ΑΠΟ ΤΑ ΒΑΘΗ
ΤΟΥ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΟΣ

Η ανακάλυψη
της κοσμικής ακτινοβολίας


Παλιότερα οι άνθρωποι πίστευαν ότι το σύμπαν φτιάχτηκε γι' αυτούς. Υπέθεταν ότι βρισκόμαστε στο κέντρο του. Εξάλλου, ο Ήλιος και τα άστρα μοιάζουν να γυρίζουν γύρω μας.

Εξακολουθούμε να λέμε ότι ανατέλλει ο Ήλιος. Η αρχιτεκτονική των γλωσσών ανάγεται στην προεπιστημονική εποχή.


Η υδρόγειος σφαίρα (15ος αιώνας), από την οποία απουσιάζει παντελώς η αμερικάνικη ήπειρος.

Στην παραπάνω εικόνα φαίνεται ο πλανήτης μας, όπως τον ήξεραν τότε, πριν σαλπάρει ο Κολόμβος. Η υδρόγειος σφαίρα ήταν ό,τι πλησιέστερο, όταν την έφτιαξε ο Μάρτιν Μπέχαΐμ το 1492. Όπως όλοι, πίστευε ότι το παζλ της Γεωγραφίας είχε συμπληρωθεί. Τρεις ήταν οι ήπειροι. Η Ευρώπη, η Αφρική και η Ασία. Ανάμεσά τους υπήρχε μόνο ο μεγάλος ωκεανός. Ο Μπέχαΐμ δεν είχε ιδέα ότι υπήρχε η Βόρεια και η Νότια Αμερική.

Εύκολα νιώθουμε αυταρέσκεια, σωστά; Η αλήθεια όμως είναι ότι ο Μπέχαΐμ ήξερε πολύ περισσότερα για τον κόσμο του από όσα εμείς σήμερα για το δικό μας κόσμο, το σύμπαν.


IMAGE DESCRIPTIONΤο 1912, ο Βίκτορ Χες πραγματοποίησε ταξίδια στον ουρανό της Αυστρίας. Βρήκε αυτό, που αγαπούν περισσότερο οι επιστήμονες: Μυστήριο, που αψηφά την κατανόηση ως προς τη συμβατική επιστημονική σόφια.

Ακόμη και σήμερα, έναν αιώνα μετά, ψάχνουμε ακόμα πώς εξηγείται αυτό που βρήκε ο Χες.

Είχε ανακαλυφθεί ένα καινούργιο είδος ενέργειας, η ραδιενέργεια. Εκλυόταν από ορισμένα στοιχεία, όπως το ράδιο.
(Διαβάστε στην «Ελεύθερη Έρευνα»: Μαρί Κιουρί: Η ζωή και το έργο μιας ιδιοφυίας.
Απαντούσε όμως και στον αέρα, ακόμα και μακριά από ραδιενεργά πετρώματα. Βρισκόταν παντού.

Από πού ερχόταν η παράξενη ενέργεια; Κανείς δεν ήξερε.

Ο Χες υποψιαζόταν ότι πήγαζε από πάνω από τη Γη. Για να το ελέγξει ανέβασε ψηλά ανιχνευτές ακτινοβολίας. Με επικίνδυνη πτήση σε αερόστατο υδρογόνου έφτασε σε ύψος άνω των πέντε χιλιομέτρων. Όταν έφτασε στο ψυχρό άνω τμήμα της ατμόσφαιρας, βρήκε ότι η ακτινοβολία ήταν διπλάσια απ' ό,τι στο έδαφος. Άρα θα πρέπει να έρχεται από ψηλά. Να, γιατί ήταν ασθενέστερη στο έδαφος. Η ατμόσφαιρα της Γης απορροφούσε το μεγαλύτερο ποσοστό.

Ορισμένοι είπαν ότι ενδέχεται να πηγάζει από τον Ήλιο. Για να το ελέγξει ο Χες προγραμμάτισε μία πτήση, ώστε να συμπέσει με ηλιακή έκλειψη. Ωστόσο, η έκλειψη δεν επηρέασε την ακτινοβολία.

Ο Χες βρήκε επίσης, ότι η ακτινοβολία ήταν εξίσου ισχυρή τη νύχτα και την ημέρα. Ερχόταν από ψηλά, αλλά όχι από τον Ήλιο.


Ο Χες δεν γνώριζε πως ο ηλιακός άνεμος δεν κινείται τόσο γρήγορα. Έτσι, από εσφαλμένη αφετηρία έφτασε στο σωστό συμπέρασμα. Ο Χες είχε ανακαλύψει την κοσμική ακτινοβολία, τον καταιγισμό υποατομικών σωματιδίων που διασχίζει το σύμπαν σχεδόν με την ταχύτητα του φωτός.

