“ΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ
ΕΧΕΙΣ ΒΑΨΕΙ
ΟΛΗ ΕΡΥΘΡΟΛΕΥΚΗ”

Μια εθνογραφική προσέγγιση
των οπαδών του Ολυμπιακού


Οπαδός

Οπαδός. (ο/η) Αυτός που υποστηρίζει πρόσωπα, ιδέες, θεσμούς ή ομάδες
σε πολιτικό, ιδεολογικό, θρησκευτικό ή άλλο επίπεδο: πολιτικού κόμματος / ποδοσφαιρικής ομάδας [...]


Θεώρησα χρήσιμο να δώσω τον ορισμό του οπαδού, για να γνωρίζουμε ακριβώς ποια συγκεκριμένη υποκουλτούρα θα μελετήσω μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο ανθρώπων που παρακολουθούν ποδόσφαιρο, η οποία περιλαμβάνει εκτός από τους οπαδούς, φιλάθλους που παρακολουθούν αγώνες είτε από το γήπεδο είτε από το σπίτι και χούλιγκανς.

Αυτή η κατηγοριοποιήση των ανθρώπων που παρακολουθούν ποδόσφαιρο σε οπαδούς, φιλάθλους και χούλιγκανς προέκυψε κατά τη διάρκεια της έρευνάς μου, τόσο από την παρατήρηση και από τα στοιχεία που συνέλεξα από τις συνεντεύξεις με τους πληροφορητές, όσο και από τη μελέτη της σχετικής με τον οπαδισμό βιβλιογραφίας.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η οπτική των οπαδών που μελέτησα για την έννοια του οπαδού και ποια είναι τα χαρακτηριστικά που διακρίνουν τους οπαδούς τόσο από τους χούλιγκανς όσο και από τους φιλάθλους. Έτσι, σύμφωνα με τα λεγόμενά τους, το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό που κάνει κάποιον οπαδό και το οποίο μου το ανέφεραν οι τέσσερις πληροφορητές, είναι η αγάπη για την ομάδα.

Ο οπαδός αγαπάει την ομάδα. Κυριολεκτικά αγαπάει την ομάδα. Ξεκινάει την ημέρα και την εβδομάδα με τον Ολυμπιακό. Δεν κοιτάει τίποτα άλλο. Θες να μάθεις τα νέα της ομάδας, κοιτάς το επόμενο παιχνίδι, πώς θα βρεθείς κοντά ατην ομάδα. Δεν διαλέγεις ούτε ημέρα, ούτε αντίπαλο. Όταν είσαι Ολυμπιακός, ζεις και αναπνέεις γι' αυτό.

Μάκης


Οπαδός είναι αυτός που αγαπάει την ομάδα του πολύ και παρακολουθεί μόνο την ομάδα του. Δεν θα κάτσει να δει άλλο παιχνίδι.

Πάνος



Οπαδός είναι αυτός που αγαπάει την ομάδα του αγνά και πιστά. Αυτός είναι ο ορισμός του οπαδού για μένα. Τον Ολυμπιακό τον αγαπάμε, χαρά με τις νίκες, λύπη με τις ήττες. Είναι μια πιστή σχέση. Δεν προσδοκάς κάτι ούτε περιμένεις ανταπόδοση.

Χρήστος


Ο οπαδός είναι αυτός που αγαπάει την ομάδα και προσπαθεί να βρίσκεται δίπλα της για να τη βοηθήσει με τη φωνή και την παρουσία να κερδίσει, αλλά και για να μη νιώσει ποτέ ότι αγωνίζεται μόνη της.

Στέλιος


Ένα επιπλέον χαρακτηριστικό που διακρίνει τους οπαδούς είναι η διάρκεια. Ως οπαδοί ορίζονται αυτοί που ασχολούνται με τη συγκεκριμένη υποκουλτούρα για πολλά χρόνια. Σην περίπτωση των πληροφορητών μου, όλοι ασχολούνται ενεργά με την οπαδική υποκουλτούρα για πάρα πολλά χρόνια, που για τον μεγαλύτερο πληροφορητή μου φτάνουν τα 33 χρόνια και για τον μικρότερο τα 15 χρόνια.

Για να είναι ακόμα κάποιος πραγματικός οπαδός φαίνεται και από τη διάρκεια. Δε γίνεται να πηγαίνεις δυο χρόνια και μετά να εξαφανιστείς. Δεν είσαι έτσι οπαδός.

Μάκης


Η διάρκεια είναι που κάνει τον οπαδό. Η αγάπη δε φεύγει. Οπότε, αν είναι κάποιος δύο χρόνια οπαδός σημαίνει ότι δεν αγαπάει αυτό που κάνει.

Πάνος


Πολύ σημαντική θεωρείται η παρουσία στο γήπεδο, χωρίς επιλογή αντιπάλου, και η ενίσχυση της ομάδας με τη φυσική παρουσία και με τα συνθήματα. Οι οπαδοί τραγουδούν συνθήματα και συμμετέχουν ενεργητικά κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, χωρίς να μένουν απλοί καταναλωτές του ποδοσφαιρικού θεάματος, αλλά συμμετέχουν αυτοί ενεργητικά στο ποδοσφαιρικό θέαμα.

