνια,

ολόιδιο με τα αντίστοιχα εθνικιστικά παραληρήματα της σημερινής Ρωμιοσύνης.

 

   Τον Ιούλιο του 1896 η Εθνική Εταιρεία οργάνωσε έξη ένοπλα σώματα, που έδρασαν στη Θεσσαλία, την Ήπειρο και τη Μακεδονία εξασφαλίζοντας συγχρόνως από τα μεθοριακά φυλάκια την ελεύθερη κίνηση των ομάδων αυτών. Η κυβέρνηση απεδοκίμασε τη δράση των ενόπλων αυτών ομάδων και κατάφερε προσωρινά να την αναστείλει.




Eθνική Εταιρεία. Μιά παρακρατική – παραστρατιωτική οργάνωση, που έσπρωξε  λαό - ηγεσία στην ήττα του ʼ97.

(Στη φωτογραφία εικονίζεται η σφραγίδα της Εθνικής Εταιρείας από το Ιστορικό Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη).


     Από τον Ιανουάριο του 1897 η δράση της Εθνικής Εταιρείας εντάθηκε με χαρακτήρα σαφώς αντικυβερνητικό και αντικαθεστωτικό μή ελεγχόμενο αφʼ ενός, αλλά και πραγματικό εμπόδιο στις απόρρητες διασυμμαχικές δεσμεύσεις, με τις οποίες κινούνταν η ελληνική διπλωματία. Με δεδομένη την περιπλοκή του Ανατολικού Ζητήματος και κυρίως την ανάδειξη του Κρητικού προβλήματος, η δράση της Εταιρείας μετατόπισε τη διπλωματία σε μιά κατεύθυνση επιθετική, ενώ ταυτόχρονα και τα ίδια τα κόμματα άρχισαν να προσαρμόζουν την πολιτική τους στις επιδιώξεις της Εταιρείας.

    Η τότε Κυβέρνηση Δηλιγιάννη βρισκόμενη σε αδυναμία γνώσης της πλήρους έκτασής της αλλά και προ του επαπειλούμενου κινδύνου εμφυλίου μή προβλέψιμου μεγέθους εκ του δεσμευτικού όρκου που είχαν δώσει τα μέλη της σε περίπτωση που θα επιχειρούσε να την πλήξει, αναγκάστηκε να υποκύψει και να υιοθετήσει την υποδεικνυόμενη απ΄ αυτή πολιτική στο Κρητικό Ζήτημα. Επέβαλε την κατάληψη της Κρήτης και κατόπιν την γενική επιστράτευση, αποτέλεσμα των οποίων ήταν να συρθεί η Ελλάδα στον ατυχή Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897, χωρίς να υπάρχει στρατός καλά οργανωμένος, ανεκπαίδευτος, χωρίς στρατόπεδα, χωρίς ούτε καν σχέδιο επιστράτευσης.


     Η επακολουθήσασα καταστροφή μείωσε το γόητρο της Εθνικής Εταιρείας, η οποία θεωρήθηκε ως κύριος αίτιος του ατυχούς εκείνου πολέμου. Ο καταμερισμός των ευθυνών ανατέθηκε σε ανακριτική επιτροπή της Βουλής, η οποία όμως, λόγω διάλυσης του σώματος δεν έφερε εις πέρας την αποστολή της.


Πενία, θρησκεία και εθνικισμός πόλεμο κατεργάζονται.

     Επίστρατοι της Λάρισας αναχωρούν για το μέτωπο σε κλίμα ενθουσιασμού. Ο παπάς μπροστά και ο εθνικιστής της Εθνικής Εταιρείας με το κοστούμι από πίσω. Σε λίγες ημέρες η υποχώρηση ήρθε υπό πλήρη σύγχυση. Λαός και κάτοικοι έφευγαν πανικόβλητοι, ενώ οι Τούρκοι Κυριακή του Πάσχα κατέλαβαν τη Λάρισα. (Αθήνα, Γεννάδειος Βιβλιοθήκη).