Χωρίς την προστατευτική ατμόσφαιρα της Γης θα ήταν φονική ακτινοβολία. Μερικές φορές μεταφέρει ενέργεια όση και μια σφαίρα από τουφέκι. Θα περνούσαν δεκαετίες ώσπου να τη συνδέσουμε με έναν αφάνταστα βίαιο θάνατο.


Ο Βίκτορ Χες, ενώ ετοιμάζεται για μια πτήση του με αερόστατο (Βιέννη, περ. 1911).


IMAGE DESCRIPTIONΗ κοσμική ακτινοβολία που ανίχνευσε ο Βίκτορ Χες στην Αυστρία προβλημάτισε τους επιστήμονες. Η ραδιενέργεια ορυκτών στη Γη, όπως το ουράνιο, προέρχεται από τη διάσπαση ατόμων. Η κοσμική ακτινοβολία όμως, ήταν άλλου είδους. Πολύ πιο ισχυρή απ' ο,τιδήποτε ήξεραν την εποχή του Χες. Οι επιστήμονες αναρωτιούνταν δύο δεκαετίες τι την προκαλούσε.

Εμφανίστηκε τότε ο Φριτς Τσβίκι. Ο πιο έξυπνος άγνωστος άνθρωπος. Το 1933 ανακάλυψε μαζί με συνάδελφό του ότι ορισμένα άστρα φωτίζονται και λάμπουν μερικές εβδομάδες όσο όλος ο γαλαξίας τους. Μετά σβήνουν. Ο Φριτς Τσβίκι ήταν ο πρώτος που κατάλαβε τι συνέβαινε. Είκασε, ορθώς, ότι έτσι πεθαίνουν τα μεγάλα άστρα. Ανατινάζονται και χάνονται στο διάστημα. Αυτό τον τύπο αστρικού θανάτου, τον ονόμασε υπερκαινοφανή. Προέβλεψε ότι το θνήσκον άστρο θα έχει συρρικνωθεί σε διάμετρο. Θα είναι τόσο πυκνό αυτό το πτώμα, που ένας και μόνο κόκκος του θα ζυγίζει όσο η μεγάλη πυραμίδα στην Αίγυπτο.

Θα αποτελείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από νετρόνια, υποατομικά σωματίδια. Έτσι, ονόμασε αυτά τα αλλόκοτα αντικείμενα αστέρες νετρονίων. Τριάντα πέντε χρόνια αργότερα αρχίσαμε να τους εντοπίζουμε. Λέγονται πάλσαρ όταν περιστρέφονται γρήγορα και εκπέμπουν τακτικά παλμούς.


Υπερκαινοφανείς και αστέρες νετρονίων προκαλούν την κοσμική ακτινοβολία. Όχι όμως τις ισχυρότερες ακτίνες της. Αυτές δεν τις εξηγεί τίποτα που να το ξέρουμε. Και δεν μας πειράζει.

Αυτό είναι το ωραίο στην επιστήμη και τους επιστήμονες. Δεν υποκρίνονται ότι γνωρίζουν όλες τις απαντήσεις.



ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ


6 ΣΧΟΛΙΑ

  • Ανώνυμος 46400

    14 Νοε 2018

    Αξίζει να σημειωθεί εδώ δύο πολύ γνωστά όρια της αστροφυσικής. Το όριο "Chandrasekhar" (1,4 ηλιακές μάζες) και το όριο "Tolman–Oppenheimer–Volkoff" (2,17 ηλιακές μάζες).
    Το πρώτο όριο αφορά την ελάχιστη μάζα άστρου που έχει καταρρεύσει (σουπερνόβα) για να μετατραπεί σε άστρο νετρονίων (ειδάλλως μετατρέπεται σε άσπρο νάνο). Το δεύτερο όριο την ελάχιστη μάζα για να μετατραπεί σε μαύρη τρύπα.
    Οι τιμές αφορούν φυσικά τη μάζα που έχει απομείνει μετά την κατάρρευση. Επίσης υπεισέρχονται πολλές και διάφορες παράμετροι που περιπλέκουν τα πράγματα.