Ο πραγματικός οπαδός είναι αυτός που πηγαίνει στο γήπεδο, αυτοί που μπορούν, αλλά και οι υπόλοιποι που έχουν προβλήματα (οικονομικά, υγείας ή λόγω απόστασης) είναι αδιανόητο να μην πηγαίνουν μια φορά το μήνα στο γήπεδο. Αν αγαπάς αυτό που κάνεις, είσαι εκεί.

Οι οπαδοί θα κάνουν τα πάντα για την ομάδα, θα πάει και στο αδιάφορο παιχνίδι, αλλά θα πάει και στο ντέρμπι. Ο οπαδός πρέπει να συμμετέχει ενεργά, είτε με συνθήματα, θα φωνάξεις υποχρεωτικά για να ενισχύσεις τους παίχτες ακόμα και αν διαφωνείς γιατί είναι θέμα κερκίδας, είτε με φωνή είτε με την παρουσία του νωρίτερα στην πόλη για επίδειξη δύναμης.

Μάκης


Η παρουσία σου στο γήπεδο είναι αυτή που αποδεικνύει την αγάπη σου για την ομάδα. Να μην νιώσει ποτέ μόνη της. Να ξέρει ότι έχει πάντα κάποιους τρελούς δίπλα της.

Στέλιος


Ο οπαδός βοηθάει μόνο την ομάδα του, το καλό της ομάδας του και θα βοηθήσει την ομάδα του με οποιονδήποτε τρόπο. Φωνή, παρουσία, οικονομική βοήθεια.

Πάνος




Διαφοροποίηση οπαδού από χούλιγκαν

Τα περισσότερα από τα παραπάνω στοιχεία που χαρακτηρίζουν τους οπαδούς, τα έχουν και οι χούλιγκανς. Εξαιτίας αυτού, αλλά και λόγω του κοινού χώρου που συνήθως καταλαμβάνουν στην κερκίδα, τόσο στα εντός, στο πέταλο, όσο και στα εκτός έδρας παιχνίδια, της παρόμοιας ενδυμασίας με συνδεσμιακές μπλούζες και καπέλα και όχι τις επίσημες εμφανίσεις, αλλά και εξαιτίας της σύγχυσης που δημιουργούν πολύ συχνά τα ΜΜΕ, «τσουβαλιάζοντας» όλους τους οπαδούς ως χούλιγκανς, εύκολα δημιουργείται σύγχυση στη διάκριση των οπαδών από τους χούλιγκανς.

Εντούτοις, η πολυετής παρουσία μου στον οπαδικό χώρο, αλλά και η έρευνά μου, με κάνουν να μπορώ να εντοπίσω εκείνα τα χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν τους οπαδούς από τους χούλιγλανς. Στη διάλυση της σύγχυσης συνέβαλαν και οι πληροφορητές μου με τις απαντήσεις που έδωσαν, οι οποίες ταιριάζουν με τις παρατηρήσεις του Pearson από τη δική του μελέτη σε Άγγλους οπαδούς της Μπλάκπουλ, της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ και της εθνικής ομάδας της Αγγλίας, όπου σύμφωνα με τους περισσότερους οπαδούς που συμμετείχαν στην έρευνά του, χούλιγκανς είναι εκείνοι που ταξιδεύουν για τα παιχνίδια, (συνήθως σε παρέες, συμμορίες με άλλους χούλιγκανς, από δέκα έως τετρακόσια δυνατά μέλη), με πρόθεση να συγκρουστούν βίαια με χούλιγκανς της αντίπαλης ομάδας, αλλά και με τις αστυνομικές δυνάμεις.

Στην ερώτησή μου για το πού διαφέρουν οι οπαδοί από τους χούλιγκανς, ο Μάκης μου έδωσε θεωρώ μια πολύ ενδιαφέρουσα και συνοπτική απάντηση για τη διαφορά τους εστιάζοντας στην επιθυμία των χούλιγκανς πρωτίστως για βία έναντι της επιθυμίας των οπαδών για να δουν τον Ολυμπιακό.

Οι χούλιγκανς είναι αυτοί, που αν παίζεται ο αγώνας και γίνονται επεισόδια, θα πάνε να δούνε τα επεισόδια, με πολύ λίγα λόγια. Ο οπαδός που είναι οπαδός, δεν αφήνει την ομάδα. Ο οπαδός θα βοηθήσει την ομάδα με τη φωνή και την παρουσία όπως σου είπα και πιο πριν. Ο χούλιγκαν που θα πάει να σπάσει και ίσως τιμωρηθεί η ομάδα, που βοηθάει; Δεν μπορεί να τιμωρείται η ομάδα. Κάνεις κακό στην ομάδα. Αν θες να πλακωθείς, κάντο εκτός γηπέδου και ώρα αγώνα.

