Η ΜΟΙΧΕΙΑ
ΧΕΙΡΟΤΕΡΗ
ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΑΣΜΟ

Στην κλασική Αθήνα,
απόρροια της κοινωνικής αντίληψης
περί κατωτερότητας των γυναικών

Το σύστημα οποιασδήποτε κοινωνίας, είτε πρόκειται για παλιότερες εποχές, είτε για σύγχρονες, αντιμετωπίζει το πρόβλημα της μοιχείας με διάφορους τρόπους. Παραδείγματος χάριν, κάποια νομικά συστήματα απαγορεύουν αυστηρά στους άνδρες να διατηρούν σεξουαλικές σχέσεις με συζύγους άλλων ανδρών, άλλα τιμωρούν κάθε εξωσυζυγική σεξουαλική σχέση, ενώ άλλα αδιαφορούν εντελώς για την μοιχεία. Στην αρχαία Ελλάδα όμως, η μοιχεία αντιμετωπιζόταν με την εκτέλεση των μοιχών ή με άλλες ποινές.

Μετά την κατάρρευση των μυκηναϊκών ανακτόρων, ο ρόλος της γυναίκας στην αρχαία Ελλάδα, ήταν καθαρά αναπαραγωγικός. Έπρεπε, δηλαδή να έχει την ικανότητα να γεννά απογόνους. Έτσι, θεσπίστηκαν νόμοι, οι οποίοι βασίζονταν στη ζωή και στην κοινωνική θέση της γυναίκας.

Εντούτοις, η μεγάλη αλλαγή για τη ζωή και το ρόλο της γυναίκας στην κοινωνία, ήρθε με την γέννηση της πόλης–κράτους. Την εποχή αυτή, οι γυναίκες περιορίζονται στο γυναικωνίτη και η κοινωνία χαρακτηρίζεται ανδροκρατούμενη. Οι νόμοι, λοιπόν, που θεσπίστηκαν, για τη θέση της γυναίκας αυτή την περίοδο, αφορούσαν κυρίως τη σεξουαλική τους συμπεριφορά. Ένα από αυτά τα ζητήματα της σεξουαλικής συμπεριφοράς των γυναικών, ήταν η μοιχεία.

Με τον όρο μοιχεία, οι αρχαίοι Έλληνες χαρακτήριζαν την σεξουαλική σχέση ενός άνδρα με μια γυναίκα που βρισκόταν υπό την κηδεμονία ενός αθηναίου πολίτη και η οποία δεν εκτελούσε το επάγγελμα της πόρνης. Ήταν παράνομο ένας άνδρας να έχει ερωτικές σχέσεις με γυναίκα άλλου, είτε επρόκειτο για χήρα μητέρα, είτε για άγαμη κόρη, είτε για αδερφή κάποιου ή ακόμη και για παλλακίδα.


 


Η Παλλακεία ήταν θεσμός που ίσχυε παράλληλα με το γάμο
και που σήμαινε τη χωρίς γάμο συμβίωση άνδρα και γυναίκας.
 

Κύρια αξία της παντρεμένης γυναίκας στην αρχαία Αθήνα θεωρούσαν την ικανότητά της
να γεννά απογόνους. Έτσι, οι παντρεμένες γυναίκες περιορίζονταν σε ένα καθαρά
βιολογικό ρόλο και η ερωτική ικανοποίηση του άνδρα δεν συγκαταλεγόταν στις δικές τους
ευθύνες. Επιπροσθέτως, οι άνδρες δεν είχαν μόνο ερωτικές σχέσεις με εφήβους, αλλά
διατηρούσαν και σεξουαλικές σχέσεις με εταίρες, πόρνες, παλλακίδες, αλλά και δούλες.
Κάθε αθηναίος πολίτης μπορούσε να έχει θεωρητικά τρεις γυναίκες: την σύζυγό του, για να
αποκτά από αυτή νόμιμους γιους, την παλλακίδα του, για να έχει μαζί της σταθερές σεξουαλικές
σχέσεις και τέλος μια εταίρα για πνευματική και σωματική απόλαυση. («Το γαρ συνοικείν τουτ᾽
έστιν, ος αν παιδοποιήται και εισάγη εις τε τους φράτερας και δημότας τους υιείς, και τας
θυγατέρας εκδιδώ ως αυτού ούσας τοις ανδράσιν. Τας μεν γαρ εταίρας ηδονής ένεκ᾽ έχομεν,
τας δε παλλακάς της καθ᾽ ημέραν θεραπείας του σώματος, τας δε γυναίκας του παιδοποιείσθαι
γνησίως και των ένδον φύλακα πιστήν έχειν». Δημοσθένη: Κατά Νεαίρας, 122).
 