  • Ανώνυμος 46399

    14 Νοε 2018

    @46398
    Μερικές από τις άλλες παράμετροι που λες, αλλά υποθέτω δεν μπορείς να φανταστείς, είναι:
    Επιστήμη και τεχνολογία είναι συνυπεύθυνοι για την καταστροφή του περιβάλλοντος (καλό είναι να το υπενθυμίζουμε αυτό διότι είναι αλήθεια), κουλτούρα υπερκαταναλωτισμού, διαστρεβλωμένη κοσμοθεωρία και πίστη σε λανθασμένες αρχές, αποκοπή του εγώ και του εαυτού από το περιβάλλον με ποικίλλους τρόπους, λανθασμένη φιλοσοφική αντίληψη κ.ά.
    Η αίσθηση της αυτάρκειας είναι καθαρά ψυχολογικό φαινόμενο. Μπορεί κάποιος να αισθάνεται αυτάρκης με ελάχιστα και ο διπλανός να τα θέλει όλα εδώ και τώρα και πάλι να μην του φτάνουν.
    Οι ανθρώπινες επιθυμίες και επιδιώξεις (που επηρεάζονται από την εκάστοτε κουλτούρα και κοινωνικές συμβάσεις) είναι κάτι το ιδεατό και δεν έχουν ταβάνι, οι φυσικοί πόροι όμως είναι πεπερασμένοι. Ο ψυχολογικός παράγων είναι πανίσχυρος.
    Αυτά τα λίγα. Κκαλύτερα από ευχολόγια και εκθέσεις ιδεών.

  • Ανώνυμος 46398

    14 Νοε 2018

    46397,
    Οτι αφορά το τμήμα του σχολίου σου μέχρι τα υστερόγραφα σου το διάβασα προσεκτικά, αλλά δεν θα πω κάτι γιατί πρέπει να ομολογήσω πως δεν ξέρω πολλά γύρω από αυτό που διαπραγματεύεσαι.
    Για το ΥΓ1 θέλω να πω πως η κυριαρχία του ανθρώπου στον πλανήτη, δεν έχει να κάνει με την αυτοπεποίθηση του αλλά με την αλαζονεία και την ύβρι που επιδεικνύει σαν συμπεριφορά. Και που μάλλον, έχει να κάνει και με την έλλειψη αυτοπεποίθησης. Η εξασφάλιση μέσω κυρίως της επιστήμης της διατροφής και της συνέχειας του ανθρώπου πάνω στην γη, θα παρέχει στον άνθρωπο αυτοπεποίθηση, η οποία - πάντα μαζι με άλλες παραμέτρους - ίσως δημιουργήσει προϋποθέσεις για αλλαγή της συνείδησης του και της επιθυμίας του να αλληλοεπιδράσει συνειδητά με την φύση και όχι να την καταστρέφει (η αλαζονεία προέρχεται από τον ανεξερεύνητο φόβο, και της εξάλειψης του μέσω της βούλησης για κυριαρχία).

  • Ανώνυμος 46397

    14 Νοε 2018

    @46394
    Το σύμπαν είναι κενό, αλλά κενό δεν σημαίνει χωρίς περιεχόμενο όπως νομίζουν οι δυτικο-εγωκεντρικο-μηδενιστές.
    Κενό είναι αυτό που δεν μπορεί να γίνει αντικείμενο γνώσης.
    Απουσία συμπαντικής ανώτερης διάνοιας και συνείδησης το σύμπαν είναι για πάντα εκτός ελέγχου, διότι κανείς δεν το ελέγχει.
    Επειδή το μόνο σταθερό είναι ότι τίποτε δεν μένει σταθερό, συνεπάγεται ότι η λύτρωση από την παροδικότητα είναι ότι η παροδικότητα είναι η λύτρωση.
    Η επιστήμη δεν τελειώνει ποτέ, όχι λόγω κάποιων δακρύβρεχτων ανοησιών του στυλ: τέλος και αυτοκαταστροφή της επιστήμης. Ελλείψει απαράβατων, κυριαρχικών, διασυμπαντικών αρχών, όσο πιο μακρύτερα παρατηρεί ο άνθρωπος (μακροσκοπικά και μικροσκοπικά) τόσο θα βρίσκεται αντιμέτωπος με νέα δεδομένα. Και άρα θεωρία των πάντων που θα εξηγεί τα πάντα είναι αδύνατον να υπάρξει ποτέ. Τα περί θεμελιωδών αρχών είναι παραμύθια και φαντασιώσεις για να συντηρούν τη συνοχή τους οι κοινωνίες.
    ΥΓ1: Πόσο σπουδαίος και πόση αυτοπεποίθηση χρειάζεται να νιώσει ο άνθρωπος. Είναι το κυρίαρχο είδος στον πλανήτη, τον οποίο ισοπεδώνει αργά, αλλά σταθερά. Το πρόβλημα της αυτοπεποίθησης είναι ψυχολογικό και δεν έχει να κάνει με τα τεχνολογικά αγαθά.)
    ΥΓ2: Αναλογιστείτε από τα παραπάνω πόσο λάθος τα έχει συλλάβει όλα ο πυρήνας της δυτικής σκέψης.