Πάνος


Ένα ακόμα χαρακτηριστικό που διαφοροποιεί τους οπαδούς από τους χούλιγκανς και που όπως είδαμε αναφέρθηκε και από το Μάκη, αλλά και από τους υπόλοιπους πληροφορητές, είναι το θέμα της βοήθειας στην ομάδα. Οι οπαδοί θεωρούν ότι οι χούλιγκανς δεν βοηθούν την ομάδα όταν εμπλέκονται σε βίαιες συμπεριφορές.

Τα μπάχαλα δεν βοηθάνε. Μόνο για προσωπική ικανοποίηση. Την ομάδα δεν τη βοηθάνε σίγουρα.

Πάνος


Ρε φίλε, δεν νιώθουν ότι κάνουν κακό στην ομάδα και αυτό μου τη σπάει με δαύτους. Αυτοί νοιάζονται μόνο για τα μπάχαλα και να πουν μετά ιστορίες στους δικούς τους, ότι γάμησαν και έδειραν. Δεν ασχολούνται καν για το ματς. Θυμήσου το ματς στο Βραχάτι. Δεν ήρθαν οι βούλγαροι [σημ. εννοεί του Παοκτζήδες] και δεν μπήκαν καν να δουν το παιχνίδι. Αδιανόητο.

Στελιος


Ωστόσο, όπως αντιλήφθηκα από τις συνεντεύξεις αλλά και από την παρατήρησή μου, υπάρχει ένα είδος σεβασμού απέναντι στους χούλιγκανς της ομάδας, καθώς συζητάνε για τα κατορθώματά τους, τραγουδάνε τα συνθήματα που αναφέρονται σε αυτά τα «πεσίματα», βλέπουν βίντεο στο Youtube και αναγνωρίζουν ότι είναι αυτοί κυρίως οι υπεύθυνοι για να μπορούν να νιώθουν ασφάλεια σε όποια πόλη ταξιδέψουν αλλά και για το γεγονός ότι μπορούν να κυκλοφορούν στην πόλη χωρίς να φοβούνται επιθέσεις από χούλιγκανς άλλων ομάδων.

Συνθήματα, όπως το «Στην Κηφισίας ήρθα βαζέλα για σένα, για να σε τρέξουμε, πουτάνα με τρέλα, γιατί είχες βγάλει γλώσσα μεγάλη, μεγάλη, μα έβαλες τα πόδια ξανά στο κεφάλι, αιώνια λαγός, δεν γίνεται αλλιώς,» αναφέρεται σε ένα «πέσιμο» περίπου εκατό χούλιγκανς του Ολυμπιακού στους αντίστοιχους του Παναθηναϊκού, και το οποίο τραγουδιέται από το σύνολο του πέταλου (περίπου 7.000 άτομα) με περηφάνεια και ως ένδειξη ανωτερότητας έναντι των Παναθηναϊκών.


Κοίτα, δεν γίνεται να μην υπάρχουν και αυτοί (εννοεί τους χούλιγκανς). Είναι ωραίο να ξέρω ότι οι δικοί μας είναι οι πιο δυνατοί στην πόλη. Δεν το κατακρίνω αν δεν κάνει κακό στην ομάδα.

Πάνος


Εδώ π.χ. [εννοεί Καμίνια] δεν πρόκειται να διανοηθεί να περάσει βαζέλας. Ξέρει ότι αν πατήσει το πόδι του θα γαμηθεί. Αυτό είναι κάτι το οποίο το έχουν χτίσει οι χούλιγκανς.

Μπορεί να κάνουν κακό με τα μπάχαλα στα γήπεδα, αλλά φίλε το ότι κρατάνε τους δρόμους καθαρούς είναι μεγάλη μαγκιά τους και δεν ξέρω αν δεν ήταν αυτοί ποιος θα μπορούσε να το εξασφαλίσει αυτό.

Μάκης




Διαφοροποίηση οπαδού από φίλαθλο

Όσον αφορά τη διαφορά των οπαδών με τους φιλάθλους, εκεί τα πράγματα διακρίνονται πολύ πιο εύκολα. Καταρχάς, δεν καταλαμβάνουν τον ίδιο χώρο στις κερκίδες του γηπέδου. Οι φίλαθλοι δεν παρακολουθούν αγώνες από το πέταλο των οργανωμένων οπαδών, αλλά συνήθως από τις κεντρικές θύρες ή από το απέναντι πέταλο. Επιπλέον, σε σπάνιες περιπτώσεις, όπως τα ντέρμπι με τον Παναθηναϊκό ή την ΑΕΚ, τραγουδάνε συνθήματα, αλλά όχι όλα. Συνήθως περιορίζονται στα ρυθμικά χειροκροτήματα και δεν συμμετέχουν ενεργά στη δημιουργία ατμόσφαιρας. Περιορίζονται στο να παρακολουθούν απλώς τα παιχνίδια καθισμένοι στη θέση που αναγράφεται στο εισιτήριό τους και όχι όρθιοι οπουδήποτε όπως οι οπαδοί και δεν συμμετέχουν ενεργά στη δημιουργία ατμόσφαιρας προκειμένου να ενισχύσουν την ομάδα στην προσπάθειά της να κατακτήσει τη νίκη.