Οι γυναίκες που κατέληγαν στη θέση της παλλακίδας προέρχονταν από οικογένειες ασθενείς
οικονομικά, που δεν είχαν την δυνατότητα να δώσουν προίκα. Η θέση τους αυτή
αναγνωρίζονταν και ρυθμίζονταν νομοθετικά, καθώς βρίσκονταν υπό την κηδεμονία των
συντρόφων τους και τους απαγορεύονταν ρητά να έχουν σεξουαλικές σχέσεις με άλλους
άνδρες. Τα παιδιά που αποκτούσαν οι άνδρες από τις παλλακίδες ήταν νόθα και δεν δικαιούνταν
μέρος της πατρικής περιουσίας, ούτε αναγνωριζόταν σε αυτά η ιδιότητα του πολίτη.
Οι παλλακίδες ζούσαν σε ξεχωριστά σπίτια από τις νόμιμες συζύγους, όμως υπήρχαν
και περιπτώσεις όπου και οι δύο γυναίκες κατοικούσαν μαζί στο ίδιο σπίτι. Η σχέση του άνδρα
με την παλλακίδα ήταν ανάλογη με την σχέση των συζύγων, δηλαδή ήταν υποχρεωμένη
να παραμένει πιστή στον άνδρα της, όπως και η σύζυγος. Σύμφωνα με το νόμο του Δράκοντα,
σε περίπτωση μοιχείας της παλλακίδας, ο σύζυγος είχε το δικαίωμα να σκοτώσει «νόμιμα»
τον εραστή της, χωρίς ο ίδιος να τιμωρηθεί.

Ο θεσμός της παλλακείας συνεχίστηκε και κατά τη βυζαντινή εποχή, έως τον 10ο αιώνα,
οπότε και καταργήθηκε νομοθετικά. Παρʼ όλα αυτά, ο παράνομος πλέον αυτός θεσμός,
επιβίωσε σε κάποιες περιοχές έως κι αιώνες μετά.




Στα τέλη του 7ου αιώνα στην Αθήνα, δόθηκαν οι πρώτοι γραπτοί νόμοι από τον Δράκοντα, όπου σε έναν από αυτούς: απαγόρευε στους αθηναίους την προσωπική αντεκδίκηση για τα δεινά, τα οποία είχε τυχόν υποστεί κάποιος και από την στιγμή εκείνη όποιος σκότωνε συμπολίτη θα τιμωρούνταν με ποινές, επιβαλλόμενες από δικαστήρια, ειδικώς για αυτό το σκοπό ιδρυμένα. Επρόκειτο για ποινές που διέφεραν μεταξύ τους, αναλόγως του εάν επρόκειτο για φόνο ηθελημένο ή αθέλητο. Επίσης, απαγόρευε να τιμωρηθεί όποιος είχε διαπράξει δίκαιο φόνο – νόμιμο φόνο, δηλαδή όποιος σκότωνε ένα μοιχό, με άλλα λόγια έναν που είχε συλληφθεί μέσα στο σπίτι του να διασκεδάζει σεξουαλικά με τη σύζυγό του, την κόρη ή την αδερφή του. Τούτο βέβαια στις περιπτώσεις που ο εραστής δεν είχε πληρώσει τα σχετικά μοιχάργια, τη χρηματική δηλαδή ποινή της οποίας το ύψος εναπόκειτο στην διακριτική ευχέρεια του προσβληθέντα.

Ωστόσο, δεν ήταν μόνο ο Δράκων αυτός που είχε θεσπίσει νόμους σχετικά με την μοιχεία, αλλά σε όλους τους αιώνες της εξέλιξης του αθηναϊκού δίκαιου, νομοθετούνταν το θέμα αυτό. Ο Δημοσθένης, εκτός από όλες τις άλλες αθηναϊκές διατάξεις για την ανθρωποκτονία, αναφέρει και την διάταξη του νόμου περί μοιχείας και τον όρο μοιχός: «Αν ένας άνδρας φονεύσει κάποιον ακούσια σε αθλητικό αγώνισμα ή τον φονεύσει την ώρα σε καβγά στο δρόμο ή τον φονεύσει εν αγνοία του στη μάχη ή τον φονεύσει την ώρα της συνουσίας με τη σύζυγό του, τη μητέρα του, την αδερφή του, την κόρη του ή τη νόμιμη παλλακίδα που διατηρεί για την απόκτηση τέκνων, ο άνδρας αυτός να μην εξοριστεί ως δολοφόνος για την πράξη του». (Κατά Αριστοκράτους, 23.53-5).