     Ο δημοσιογράφος Στέφανος Στεφάνου έγραφε στην εφημερίδα «Ελεύθερον Βήμα» στις 16 Μαρτίου 1927: «Η Εθνική Εταιρεία υπήρξεν ένας τεράστιος οργανισμός. Η σπουδαιοτέρα των ανευθύνων οργανώσεων από της εποχής της ιδρύσεως του Ελληνικού κράτους. Επήγασεν εκ νοσηρού πατριωτισμού. Απέβη κολοσσιαία δύναμις. Κατέστησεν την κυβέρνησιν της χώρας υποχείριον των σκοπών της και το Στέμμα αιχμάλωτον των σχεδίων της».


     Η Εθνική Εταιρεία όμως, δεν ήταν μόνο ένα προϊόν νοσηρού πατριωτισμού, που απλά παρασύρθηκε αλόγιστα σε ρομαντικούς ενθουσιασμούς της εποχής της υπερτιμώντας τις ηθικές αλλά και υλικές πραγματικές δυνάμεις του έθνους κι έσυρε την Ελλάδα σε επιζήμια πολεμική εμπλοκή, αλλά ενεργούσε μάλλον χάριν συμφερόντων ξένων δυνάμεων. Ήταν μιά οργάνωση, που φαίνεται πως βρισκόταν στα χέρια ξένων πρακτόρων και κυρίως οργάνων του καϊζερικού επιτελείου. Ο Κάιζερ Γουλιέλμος μισούσε και περιφρονούσε την Ελλάδα για δύο λόγους: Πρώτα γιατί με την πτώχευση του 1893 πολλοί Γερμανοί με το να έχουν αγοράσει πολλά Ελληνικά χρεώγραφα έχασαν τις περιουσίες τους και δεύτερο γιατί ο βασιλιάς Γεώργιος ήταν αγγλόφιλος.


     Η Γερμανία την περίοδο αυτή από τη μιά μεριά κολάκευε την Τουρκία και για να την αποτραβήξει από την επιρροή της Αγγλίας, όχι μόνο την υποστήριζε σε κάθε ζήτημα αλλά και έστειλε Γερμανούς στρατηγούς για να οργανώσουν τον Τουρκικό στρατό. Το Γερμανικό Επιτελείο κατάστρωνε σχέδια για την διείσδυση του Γερμανικού κεφαλαίου, δια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στη Μεσόγειο και στην Ανατολή. Στα σχέδια αυτά περιλαμβανόταν και η Ελλάδα, ο προσεταιρισμός της οποίας όμως στο άρμα της Γερμανίας ήταν αδύνατος, όσο στο θρόνο της Ελλάδας ήταν ο Γεώργιος. Αποφάσισαν λοιπόν, να τον βγάλουν από τη μέση. Ένας πόλεμος με την Τουρκία ήταν το καλύτερο μέσον. Ο Ελληνικός στρατός θα νικούνταν και ο λαός με την κατάλληλη προπαγάνδα θα έδιωχνε τον Γεώργιο. Οι καϊζερικοί όμως επιτελικοί ούτε στον διάδοχο Κωνσταντίνο δεν είχαν εμπιστοσύνη, γιατί είχε κι αυτός ανατραφεί με το όραμα της Μεγάλης Ιδέας. Μόνη συμφέρουσα γιʼ αυτούς λύση ήταν να διωχθεί και ο Κωνσταντίνος και μέχρι να ενηλικιωθεί ο επίδοξος διάδοχος Γεώργιος, να βασιλεύει ως αντιβασίλισσα η Γερμανίδα πριγκήπισσα Σοφία, η γυναίκα του διαδόχου Κωνσταντίνου. Πρίν τον πόλεμο ακόμα είχε καλλιεργηθεί αυτή η ιδέα και η Εθνική Εταιρεία την είχε υιοθετήσει.