Στα συνθήματα φωνάζω, μου αρέσουν δεν μου αρέσουν. Πρέπει να φωνάξεις για να ενισχύσεις την ομάδα, να τρομάξεις τους αντιπάλους και να μην κάθεσαι απαθής. Δεν πάμε μόνο να δούμε μπάλα. Δεν είμαστε «πατατάκηδες» να τρώμε πατατάκια και ποπ κορν και να βλέπουμε ομάδα. Πάμε να βοηθήσουμε τη ομάδα να κερδίσει.Και με τη φωνή βοηθάς.

Μάκης


Στα πλαίσια της κερκίδας και της ενίσχυσης της ομάδας θα τραγουδήσω συνθήματα, θα γιουχάρω, δεν μπορώ να κάτσω σε μια καρέκλα και να παρακολουθήσω απλά το παιχνίδι και να κάθομαι να τρώω ή να κάνω αναλύσεις και τον προπονητή. Φωνή και συνθήματα για να βοηθήσω την ομάδα να πάρει τη νίκη.

Στέλιος


Επίσης, η ενδυμασία των οπαδών διαφέρει από εκείνη των φιλάθλων. Οι οπαδοί φοράνε συνδεσμιακά μπλουζάκια ή την ερυθρόλευκη εμφάνιση της ομάδας, σε αντίθεση με τους φιλάθλους των οποίων η ενδυμασία δεν προδίδει ότι θα πάνε να παρακολουθήσουν κάποιον αγώνα στο γήπεδο, καθώς φοράνε ρούχα που θα φορούσαν σε μια καφετέρια ή ακόμα και στην εργασία τους.

Μια ακόμη διαφοροποίηση μεταξύ των οπαδών και των φιλάθλων έχει να κάνει με την ώρα προσέλευσης στο γήπεδο και με τις συνήθειες πριν την έναρξη του ματς. Οι οπαδοί εισέρχονται στο γήπεδο αρκετά νωρίτερα και πριν το παιχνίδι συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένα σημεία, ενώ οι φίλαθλοι συνηθίζουν να μπαίνουν στο γήπεδο ακριβώς πριν το εναρκτήριο λάκτισμα του διαιτητή, ενώ πριν θα έχουν επισκεφτεί το επίσημο κατάστημα της ΠΑΕ Ολυμπιακός για την αγορά επίσημων ειδών.

Στο γήπεδο πηγαίνω αν μου το επιτρέπει και η δουλειά μου αρκετά νωρίτερα και έχει να κάνει και με το παιχνίδι ή αν έχω να δώσω ή να πάρω εισιτήρια. Στα μεγάλα ματς συνήθως έρχομαι όπως ξέρεις δύο ώρες πριν, στο μνημείο. Μια ώρα πριν ξεκινήσει το ματς θέλω να έχω ήδη μπει. Για να πιάσω το κλίμα και για να μην μας πιάσουν το χώρο μας.

Μάκης


Οσο πιο νωρίς μπορώ. Από νωρίς να πάω για καφέ κάπου κοντά, εδώ [εννοεί το Getο Café) ή στο Modelo και δύο ώρες πριν να έρθω στο μνημείο να δω και τους άλλους. Μια ώρα πριν ξεκινήσει το ματς μπαίνω για να βρούμε το χώρο μας. Στα πιο μικρά ματς πάλι θα μπω κανά μισάωρο πριν για να δω και λίγο από το ζέσταμα.

Πάνος


Επιπλέον, σύμφωνα και με τα λόγια των πληροφορητών μου, ακόμη ένα πολύ βασικό στοιχείο που τους διαφοροποιεί από τους φιλάθλους είναι ότι οι μεν οπαδοί αγαπάνε την ομάδα, οπότε δε θα επιλέξουν ποιο παιχνίδι θα παρακολουθήσουν, ενώ οι φίλαθλοι αγαπάνε πιο πολύ από την ομάδα το άθλημα και μπορεί να κάνουν επιλογή στο ποιο παιχνίδι θα παρακολουθήσουν την ομάδα. Ο οπαδός αγαπάει μόνο την ομάδα του. Τους αντιπάλους, τους μισεί ο οπαδός. Χαρακτηριστικά μου ανέφεραν:

Οι οπαδοί δεν γίνεται να επιλέγουν παιχνίδια. Για τον οπαδό το Ολυμπιακός – Πλατανιάς είναι το ίδιο σημαντικό με το Ολυμπιακός – Μπαρτσελόνα. Γιατί πας για τον Ολυμπιακό. Στ' αρχίδια μου και ο Μέσι και η Μπαρτσελόνα. Δεν τους χειροκροτάς. Δεν είσαι φίλαθλος. Τους αντιπάλους, τους μισείς. Αν θες να χειροκροτήσεις τη Μπαρτσελόνα να πας στη Βαρκελώνη.

Μάκης


Ο οπαδός θα κάνει τα πάντα για την ομάδα του. Θα πάει και στο αδιάφορο ματς, θα πάει και στο ντέρμπι. Ο φίλαθλος θα πάει όποτε του έρθει η διάθεση και σίγουρα θα επιλέξει παιχνίδια.