Ορισμένοι ερευνητές θεωρούν το κείμενο αυτό ως τον αθηναϊκό νόμο περί μοιχείας. Άλλοι πάλι σχολιάζουν ότι πρόκειται για ένα νόμο που αφορά στη δικαιολογημένη ανθρωποκτονία, αλλά, παρά ταύτα, πιστεύουν ότι περιέχει τη βάση του νομοθετικού ορισμού και του νόμου περί μοιχείας. Για παράδειγμα, ο Dover, σε μια αντιπροσωπευτική διατύπωση του ζητήματος, αναφέρει τα εξής: «Μοιχεία ήταν η αποπλάνηση της συζύγου, χηρευμένης μητέρας, ανύπαντρης κόρης, αδελφής ή ανιψιάς ενός πολίτη ─ αυτά μόνο είναι σαφή από το νόμο που παραθέτει ο Δημοσθένης. Ο μοιχός μπορούσε να φονευτεί, εάν συλλαμβανόταν επ' αυτοφώρω από τον προσβεβλημένο αρχηγό του σπιτικού ή να συμφωνήσει σε πληρωμή αποζημίωσης ή να δικαστεί, να κακοποιηθεί ή να τραυματιστεί».

Ένα απόσπασμα από την «Αθηναίων Πολιτεία» του Αριστοτέλη παρέχει πρόσθετη επιβεβαίωση ότι η διάταξη αυτή πράγματι εφαρμόζεται στη μοιχεία. Ο Αριστοτέλης συνοψίζει το νόμο της δικαιολογημένης ανθρωποκτονίας λέγοντας ότι εφαρμόζεται σε περιπτώσεις όπου «κάποιος παραδέχεται ότι διέπραξε ανθρωποκτονία, αλλά υποστηρίζει ότι ήταν νόμιμη (λόγου χάρη, όταν σκότωσε κάποιον την ώρα της μοιχείας) ή σκότωσε έναν συμπολίτη του εν αγνοία του στον πόλεμο ή σε αθλητικό αγώνισμα». Ακόμη, ο Δημοσθένης στο λόγο του «Κατά Νεαίρας» δίνει ένα παράδειγμα κατηγορίας για μοιχεία, που αφορά σε ερωτική σχέση με ανύπαντρη γυναίκα.

Έτσι λοιπόν, μέσα από αυτά τα κείμενα παρατηρούμε ότι, εκτός από το γεγονός όπου κάθε αθηναίος πολίτης που έπιανε επʼ αυτοφώρω μια γυναίκα, που ήταν υπό την κηδεμονία του, με έναν άλλο άνδρα, είχε το δικαίωμα να τον σκοτώσει επιτόπου, αποκαλύπτεται ότι η μοιχεία στην αρχαία Αθήνα σήμαινε «την αποπλάνηση της συζύγου, της χηρευμένης μητέρας, της ανύπαντρης κόρης, της αδελφής ή της ανιψιάς ενός πολίτη».

Επιπλέον, σε περίπτωση που ο κύριος της γυναίκας δεν ήθελε να σκοτώσει τον εραστή, είχε το δικαίωμα να λάβει οικονομική αποζημίωση από αυτόν. Ωστόσο, μέχρι να λάβει το συμφωνημένο ποσό της αποζημίωσης αυτής ή μέχρι να του δώσει εγγυήσεις, κρατούσε τον εραστή φυλακισμένο. Επιπλέον, είχε το δικαίωμα να υποβάλει τον εραστή σε διάφορες σωματικές ταπεινώσεις. Σε αυτές λοιπόν τις ταπεινώσεις συμπεριλαμβάνεται και το «ραπάνισμα», όπως το χαρακτήριζε ο Αριστοφάνης, δηλαδή την εισαγωγή ενός μεγάλου ραπανιού στον πρωκτό του.