     Ο Γιάννης Κορδάτος στο έργο του «Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδας» τομ. XII, σελ. 561 εκφράζει την άποψη πως: «Είναι όχι πιθανό, αλλά βέβαιο, ότι πίσω από τα ηγετικά στελέχη της Εθνικής Εταιρείας ήταν πράκτορες της Γερμανίας. Αυτοί πιθανόν άμεσα ή έμεσα είχαν πλησιάσει και τον Δ. Ράλλη και του ενέπνευσαν την πολεμοκαπηλεία».


  Στη γελοιογραφία του σατιρικού περιοδικού «Νέος Αριστοφάνης» γελοιοποιείται η Μεγάλη Ιδέα, την εποχή, που η ιδεολογική κυριαρχία της στη Ρωμιοσύνη δεν επέτρεπε να γίνει αντιληπτό το ανεδαφικό της αναβίωσης του Βυζαντίου. Η ιδεολογία της Μεγάλης Ιδέας εκτροχίασε πολιτικά το νεοελληνικό κράτος και το οδήγησε το 1922 στη μεγαλύτερη καταστροφή της Ιστορίας του, που παρόμοια ουδείς κατακτητής είχε έως τότε καταφέρει.

 

     Η Μεγαλη Ιδέα δεν αφορούσε βέβαια την αναβίωση της Αρχαίας Ελλάδας, αλλά του Βυζαντίου. Παρατίθεται ένα χαρακτηριστικό σχετικό ποίημα του μακεδονομάχου Παύλου Γύπαρη («Οι πρωτοπόροι του Μακεδονικού Αγώνος, 1903-1909», Αθήνα, 1962, σελ. 147-148, 218), στο οποίο αντλεί την έμπνευσή του από την Παλαιά Διαθήκη, το Βυζάντιο, τον δικέφαλο, τον Γρηγόριο Ε΄, τον μαρμαρωμένο βασιλιά κ.λπ..


     Φυτρώσετε στο Στρέμπενο δάφνες, μυρτιές και κρίνους

     κι ας γίνη βασιλιά μπαξές, ας γίνη Εδέμ για εκείνους...

     Μαζί μʼ αυτά και τον Χριστό στέκομεν, προσκυνούμεν,

     κι ώσπου να ζη ο Έλληνας, Θεό θα τον καλούμεν...

     Ακώ κανόνια να βροντούν, καμπάνες να σημαίνουν,

     βλέπω παρθένες βιαστικές, με δάκρυα να υφαίνουν

     έναν δικέφαλο Αητό, μʼ ένα σταυρό μεγάλο,

     νοιώθω καρδιώνε ράγισμα, ακώ ψυχώνε σάλο.

     Θωρώ το ξεμαρμάρωμα μεσʼ στη χρυσή τη πύλη,

     να παίρνουν τη μετάδοσι στου Γρηγορίου τα χείλη,

     βλέπω και το Βυζάντιο, νʼ ανοίγη σαν λουλούδι

     και να αληθεύη το χρυσό του Γένου μας τραγούδι...

     Έχετε σκλάβοι υπομονή, τα σύννεφα περνάνε,

     πάλι με χρόνους με καιρούς, πάλι δικά μας θάναι!



Από την Εθνική Εταιρεία στο Μακεδονικό Κομιτάτο

     Σε όλο το χρονικό διάστημα από το 1897 έως το 1904, καμμία ενέργεια δεν έγινε από την Ελλάδα για τη Μακεδονία. Οι διαδοχικές Ελληνικές κυβερνήσεις μετά την καταστροφή του 1897 δεν επιθυμούσαν να αναμιχθούν. Πολλά πατριαρχικά χωριά συνέχιζαν να προσχωρούν στην Εξαρχία, ενώ άλλα παρέμεναν πατριαρχικά, ενίοτε καταφεύγοντας στις Τουρκικές Αρχές με αναφορές τόσο των προκρίτων, όσο και των μητροπόλεων, για να ζητήσουν προστασία.