Στέλιος


Οι οπαδοί που πυρακολούθησα εγώ, είχαν και μια ακόμα ιδιαιτερότητα, θα μπορούσα να πω. Σπάνια βλέπουν παιχνίδια άλλων ομάδων πλην του Ολυμπιακού και σίγουρα θα προτιμήσουν να παρακολουθήσουν είτε από το γήπεδο είτε από την τηλεόραση ακόμη και ένα αδιάφορο παιχνίδι του Ολυμπιακού σε οποιοδήποτε αγώνισμα, παρά ακόμα και έναν τελικό Παγκοσμίου Πρωταθλήματος ή τελικό Champions League. Σε ερώτηση που έκανα σε όλους τους πληροφορητές μου αν παρακολουθούν και άλλες ομάδες πλην του Ολυμπιακού, έλαβα τις παρακάτω πολύ ενδιαφέρουσες απυντήσεις:

IMAGE DESCRIPTIONΠάνος: Εγώ ρε φίλε μόνο τον Ολυμπιακό σε όλα τα αθλήματα θέλω να παρακολουθώ. Δεν βλέπω τίποτα άλλο. Δεν έχω κάτσει ποτέ να δω άλλες ομάδες. Δεν με ενδιαφέρει.

Ανθρωπολόγος: Δηλαδή, ρε φίλε, τον τελικό Champions League δεν θα τον δεις; Δεν παίζει ο Ολυμπιακός εκείνη την ώρα.

Πάνος: Όχι. Δεν έχω δει ποτέ. Μπορεί να παίζουν φοβερή μπάλα. Αλλά αφού δεν παίζει ο Ολυμπιακός δεν με νοιάζει. Δεν βρίσκω ουσία. Θα προτιμήσω να πάω μια βόλτα με τη γυναίκα μου και το παιδί μου.

Μάκης: Αν δεν έχω να κάνω κάτι άλλο, πολύ σπάνια, μπορεί να κάτσω να δω κάνα παιχνίδι που θα δείχνει η τηλεόραση. Όμως σπάνια. Σχεδόν ποτέ. Δεν γουστάρω. Μόνο Ολυμπιακό.

Ακόμα και ο Στέλιος με το Χρήστο, που λένε ότι τους αρέσει να βλέπουν και αγώνες ξένων πρωταθλημάτων ή ευρωπαϊκούς αγώνες, όταν στη συνέχεια τους έκανα μια ακραία ερώτηση, δε δίστασαν καθόλου να μου απαντήσουν.

Ανθρωπολόγος: Αν την ίδια ώρα παίζει τελικό Παγκοσμίου Κυπέλου η Βραζιλία με την Αργεντινή και στο Μαρούσι παίζει χάντμπολ Ολυμπιακός με τον Δούκα, τι θα προτιμήσεις;

Στέλιος: Εκεί ρε φίλε δεν υπάρχει δίλημμα. Σίγουρα θα πάω να δω τον Ολυμπιακό. Χέστηκα για τον τελικό. Αν δεν είχε Ολυμπιακό, ok, θα γούσταρα. Αλλά όταν παίζει ο Ολυμπιακός δεν υπάρχει τίποτε άλλο.

Χρήστος: Αφού την ξέρεις την απάντηση. Ωραίος ο τελικός, αλλά ο Ολυμπιακός είναι Ολυμπιακός. Από τη στιγμή που παίζει κάπου ο έφηβος, θα δω τον έφηβο. Τέλος.


Εδώ νομίζω είναι πολύ ενδιαφέρον να αναφέρω ότι κατά τη διάρκεια του Παγκοσμίου Κυπέλου, συγκεκριμένα την ημέρα και ώρα διεξαγωγής του αγώνα μεταξύ των εθνικών ομάδων της Αργεντινής και της Γαλλίας για τη φάση των δεκαέξι, εγώ με τους πληροφοριοδότες μου καθίσαμε στο Geto Café στα Καμίνια για να δούμε παρέα και με άλλους Ολυμπιακούς το πρώτο φιλικό προετοιμασίας της ομάδας μας απέναντι στην άσημη Βάτενς, ομάδα από τη δεύτερη κατηγορία της Αυστρίας.

Τέλος, μια ακόμα ιδιαιτερότητα που εντόπισα στους οπαδούς που παρακολούθησα είχε να κάνει ως προς τη σχέση με τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Κανείς από τους πληροφορητές μου δεν αγοράζει καμία εφημερίδα, αθλητική ή πολιτική, τα τελευταία χρόνια και συγκεκριμένα από όταν άρχισαν να ενημερώνονται μέσω διαδικτύου. Τα παλιότερα χρόνια όλοι τους αγόραζαν καθημερινά για να ενημερωθούν για τα νέα της ομάδας τις εφημερίδες «ΦΩΣ» και «ΠΡΩΤΑΘΛΗΤΗΣ», που είναι εφημερίδες που ασχολούνται κατά κύριο λόγο με τον Ολυμπιακό. Πλέον όμως, δεν αγοράζουν ποτέ.

Έχω να αγοράσω εφημερίδα πάρα πολλά χρόνια. Το θεωρώ κοροϊδία από η στιγμή που υπάρχει το ίντερνετ. Τώρα, όταν θα αγοράσεις την εφημερίδα, τα νέα θα είναι ήδη παλιά.