Μια ακόμη ποινή, στην οποία ήταν εκτεθειμένος ο εραστής, ήταν και η «παρατιλμόν», δηλαδή το ξύρισμα του εφηβαίου. Αυτό ήταν πολύ ταπεινωτικό για έναν άνδρα, καθώς το ξύρισμα του εφηβαίου ήταν γυναικεία συνήθεια. Παρόλα αυτά όμως, αν ο σύζυγος ή ο κηδεμόνας μιας γυναίκας, αποφάσιζε να σκοτώσει τον εραστή της, τότε ίσως να υπήρχε μεγάλος κίνδυνος για εκείνον που διέπραττε τον φόνο, καθώς θα μπορούσε να κατηγορηθεί από την οικογένεια του διαφθορέα νεκρού, για ανθρωποκτονία.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της περίπτωσης, είναι ο Ευφίλητος. Σύμφωνα με τον Λυσία στο λόγο του «Κατά Ερατοσθένους», η σύζυγος του Ευφίλητου, γνώρισε τον εραστή της στην κηδεία της μητέρας του συζύγου της. Το παράνομο και ερωτευμένο ζευγάρι στέγαζε τον έρωτά του στο σπίτι της συζύγου, όταν απουσίαζε για δουλειές ο Ευφίλητος. Όμως, κάποια μέρα, γυρνώντας νωρίτερα από τη δουλειά ο Ευφίλητος, τους συνέβαλε επʼ αυτοφώρω και σκότωσε το νεαρό εραστή. Έτσι, κατηγορήθηκε από τους συγγενείς του εραστή για ανθρωποκτονία.
 

 

 

 
Ορισμένες απεικονίσεις αρχαίων γυναικών σε αγγεία ή αγάλματα με κάπως πιο ελευθεριάζουσες
ενδυμασίες, μας δίνουν εσφαλμένη εντύπωση για τη θέση της ελληνίδας στον αρχαίο κόσμο.
Συνήθως τα αγάλματα και οι εικόνες αυτές είναι είτε από τον μυθολογικό κύκλο, που παριστάνουν
θεές ή ιέρειες είτε από συμπόσια, που παριστάνουν πόρνες/εταίρες είτε από μέσα στον
γυναικωνίτη,
όπου δεν υπήρχε παρουσία ανδρών.
 
Η πραγματική θέση της απλής γυναίκας στην αρχαία Ελλάδα ήταν πολύ διαφορετική. Ακόμα και
στην
κλασική Αθήνα, η γυναίκα ήταν αμόρφωτη, κλεισμένη όλη μέρα στον γυναικωνίτη
κι όταν σπάνια
έβγαινε έξω από το σπίτι επʼ ευκαιρία κάποιας γιορτής/τελετής, έπρεπε να είναι
ιδιαίτερα προσεκτική
και ευπρεπής, γιατί η συμπεριφορά της
ελεγχόταν από τους γυναικονόμους.
Όταν έβγαινε έξω, ήταν υποχρεωμένη να έχει γύρω από το πρόσωπο ένα διάφανο ύφασμα,
που άφηνε ακάλυπτα μόνο τα μάτια, το οποίο ονομαζόταν κρήδεμνον,
ενώ το κεφάλι της το είχε σκεπάσει με ένα μεγάλο μαντήλι, τη μίτρα.


Ο Απ. Παύλος δεν άλλαξε τίποτε, όταν παράγγελνε ότι οι γυναίκες πρέπει

να έχουν καλυμμένη την κεφαλή.
 

 

Παράλληλα με όλα αυτά όμως, υπήρχε διαφορά ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης των δύο φύλων, σχετικά με την πράξη της μοιχείας. Όσον αφορά τη μοιχαλίδα, λαμβάνονταν σκληρά μέτρα, καθώς η πράξη της αυτή θεωρούνταν βαρύτατο έγκλημα. Συγκεκριμένα, απαγορεύονταν ρητά στην μοιχαλίδα ακόμη και οι ελάχιστες ελευθερίες κινήσεων που είχε, οι οποίες αφορούσαν τις θρησκευτικές τελετές της πόλης και επιπλέον, ο σύζυγος έπρεπε να την διώξει από τον οίκο του, γιατί αλλιώς θα έχανε τα δικαιώματά του ως πολίτης. Επιπρόσθετα, σύμφωνα με τον Αισχίνη (Ι. 183), αν μια μοιχαλίδα παρευρισκόταν σε θρησκευτικές τελετές, όποιος άνδρας την συναντούσε, είχε τη δυνατότητα να ασκήσει βία πάνω της, όχι όμως μέχρι θανάτου.