     Η Εθνική Εταιρεία είχε διαλυθεί, όμως οι νεώτεροι αξιωματικοί διατηρούσαν δεσμό μεταξύ τους. Αυτοί και οι άλλοι εθνικιστικοί κύκλοι έβλεπαν, ότι μετά το ʼ97 η κυβέρνηση δεν θα τους βοηθούσε, γιʼ αυτό σκέφτηκαν να οργανώσουν μιά εσωτερική οργάνωση στη Μακεδονία. Η οργάνωση αυτή πήρε συγκεκριμένη μορφή, όταν το 1902 ο Ίων Δραγούμης τοποθετήθηκε υποπρόξενος στο Μοναστήρι. Λίγο νωρίτερα είχε τοποθετηθεί νέος μητροπολίτης Καστοριάς ο Γερμανός Καραβαγγέλης, ο οποίος είχε ήδη προβεί σε δημιουργία αντίστοιχης οργάνωσης στη Δυτική Μακεδονία. Η επικοινωνία Ίωνα Δραγούμη με τον πατέρα του, εθνικιστή πολιτικό - πρώην υπουργό, Στέφανο Δραγούμη, τον Παύλο Μελά, αλλά και το Γερμανό Καραβαγγέλη ήταν συνεχής. Έτσι οργανώθηκε στην Αθήνα το «Μακεδονικό Κομιτάτο» με πρόεδρο τον Καλαποθάκη.


     O «στρατιωτισμός»  εν ονόματι του «εθνικού συμφέροντος» και της «εθνικοφροσύνης», καταβρόχθιζε όλα τα προϊόντα των εθνικών εράνων και τα κονδύλια του προϋπολογισμού σε βάρος της οικονομικής ανάπτυξης του τόπου. (Γελοιογραφία από το «Νέο Αριστοφάνη. Δημ. Σαπρανίδη, «Ιστορία της πολιτικής γελοιγραφίας στην Ελλάδα», έκδ. «Παπαζήση» - «Κοραή», Αθήνα, 1975.)


    Ο πρωθυπουργός Θεοτόκης στην αρχή δίσταζε, αλλά πιέστηκε και στο τέλος μυστικά ενίσχυσε το Μακεδονικό Κομιτάτο. Επέτρεψε μάλιστα να μπουν αξιωματικοί επί κεφαλής των ανταρτικών μονάδων. Η πρώτη αποστολή αποτελέστηκε από τους ανθυπολοχαγούς Παύλο Μελά και Γ. Κολοκοτρώνη και τους υπολοχαγούς Αλ. Κοντούλη και Αν. Παπούλα. Από την ολιγοήμερη περιοδεία τους στη Μακεδονία οι τέσσερις αξιωματικοί γύρισαν με διαφορετικές απόψεις. Έφτιαξαν δε δύο διαφορετικές εκθέσεις. Ο Παπούλας κι ο Κολοκοτρώνης δεν συμμερίζονταν τις εθνικιστικές υπερεκτιμήσεις του Παύλου Μελά. Εξ αιτίας αυτής της διαφωνίας ο Κολοκοτρώνης κι ο Παύλος Μελάς κατέληξαν να μονομαχήσουν.


     Αποφασίστηκε ακόμα στα προξενεία της Θεσσαλονίκης, του Μοναστηρίου και των άλλων πόλεων να σταλούν ως υπάλληλοι  αξιωματικοί, που θα έπαιζαν ρόλο κατασκόπου και οργανωτή του αντάρτικου κινήματος στη Μακεδονία.


     

Μετάβαση στο επόμενο Γ΄ Κεφάλαιο:

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ: Εκκλησίας - Τούρκων, μακεδονομάχων - Τούρκων


Επιστροφή στην αρχική σελίδα του Αφιερώματος.