Πάνος


Εφημερίδες δεν αγοράζω ποτέ. Πεταμένα λεφτά το θεωρώ από τη στιγμή που υπάρχει το ίντερνετ και που δεν γράφουν κάτι διαφορετικό.

Μάκης


Επίσης, εντυπωσιακό ήταν το γεγονός ότι δεν διέφεραν οι απαντήσεις τους και σε ότι αφορά τα sites τα οποία προτιμούσαν για την ενημέρωσή τους. Προτιμάνε τα sites που ασχολούνται αποκλειστικά με το ρεπορτάζ του Ολυμπιακού και από τα λεγόμενα «αντικειμενικά» sites προτιμάνε το contra, γιατί το site αυτό δεν είναι ιδιοκτησίας προέδρων αντίπαλων ομάδων. Χαρακτηριστικά μου ανέφεραν:

Τα sites που βλέπω είναι αυτά που έχουν να κάνουν με τον Ολυμπιακό και μόνο.Τα δικά μας sites. Το RedOpinion του Κώστα, το RedΚing του Παναγιώτη. Θα μπω και στο site του ερασιτέχνη για να ενημερωθώ, άντε και στο ultras.gr, για τα οπαδικά θέματα και μέχρι εκεί. Από τα άλλα, μόνο στο contra μπαίνω ακόμα λίγο. Παλιότερα και στο sport24, αλλά πλέον όχι. Το πήρε ο όμιλος του Σαββίδη, οπότε έφαγε άκυρο.

Μάκης


Μόνο τα δικά μας sites αν θα μπω να δω, RedOpinion, RedΚing και τα άλλα. Στα άλλα δεν μπαίνω. Τι να διαβάσω. Κάνουν προπαγάνδα κατά του Ολυμπιακού, αφού τα έχουν πάρει εχθροί του Ολυμπιακού. Το sdna όλη μέρα μας βρίζει, αφού έχει φτιαχτεί από το Σαββίδη για αυτό. Το gazetta του Γιαννακόπουλου πάλι πόλεμο κάνει. Μόνο στο contra αν θα μπω.

Πάνος


Τέλος, μου ανέφεραν ότι η συνεχής ενασχόλησή τους με τον Ολυμπιακό όλα αυτά τα χρόνια είναι ένας επιπλέον παράγοντας εξαιτίας του οποίου δεν ασχολούνται ιδιαίτερα με τα Μέσα, καθώς τα νέα και τα παρασκήνια που αφορούν την ομάδα τα πληροφορούνται απευθείας από τους ίδιους τους ανθρώπους που βρίσκονται στον Ολυμπιακό σε διάφορα πόστα.

Και κάτι άλλο ρε φίλε. Τι να διαβάσω; Αν θέλω να μάθω κάτι παίρνω απευθείας τηλέφωνο εκεί που πρέπει. Ξέρουν ότι δεν θα το κουτσομπολεύσω και θα μου πουν. Γνωριζόμαστε χρόνια. Οι δημοσιογράφοι θα σου πουν άλλα ή αυτά που πρέπει να βγουν προς τα έξω από την ΠΑΕ ή αν θέλουν να κάνουν κακό παραμορφωμένα προς τα εκεί. Όπως και να έχει, την αλήθεια δε θα τη μάθεις από τους δημοσιογράφους, αλλά από τους δικούς σου ανθρώπους.
Πάνος




Συνθήματα

Θα προσπαθήσω εδώ να αναδείξω το οπαδικό σύνθημα και το κοινό τραγούδισμά του από τους οπαδούς στο πέταλο των οργανωμένων οπαδών της «Θύρας 7» ως ένα από τα βασικότερα μέσα επιτέλεσης της καρναβαλικότητας της οπαδικής υποκουλτούρας.

Με τον όρο οπαδικό σύνθημα αναφερόμαστε σε τραγούδια ή σε ύμνους που ακούγονται στο γήπεδο πριν και κατά τη διάρκεια του αγώνα, από τη στιγμή που οι οπαδοί θα μαζευτούν στο πέταλο του γηπέδου. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια πρακτική που έχουν υιοθετήσει οι οπαδοί για να προασπίσουν και να δηλώσουν την αγάπη τους για την ομάδα τους και το μένος τους για άλλες ανταγωνιστικές ομάδες και μορφές εξουσίας, όπως είναι για παράδειγμα η αστυνομία

Το σύνθημα δεν είναι μόνο το περιεχόμενό του, αλλά ο ρόλος που επιτελεί ως κάτι που λέγεται. Ένα σύνθημα των οπαδών του Ολυμπιακού δεν έχει σημασία επειδή αναφέρεται στον Ολυμπιακό, αλλά επειδή ο ίδιος ο οπαδός το τραγουδάει. Δεν αφορά μόνο το περιεχόμενό του, το ίδιο το τραγούδισμά του γίνεται εμπειρία. Το τραγούδι δημιουργεί και αναπαριστά έναν τόπο για τον οπαδό, που καθορίζεται από την χωροταξία που απαιτεί η εκφορά των συνθημάτων. Οι κερκίδες μετατρέπονται σε σκηνή, όπου οι οπαδοί θα εκτελέσουν την παράστασή τους και θα νιώσουν ακόμη περισσότερο την ομοιότητα της κοινής εμπειρίας να υπερασπίζεσαι την ομάδα απέναντι στους εχθρούς.