Αντίθετα, παρόλο που ένας παντρεμένος άνδρας είχε ερωτικές σχέσεις με παλλακίδες και πόρνες, δεν θεωρούνταν μοιχός, για τους αρχαίους έλληνες. Μοιχός, όπως αναφέραμε και πιο πάνω, ήταν αυτός που είχε σεξουαλικές σχέσεις με σύζυγο ή κόρη ή αδελφή ή παλλακίδα ή μητέρα άλλου αθηναίου πολίτη.

Εντύπωση, όμως, προκαλεί και το γεγονός ότι ενώ ο άνδρας μοιχός μπορούσε να θανατωθεί, η μοιχαλίδα όμως όχι. Αυτό συνέβαινε γιατί, το δίκαιο της αθηναϊκής κοινωνίας αντιμετώπιζε τις γυναίκες ως κατώτερα όντα σε σχέση με τους άνδρες. Οι γυναίκες θεωρούνταν όντα χωρίς βούληση και λογική, ενώ οι άνδρες αποτελούσαν τα στοιχεία εκείνα που θα καθιστούσαν σωστή τη λειτουργία της πόλης. Έτσι, αφού ο άνδρας πολίτης παραβίαζε τους νόμους της πόλης, έπρεπε να τιμωρηθεί αυστηρά ακόμη και να θανατωθεί για παραδειγματισμό, γιατί οι λόγοι της μοιχείας ήταν πολιτικοί και όχι ηθικοί.
 
 
 

 
Tιμωρία μοιχαλίδας στον ισλαμικό κόσμο του 18ου αιώνα.
 
Οι αντιλήψεις των οθωμανών σχετικά με την κατωτερότητα της γυναίκας
δεν διαφέρουν και πολύ από αυτές της κλασικής Αθήνας.
 
Στη συγκεκριμένη περίπτωση των μοιχαλίδων μάλιστα, οι ισλαμιστές φαίνονται
πιο ανοικτόμυαλοι. Οι αρχαίοι αθηναίοι δεν σκότωναν τις μοιχαλίδες, όχι γιατί ήταν
περισσότερο φιλελεύθεροι, αλλά γιατί σκότωναν τους άνδρες,
επειδή θεωρούσαν τις γυναίκες εντελώς άβουλα όντα.


 
 
Υπήρχε όμως και η περίπτωση απόκτησης παιδιών από τις σχέσεις των παράνομων εραστών. Αν συνέβαινε αυτό, τότε τα παιδιά αυτά, από την μία δεν είχαν δικαίωμα ούτε στην πατρική περιουσία, ούτε στην φατρία, ούτε στα πολιτικά δικαιώματα και από την άλλη, η μητέρα ήταν υποχρεωμένη να δηλώνει ότι πατέρας αυτών των παιδιών ήταν ο νόμιμος σύζυγός της.

Όπως προαναφέρθηκε, η μοιχεία δήλωνε την παράνομη σχέση ενός άνδρα με μια παντρεμένη γυναίκα και βασιζόταν στην αποπλάνηση του ενός ή του άλλου. Αν, όμως, η σχέση αυτή, γινόταν αντιληπτό ότι οφείλονταν σε βιασμό, τότε η πράξη αυτή τιμωρούνταν πιο ήπια, σε σχέση με την πράξη της μοιχείας. Αυτό συνέβαινε γιατί, οι αρχαίοι έλληνες θεωρούσαν χειρότερο στοιχείο την αποπλάνηση αντί για το βιασμό, αφού η αποπλάνηση διαταράσσει την ηθική τάξη της πόλης. Σύμφωνα με τον Λυσία (Ι. 33), ο νομοθέτης της εποχής αυτής θεωρούσε ότι: «είναι χειρότερο να πείσεις μια γυναίκα να συνευρεθεί μαζί σου από τον βιασμό, διότι η αποπλάνηση δεν μολύνει μόνο το σώμα, αλλά και το μυαλό της γυναίκας».

Η άποψη αυτή γίνεται απόλυτα κατανοητή, εξαιτίας της τότε αντίληψης για την γυναίκα.