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ


2 ΣΧΟΛΙΑ

  • Ανώνυμος 45004

    12 Φεβ 2018

    Έλληνες λόγιοι για τη Μακεδονία και τους Μακεδόνες
    Αδαμάντιος Κοραής (1819):
    \"Το έθνος είναι πτώμα σπαραττόμενον από κόρακας (...) Όλην του την αρετή του αφαίρεσεν η δουλεία. Ιδού η ζωγραφία μας, αφ\' ότου μας επάτησεν ο Φίλιππος εώς εις το έτος 1453. Αλλάξαμε δεσπότας διαφόρους, άλαλοι και ανόητοι\"
    [Αδ. Κοραή, \"Στοχασμοί Κρίτωνος\", σ. 5 - βλ. και \"Έρανος εις Αδαμάντιον Κοραή\", 1965, σελ. 147]

    Αδαμάντιος Κοράης (1824):
    \"Οι Μακεδόνες (...) επροχωρούσαν καθημέραν εις την κατάλυσιν της ελευθερίας [της Ελλάδος] (...) και δουλωμένοι [οι Έλληνες] εις τους Μακεδόνας (...) Μετά την Μακεδονικήν δεσποτείαν έπεσαν υπό κάτω εις των Ρωμαίων την εξουσίαν και τέλος στους Τούρκους\"
    [Αδ. Κοραή, \"Εφημερίς του Κάτω Κόσμου\" - βλ. Δημ. Γκίνη, \"Τα ανώνυμα έργα του Κοραή\", 1948, σ. 54-55]

    Παναγιώτης Κοδρικάς(1794):
    \"Η δυστυχής Ελλάς (...) άρχισε ολίγον κατ΄ ολίγον να χάνει μαζί με την ένδοξόν της ελευθερίαν (...) και την παλαιά εκείνην της γλώσσης ευγένεια. Αι αλλεπάλληλοι έφοδοι όπου κατά καιρούς εδοκίμασεν από διάφορα έθνη, πότε Μακεδόνων, πότε Ρωμαίων και ενίοτε Γότθων...\"
    [στον πρόλογο της μτφ. του Fontenelle \"Περί πληθύος κόσμων\" - βλ. Γ. Λαδά & Αθ. Χατζηδήμου, \"Ελληνική βιβλιογραφία των ετών 1791-1795\", 1971, σ. 316]

    Αθανάσιος Χριστόπουλος (1808):
    \"Ο Φίλιππος και ο υιός του Αλέξανδρος (...) εκαταδάμασαν επι τέλους όλην την Ελλάδα και την υπέταξαν εις το Μακεδονικόν κράτος\".
    [\"Πολιτικά Σοφίσματα\", Επετηρίς Μεσαιωνικού Αρχείου, τομ.10 (1960), σ. 59]

    Μιχαήλ Περδικάρης (1811):
    \" Το Γένος των Ελλήνων, ω φίλτατε αναγνώστα (...) αφού κατ\' αρχάς αυτό επολιτεύθη διʼ αιώνων κάθ\' εαυτό αυτοδέσποτον και αυτεξούσιον, υπετάγη, πρώτον μεν εις το Μέγαν Αλέξανδρον, ύστερον δε εις Ρωμαίους\".
    [\"Ρήγας ή κατά ψευδοφιλελλήνων\", Επετηρίς Μεσαιωνικού Αρχείου, τομ.11 (1961), σ. 23 & 33-34]

    Γρηγόριος Σαράφης (1818):
    \"Οι Αθηναίοι και οι Λακεδαιμόνιοι, επειδή εσκανδαλίσθησαν μεταξύ των, διήρεσαν την Ελλάδα εις δύο μέρη και αφού 27 ολόκληρους χρόνους επολέμησαν μεταξύ των νικώντες και νικώμενοι, τοσούτον αδυνάτησαν ώστε κατεδουλώθησαν πρώτον μεν υπό των Μακεδόνων, έπειτα δε επί των Ρωμαίων (...) καταστασθέντες δούλοι\"
    [Γρ. Σαράφη, \"Λόγοι Εκκλησιαστικοί\", Κυδωνίες 1909, σ. 98]

    εκδότης του περιοδ. \"Μέλισσα\" (1819):
    \"Τι συνέβη μετά ταύτα; [ενν. τη διχόνοια των Ελλήνων] Οι Μακεδόνες κατεδούλωσαν την πατρίδα του Μιλτιάδου. Τι έπειτα; Οι Ρωμαίοι την κατεσπάραξαν. Τι τελευταίον; Αλλ\' η χειρ μου τρέμει και ο κάλαμος πίπτει...\"
    [Μέλισσα, τευχ. 1, Ιούλιος 1819, σ. 100]