Η παράδοση των συνθημάτων έλκει την προέλευσή της από τη βικτωριανή εποχή, όπου πριν τα αθλητικά γεγονότα τραγουδιόνταν ύμνοι και εγκωμιαστικά τραγούδια και αυτά αποτελούσαν αναπόσπαστο κομμάτι των αθλητικών εκδηλώσεων. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '50, με την καθιέρωση της διεξαγωγής ποδοσφαιρικών αναμετρήσεων σε παγκόσμιο επίπεδο και την αναμετάδοσή τους από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, αυτή η πρακτική πήρε παγκόσμιες διαστάσεις και οι ύμνοι και τα συνθήματα καθιερώθηκαν ως μέσο ενίσχυσης της οπαδικής υποκουλτούρας και αυτή η πρακτική διαδόθηκε σε διάφορες περιοχές του κόσμου. Το σύνθημα γίνεται το μέσο για να τονιστεί η σημασία αυτής της υποκουλτούρας.

Σύμφωνα με τους πληροφορητές μου, η πρακτική αυτή καθιερώθηκε στην Ελλάδα και στους οπαδούς του Ολυμπιακού από τη δεκαετία του '80, όταν δημιουργήθηκαν οι σύνδεσμοι οπαδών της Θύρας 7 και άρχισαν να καταλαμβάνουν συγκεκριμένο χώρο στο γήπεδο για να μην αναμειγνύονται με τους υπόλοιπους φιλάθλους.

Η λειτουργία του οπαδικού συνθήματος είναι να δημιουργεί ένα πλήθος από «δικούς μας» και «άλλους». Στην προσπάθεια υπερτονισμού της ανωτερότητάς τους έναντι των άλλων αντιπάλων οπαδών, αναδεικνύεται μια λογική δυαδικών αντιθέσεων (εμείς / άλλοι) όπου οι άλλοι απαξιώνονται με ποικίλους τρόπους, με πιο χαρακτηριστικό την αμφισβήτηση της ετεροσεξουαλικότητής τους. Σύμφωνα με τον Harrison, πρόσφορα πεδία διαφοράς είναι οι έννοιες της καταγωγής, της εθνικότητας, της θρησκείας και του φύλου.


«Αρρώστησα και δεν με πιάνουν χάπια κι ηρεμιστικά.
Μόνος τη βρήκα τη συνταγή, είναι να είμαι στην 7 την Κυριακή».


Τα κίνητρα, οι λόγοι και τα νοήματα που αντανακλούν τα συνθήματα, συγκεντρώνονται κυρίως γύρω από το τρίπτυχο μείωσης της αντίπαλης ομάδας και των αντίπαλων οπαδών, υποστήριξης της ομάδας και επιτέλεσης της ταυτότητας των οπαδών του Ολυμπιακού. Ο οπαδικός λόγος οργανώνεται απέναντι σε μια σειρά εχθρικών «άλλων», όπως αντίπαλων ομάδων, αντίπαλων οπαδών, διαιτητών, παραγόντων, αστυνομικών δυνάμεων, ακόμα και της ίδιας της εξουσίας και των θεσμών του κράτους. Οι οπαδοί θα γελοιοποιήσουν τις φιγούρες της κοσμικής κυριαρχίας (διαιτητές, αστυνομία, πρωθυπουργό, υπουργούς κτλ), θα καταραστούν τους αντιπάλους, θα ορκιστούν στην ομάδα τους, θα σατιρίσουν τον ύμνο της αντίπαλης ομάδας ή συνθήματα των οπαδών της.

Για παράδειγμα, οι οπαδοί του Ολυμπιακού πολύ συχνά σατιρίζουν και διακωμωδούν τον ύμνο του Παναθηναϊκού: «Σύλλογος της πλάκας, πρόεδρος μαλάκας, δεν υπάρχει άλλος πιο σιχαμερός και χιλιάδες φίλοι γαμάνε το τριφύλλι, γαμιέται λένε ο Παναθηναϊκός κοκοκοκο...».

Επίσης, οι επίμαχες λέξεις των συνθημάτων αποκολλούνται από τα άμεσα σημαινόμενά τους και έτσι η γλώσσα απεμπολεί την κυριολεξία της λειτουργώντας ποιητικά. Στο γήπεδο, σε πλήρη αναλογία με την παραγωγή λόγου στο καρναβάλι, το πιο τυχαίο γεγονός μπορεί να λειτουργήσει ως αφορμή για ακόμη μεγαλύτερη πλειοδοσία καρναβαλικής στιχουργικής. Για παράδειγμα, στον τελικό του κυπέλλου Ελλάδος το 2008 στη Θεσσαλονίκη απέναντι στην ομάδα του Άρη και ενώ ο Ολυμπιακός κέρδιζε 2-0, η εμφάνιση ενός ανεμόπτερου πάνω από το γήπεδο έδωσε την έμπνευση για το σύνθημα: «εεε οοο η πούτσα έχει φτάσει στο ανεμόπτερο».