Διαβάστε ακόμα
στην «Ελεύθερη Έρευνα»:



Σημείωση:
Το παραπάνω κείμενο είναι απόσπασμα από τη πτυχιακή εργασία της κ. Ειρήνης Πάνου
στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου με θέμα:
«Έρωτας, γάμος, μοιχεία και διαζύγιο στην Αθήνα και στη Σπάρτη την περίοδο της ακμής»,
«Ιδρυματικό Αποθετήριο Πανεπιστημίου Πελοποννήσου».
Ο τίτλος, οι υπότιτλοι και οι φωτογραφίες έγιναν με μέριμνα της «Ελεύθερης Έρευνας».


ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ


36 ΣΧΟΛΙΑ

  • Ανώνυμος 41488

    10 Μαρ 2017

    θυμηθηκες ασπαζομενος τον εαυτο σου;;

  • Ανώνυμος 41471

    9 Μαρ 2017


    Βρε μπας και είσαι γκέι;

  • Ανώνυμος 41461

    9 Μαρ 2017

    41456 γνώστη καθρεπτεύοντων ελληνικών. Υποτακτικη τελείας με ερώτηση
    λατίνεεεεεεεε:: η ΕΛΛΗΣ ΓΛΩΣΣΑ δεν ειναι Λωτών Αινεια έννοιες.

  • Ανώνυμος 41456

    8 Μαρ 2017


    Να κοιτάζεις τον καθρέπτη όταν γράφεις. ;)

  • Ανώνυμος 41453

    8 Μαρ 2017

    Σχολή Bielidopoulos
    Νέος νταβατζιλόμενος
    Μεσήλικας ἐρμαφρόδιτος Νταβάς καί πόστης, ''η θηλικό καμαρώστε τον αρσενικό''
    Γέρος νταβατζίς.
    σσσσσσσ παίζει με το π...... να γράψει κι'άλλες μαλακοσοφιστίες.

  • Ανώνυμος 41449

    8 Μαρ 2017


    Σε κάθε φόρουμ υπάρχουν οι καμένοι καραρωμιοί που πρέπει να τους καρπαζώνει ένας Bielidopoulos. Δεν μας τα λες καλά καμένε.

  • Ανώνυμος 41447

    8 Μαρ 2017

    Νομίζω κακώς ασχολουμαστε με το Bielidopoulos διοτι σκοπός του ειναι ο αποπροσανατολισμός και η συγχυση,
    σε καθε forum υπαρχει και ενα Bielidopoulos,
    το συνιστούν ολοι οι ψυχολόγοι των καθεστώτων, ανατολικών και δυτικών.

  • Ανώνυμος 41434

    7 Μαρ 2017


    Δεν χρειάζεται να σχολιάζεις τον κάθε κρετίνο Bielidopoulos, ψυχραιμία.

  • Bielidopoulos

    7 Μαρ 2017

    @41430
    Μη Μιλάς Μακάκα.
    Το να λέει κάποιος ότι οι νέοι είναι σκάρτοι άρα οι παλιοί μπορούν να συνεχίσουν να τους πουλάνε νταβατζιλίκι και να τους χρεώνουν τα δάνεια που παίρνουν είναι παράλογο. Η τωρινή παλιά γενιά είναι μακράν ότι χειρότερο έχει βιώσει το κρατίδιο της ρωμιοσύνης στην ιστορία του των δύο αιώνων. Και στην τελική κάποτε πρέπει να σπάσει επιτέλους αυτό το απόστημα οι παλιοί να ζούνε σε βάρος των επόμενων. Δεν μπορεί ο κάθε σκουπιδόμυαλος ρωμιός να τα αμολάει ελαφράν την καρδίαν και να την κάνει με ελαφρά πηδηματάκια. Θα εισπράξει τις φαπούλες του. Το νταβατζιλίκι και η φαντασιολαγνεία έχει μπει στο DNA σας. Τόσο μπάζα είστε. Δεν μπορείτε να σταυρώσετε καν ένα επιχείρημα ή να συντάξετε μια ολοκληρωμένη πρόταση που να βγάζει νόημα. Ουστ παλιοκοπρίτες.

  • Ανώνυμος 41430

    7 Μαρ 2017

    Δεν υποστηρίζω ότι οι νέοι θα σώσουν την ρωμιοσύνη.
    και ποιος σε ρωτησε ρε λατινε;;
    ;ζωο εισουνα ζωο θα ψοφισεις. Ξεχασα νομιζει οτι γνωριζει ΕΛΛΗΝΙΚΑ ο Αινειας Ρωμαιος ΕΥΡΟ ΚΑΙ ΠΕΟΣ ταλλαντώσεων.
    Ρεεεε γιατι μοιχεψες τον τουρκονταβα σου και ερωτευεσαι λατίν;;
    ακου νταβαδες η παλια γενια. Ρεεε ΜΩΡΕ;;;ΝΗΠΙΟ ΕΙΣΑΙ η ΠΟΥΡΌΓΕΡΗ ΓΡΙΑ ΓΚΡΙΝΙΑΡΑ ΠΟΥ ΔΕΝ .....