    "Έναν τεράστιο γειτονικό γαλαξία «φάντασμα», κρυμμένο πίσω από το δίσκο του δικού μας γαλαξία, ανακάλυψε μια διεθνής ομάδα αστρονόμων αναλύοντας τα στοιχεία του δορυφόρου Gaia του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA). Ο γαλαξίας, που ονομάσθηκε Antlia 2 (ή Ant 2), είχε διαφύγει έως τώρα τον εντοπισμό του αφενός λόγω της πολύ αραιής πυκνότητας των άστρων του και αφετέρου επειδή ήταν τέλεια κρυμμένος πίσω από το «πέπλο» του δικού μας γαλαξία. Σύμφωνα με το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο Ant 2 βρίσκεται σε απόσταση περίπου 130.000 ετών φωτός από τον δικό μας γαλαξία. Έχει μέγεθος περίπου το ένα τρίτο του δικού μας γαλαξία και είναι εξίσου μεγάλος με το Μεγάλο Μαγγελανικό Νέφος, έναν άλλο γαλαξία δορυφορικό του δικού μας, αλλά είναι 10.000 φορές πιο αχνός σε φωτεινότητα σε σχέση με τον τελευταίο. Ο δορυφόρος Gaia έχει παράγει τον πληρέστερο κατάλογο άστρων μέχρι σήμερα και έχει αποκαλύψει νέα στοιχεία για τον γαλαξία μας και τους «γείτονές» του. Μέχρι σήμερα έχουν εντοπισθεί περίπου 60 γαλαξίες δορυφορικοί του δικού μας και οι επιστήμονες δεν αποκλείουν ότι υπάρχουν αρκετά περισσότεροι, που είναι έως τώρα αόρατοι όπως ο Ant 2."
    https://www.iefimerida.gr/news/458368/omada-astronomon-anakalypse-terastio-galaxia-fantasma-piso-apo-ton-diko-mas

    Gamma-ray burst emission mechanisms are theories that explain how the energy from a gamma-ray burst progenitor (regardless of the actual nature of the progenitor) is turned into radiation. These mechanisms are a major topic of research as of 2007. Neither the light curves nor the early-time spectra of GRBs show resemblance to the radiation emitted by any familiar physical process.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Gamma-ray_burst_emission_mechanisms

  • Ανώνυμος 46395

    14 Νοε 2018

    Ημαρτημένο
    η σωστή φράση είναι:"πως ο πλανήτης μας είναι το κέντρο του σύμπαντος"

  • Ανώνυμος 46394

    14 Νοε 2018

    Μα θα μπορούσαν να υποκριθούν οι επιστήμονες, ότι γνωρίζουν όλες τις απαντήσεις; Ασφαλώς όχι. Πέραν τούτου, ένας τέτοιος ισχυρισμός θα σήμαινε ότι η αποστολή της επιστήμης έλαβε τέλος. Και θα όφειλε να αποχωρίσει από το προσκήνιο.. Πιστεύει κανείς ότι η επιστήμη θα είναι ποτέ διατεθειμένη να αυτοκαταστραφεί; Μάλλον το αντίθετο συμβαίνει. Κάνει ότι μπορεί, για να είναι εσαεί απαραίτητη. Ολα αυτά της ανάρτησης, είναι ενδιαφέροντα. Αλλά δεν πρέπει να υπερεκτιμούνται. Δεν προσφέρουν και ιδιαίτερα στη ανάγκη του ανθρώπου να δίνει ένα νόημα, μια "αποστολή", έναν σκοπό στην παρουσία του στη γη. Θα μπορούσαμε να πούμε, ότι συμβάλλουν προς την αντίθετη κατεύθυνση. Στην υποτίμηση της παρουσίας μας σ' αυτόν τον πλανήτη. Κάποτε πιστεύαμε πως ο πλανήτης μας είναι το κέντρο της γης. Η επιστήμη απέδειξε πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι ο πλανήτης μας είναι απλώς ένα ουράνιο σώμα ανάμεσα σε αναρίθμητα άλλα. Πρόσφερε κάποια βελτίωση αυτή η (δυσάρεστη) γνώση , στην ανάγκη του ανθρώπου να αυτοπροσδιορίζεται; Ο άνθρωπος, εξακολουθεί να είναι το ίδιο παρακμιακός,όσο και πριν πεντακόσα χρόνια.
    Προσωπικά δεν με εντυπωσιάζει ιδιαίτερα αυτό το είδος της επιστήμης, που ασχολείται με τα του πέραν του πλανήτη. Με ενδιαφέρει η επιστήμη, που βελτιώνει την συνθήκες εδώ πάνω στην γη. Που μας απαλλάσσει από ανίατες αρρώστιες και θανάσιμες επιδημίες. Που κάνει ευκολότερες και αποδοτικότερες τις παραγωγικές μας δυνατότητες. Αν αφαιρούσαμε την σύγχρονη τεχνολογία από την ζωή μας, θα λιμοκτονούσαν δισεκατομμύρια άνθρωποι. Έτσι την χρειαζόμαστε την επιστήμη. Να κάνει τον άνθρωπο να νιώθει σπουδαίος και γεμάτος αυτοπεποίθηση.