Στο πνεύμα του καρναβαλιού όλα αποδομούνται και αναδιατάσσονται. Ένα παράδειγμα αυτού είναι οι εθνικές κατηγορίες και η πρότυπη πατριαρχική οικογένεια που αποδομείται σε ένα ανόσιο συνονθύλευμα νόθων και ομοφυλόφιλων τέκνων πορνών: «Κάθε πατέρας παοκτζής έχει πουτάνα κόρη, έχει και έναν πούστη γιό που τον γαμάμε όλοι».

Οι νόρμες χάνουν την κανονιστικότητά τους και την ιερότητά τους. Όπως σημειώνει ο Μπαχτίν, «στη γλώσσα του καρναβαλιού η ύβρις ή η κατάρα απομονώνεται γραμματικά και σημαντικά από τα συμφραζόμενα και λειτουργεί ωα αυτόνομη μονάδα, ως είδους παροιμίας, η οποία στη συνέχεια τοποθετείται σε ένα πλαίσιο που αποσκοπεί στο καρναβαλικό γέλιο».

Η απελευθέρωση των λέξεων από τα κανονιστικά πλαίσια της συμβατικής γλώσσας επιτρέπει τη δημιουργία μιας καινούριας και ξεχωριστής γλώσσας, η οποία επειδή διαθέτει το στοιχείο της αμεσότητας, επιτρέπει με τη σειρά της τη δημιουργία μιας ιδιαίτερης συλλογικότητας, όπου οι μετέχοντες ξεχνούν την ατομικότητά τους. Έτσι, αν η κανονική γλώσσα δεν έχει αυτή τη δυνατότητα, εφόσον δρα εξατομικευτικά, η γλώσσα του καρναβαλιού επιτρέπει, έστω απατηλά, το όνειρο του εξισωτισμού, που δεν διακρίνει μεταξύ «υψηλών» ή «χαμηλών» κοινωνικών θέσεων. Αυτή η υβριστική διάλεκτος επιτρέπει την ακατέργαστη επαφή των ατόμων μέσα στη γλωσσική κοινότητα, η οποία μετατρέπεται σε αισθητή, καθώς τα άτομα συμμετέχουν, δίπλα - δίπλα, στο τραγούδι και τη στιχοπλοκή παρασταίνοντάς την.





Σημείωση:

Το παραπάνω κείμενο αποτελείται από αποσπάσματα
από τη διπλωματική εργασία του κ. Γεώργιου Πλασσαρά
με τίτλο: «Τη ζωή μας έχεις βάψει όλη ερυθρόλευκη» στο Πάντειο Πανεπιστήμιο / Σχολή
Κοινωνικών Επιστημών / Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας (pandemos.panteion.gr).
Στην εργασία αυτή επιχειρείται η εθνογραφική προσέγγιση της δυναμικής και θορυβώδους υποκουλτούρας των οπαδών
του Ολυμπιακού, οι οποίοι παρακολουθούν δια ζώσης τόσο τα εντός έδρας όσο και τα εκτός έδρας παιχνίδια της ομάδας
για να την ενισχύσουν, και οι οποίοι είναι υπεύθυνοι με την παρουσία τους για τη δημιουργία ατμόσφαιρας στο γήπεδο.
Η εθνογραφία αυτή βασίζεται στην εμπειρία του κ. Πλασσαρά από την πολυετή συμμετοχή του ως μέλους σε συγκεκριμένη
υποκουλτούρα οπαδών και στην συμμετοχική παρατήρηση μιας συγκεκριμένης παρέας τεσσάρων οπαδών,
των οποίων περιγράφονται τα κίνητρα κι η συμπεριφορά.
Οι φωτογραφίες προστέθηκαν με μέριμνα της «Ελεύθερης Έρευνας».




ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ


2 ΣΧΟΛΙΑ

  • Ανώνυμος 47408

    4 Μαΐ 2019

    https://www.in.gr/2019/05/04/apopsi/kopste-ton-laimo-sas/

  • Ανώνυμος 47400

    3 Μαΐ 2019

    Βρε μανία με τις διπλωματικές και τις απόψεις σε τεράστια ένθετα.
    Στο μεταξύ:
    "Σε αντίστοιχη περίπτωση παλιότερα, είχε αναφερθεί ρατσιστικά στον πρώην ποδοσφαιριστή του Παναθηναικού, Εμμάνουελ Ολισαντέμπε, όταν κατά τη διάρκεια εκπομπής του, πέταξε μπανάνα στον αέρα και αποκάλεσε τον σκουρόχρωμο ποδοσφαιριστή «αραπάκο»."
    https://el.wikipedia.org/wiki/Τάκης_Τσουκαλάς
    https://frikipaideia.org/wiki/Τάκης_Τσουκαλάς
    https://i.postimg.cc/2SMkk53q/tsoukalas.jpg
    https://www.youtube.com/watch?v=tCN7IwOyomw