  • Ανώνυμος 41429

    7 Μαρ 2017


    Είναι αστεία η άποψη της κ. Πάνου πως η πτώση του μυκηναικού πολιτισμού δυσχέρανε την θέση της γυναίκας.

  • Ανώνυμος 41428

    6 Μαρ 2017


    Καληνύχτα γλυκέ μου, η κρεμούλα είναι επιχείρημα της πορδής.

  • Bielidopoulos

    6 Μαρ 2017


    Δεν υποστηρίζω ότι οι νέοι θα σώσουν την ρωμιοσύνη, αλλά ότι η παλιά γενιά φέρεται νταβατζίδικα και απατεωνίστικα. Τις αλλαγές που πρέπει να γίνουν τις έχω αναφέρει πολλές φορές, ας μην ξαναγράφω πάλι τα ίδια. Κυκλοφορεί πολύ πορδίτσα στην ιδεόσφαιρα της ρωμιοσύνης. Θα πρότεινα να φας μια κρεμούλα.

  • Ανώνυμος 41426

    6 Μαρ 2017


    Αυτά που αναφέρεις δεν είναι αλλαγές, βότανα για την πνευμονία είναι. Και η πνευμονία δεν θεραπεύεται με βότανα.

  • Bielidopoulos

    6 Μαρ 2017


    Μα ήδη έχουν γίνει τόσες αλλαγές, ένφια, capital controls, μειώσεις συντάξεων, επικουρικών και εφάπαξ, αύξηση φόρων, φυγή πτυχιούχων. Αν δεν ήταν η κρίση των στεγαστικών στις ΗΠΑ το 2008, τούτοι εδώ ακόμα δάνεια θα έπαιρναν για να διατηρούν τους κομματικούς στρατούς και την παρασιτική μεσαία τάξη. Το απατεωνίζων καρκίνωμα της παλιάς γενιάς έχει καλομάθει. Θα ξεμάθει όμως. Με το καλό ή με το κακό. Ακούς εκεί συντάξεις επιπέδου Ελβετίας. Υψηλά ιδανικά, παχιά λόγια και μεγαλοιδεατισμός στη χώρα του καραγκιόζη!
    (Το 41424 δικό μου.)

  • Ανώνυμος 41424

    6 Μαρ 2017


    Ψάξε με το μεγεθυντικό φακό στα συγγράματα μπας και βρεις τίποτε που να σε στηρίζει βρε αερολόγε αμπελοφιλόσοφε.

  • Ανώνυμος 41423

    6 Μαρ 2017


    Ευτυχώς, εμείς έχουμε τον Λεβέντη, πολιτικό μέγα. Θα τα αλλάξει όλα. Χαχαχαχα. Βρε έχουμε οικονομική κρίση από το 2004. Πιστοποιημένη. Με δύο επιτηρήσεις από την ΕΕ. Περιμένεις αλλαγές; Του Αντρέα «γιός» είσαι;

  • Bielidopoulos

    6 Μαρ 2017

    @41419
    Να μην αλλάξει ο ρωμιός. Να μην αλλάζει γενικά τίποτε. Να μείνει ρωμιός. Βρε το πάρτι έχει τελειώσει. Όπως έμαθε σταδιακά να ζει με τα πολλά έτσι σταδιακά θα ξεμάθει. Είναι η ίδια διαδικασία αντίστροφα. Θα γίνει ευρωπαίος έστω και τρίτης κατηγορίας και θα πει και ένα τραγούδι. Με τον Τόμσεν και τον καροτσάκια Σόιμπλε που έμπλεξε. Σφάξε με το μπαμπάκι Τόμσεν!
    http://www.protagon.gr/epikairotita/ellada/sfakse-tomsen-sfakse-12518000000
    (Η ποιότητα των ρωμιών νέων δεν έχει απολύτως καμία σχέση με το θέμα. Η κάθε κοινωνία έχει και τους νέους που της αξίζουν, ταυτόχρονα είναι και το μέλλον της. Αυτό το "ταυτόχρονα" είναι που δεν μπορείς να χωνέψεις. Συν του ότι συνεχίζουν να πληρώνουν τα λάθη των παλιών και θα συνεχίσουν να τα πληρώνουν, ενώ θα έπρεπε να πληρώνουν τα δικά στους λάθη που σίγουρα θα έκαναν. Για αυτό και σου έγραψα "είσαι πολύ μακάκας για να μιλάς" μπαρμπούλη.)