    Ανώνυμος (1823):
    \"Το Γένος μας αφού εξέπεσε (...) υπεδουλώθη εις τον ζυγόν των Μακεδόνων, Ρωμαίων, και εν εσχάτοις εις τον παρόντα βαρύν ζυγόν\"
    [Ι.Οικονόμος, \"Επιστολαί διαφόρων\", 1964, σ. 421 & 445]

    Αλέξανδρος Σούτσος (1836):
    \"(...) τας προγονικάς εκείνας διχονοίας, αίτινες καταστήσασαι αυτήν [την Ελλάδα] έρμαιον της Μακεδονίας και Ρώμης, κατέλυσαν την ανεξαρτησίαν της\"
    [Αλ. Σούτσος, \"Ελληνική Πλάστιγξ\", 1836, σ. 18]

    Κωνσταντίνος Σχινάς, πρύτανης του Πανεπιστημίου του Όθωνος (1837):
    \"Η Ελλάς (...) υποκύψασα έπειτα, με οικτράν μόνην αυτονομίας σκιάν, εις των Μακεδόνων την κυριαρχίαν...\"
    [λόγος εκφωνηθείς κατά τα εγκαίνια του Πανεπιστημίου στις 3/5/1837 - βλ. Κ. Δημαρά, \"Εν Αθήναις τη 3 Μαΐου 1837\", 1987, σ. 31κε. & 136κε.]

    Γεώργιος Κοζάκης-Τυπάλδος (1839):
    \"Η δε Ελλάς στερηθείσα άπαξ της ελευθερίας της, έγινε πρώτον μεν επαρχία Μακεδονική, ύστερον δε Ρωμαϊκή, Γραικορωμαϊκή...\"
    [Γ. Κοζάκης-Τυπάλδος, \"Φιλοσοφικόν δοκίμιον περί της προόδου και της πτώσεως της παλαιάς Ελλάδος\", 1839, σ. 495-496]

    Ιάκωβος Ρίζος Νερουλός, πρόεδρος της Αρχαιολογικής Εταιρείας (1841):
    \"Ο Φίλιππος έπραξεν άλλον της νίκης εκείνης [της Χαιρωνείας] ολεθριότερον, εγέννησε τον Αλέξανδρον\"
    [Σύνοψις των Πρακτικών της Αρχαιολογικής Εταιρείας των Αθηνών, 1846, σ. 102]

    Νικόλαος Σαρίπολος (1848):
    \"(...) πέπλος μέλας δουλείας επισκιάζει την Ελλάδα, εποχή μακράς καταστροφής, εποχή άγονος. Τους Μακεδόνας διαδέχονται οι Ρωμαίοι, τους Ρωμαίους οι βάρβαροι του Βορρά, τούτους δε οι αιμοχαρείς της Κασπίας περίοικοι.\"
    [Νικ. Σαρίπολος, \"Λόγος εκφωνηθείς την 21 Οκτωβρίου 1848 κατά την έναρξιν της διδασκαλίας των αρχαίων Ελληνικών πολιτευμάτων\", 1848, σ 24]

    Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος (1849):
    \"Η Μακεδονική εποχή δύναται ευλόγως να διακριθή από της Ελληνικής, διότι το Μακεδονικόν έθνος εξεπλήρωσεν, εν τη Γενική Ιστορία, εντολήν άλλην παρά το Ελληνικόν\".
    Παρακάτω, αναφερόμενος στη μάχη της Χαιρώνειας, γράφει ότι συγκρούσθηκαν οι Έλληνες με τους Μακεδόνες.
    [ Κων. Παπαρρηγόπουλος, \"Εγχειρίδιον της Γενικής Ιστορίας\", 1849, σ. 191-193 & 235-236]

  • Ανώνυμος 41451

    8 Μαρ 2017

    Αφαιρέθηκε υβριστικό σχόλιο.