  • Ανώνυμος 41421

    6 Μαρ 2017


    Όχι ρε Γιάννη, μην τους τα λες έτσι κσι τους χαλάς το αφήγημα.

  • Ανώνυμος 41420

    6 Μαρ 2017

    41411,
    αναφέρθηκα στους συγκεκριμένους βάρβαρους νόμους περί μοιχείας. Γενικά, η κατάσταση δεν ήταν τόσο αποκαρδιωτική για τις γυναίκες, όπως πιστεύουν πολλοί. Οι γυναίκες στην Σπάρτη, ήταν σεβαστές. Οι έξη από τους δώδεκα Ολύμπιους θεούς, ήταν γυναίκες. Το ίδιο στην μυθολογία. Υπήρχαν γιορτές, αφιερωμένες στις γυναίκες. Ο Δημόκριτος, όταν απείχε από την τροφή, διότι ήθελε να δώσει τέλος στην ζωή του, επειδή συνέπεσε με την περίοδο γυναικείων γιορτών στην πόλη, αυτές τον παρακάλεσαν να αναβάλει τον θάνατο του, για να μην υπάρξει πένθος και ο Δημόκριτος ανταποκρίθηκε. Η δε δήλωση του, ότι είναι τυχερός που δεν γεννήθηκε γυναίκα, μάλλον έχει να κάνει με το γεγονός, ότι οι γυναίκες εκ φύσεως, συνήθως δεν φιλοσοφούν. Η ισότητα των δύο φίλων, δεν συνίσταται στην ύπαρξη ίδιων νόμων και για τα δύο φύλα, αλλά στην αναγνώριση και σεβασμό, των διαφορετικών ιδιοτήτων που τα διακρίνει. Το γεγονός ότι δεν ψήφιζαν στην Αθήνα, για μένα δεν ήταν πρόβλημα. Οι γυναίκες μεγάλωναν τα παιδιά, δεν είχαν χρόνο για πολιτικές φλυαρίες. Αλλωστε, πολλοί δεν ήθελαν να συμμετέχουν στην εκκλησία. Π.χ οι αγρότες που έμεναν έξω από την Αθήνα, έβγαζαν σπυράκια όταν έπρεπε να αφήσουν τις δουλειές τους και να συμμετέχουν στην εκκλησία του δήμου. Εγώ έχω να ψηφίσω 27 χρ. Σιγά το δικαίωμα.. Επίσης, πρέπει να πάρουμε υπόψιν ότι αυτές οι πόλεις-κράτη, προήλθαν μέσα από μια προηγούμενη κατάσταση, σ' ότι αφορούσε τις γυναίκες και κοινωνίες που ξεφυτρώνουν από το πουθενά, δεν υπάρχουν στην ιστορία. Οσο αφορά τον Πυθαγόρα τον εξουσιομανή δεν τον έχω σε εκτίμηση, τον οποίο "έκανε καλά", ο Ηράκλειτος.. Η συνεισφορά των φιλοσόφων για μένα, συνίσταται ότι δημιούργησαν φιλοσοφικές φόρμες, που για πρώτη φορά, έδιναν στο άτομο την δυνατότητα, να δει τον εαυτό του και την κοινωνία κριτικά και να έχει την θέληση, να αναθεωρήσει ισχύοντες νόμους και αντιλήψεις. Βλέπεις όμως δεν φθάνει να το θέλουν οι φιλόσοφοι, αλλά και η εξουσία και πολίτες. Όλα αυτά, σε μία εποχή, που σ' άλλα σημεία του κόσμου, ο βασιλιάς, μπορούσε να βασανίσει ή να σκοτώσει όποιον ήθελε, μ' ένα νεύμα του.
    Γιάννης

  • Ανώνυμος 41419

    6 Μαρ 2017


    Οι νέοι που αύριο θα φύγουν για το εξωτερικό, τα μυαλά σου και μία λίρα Bielidopoulos.
    http://news.in.gr/greece/article/?aid=1500132393
    http://www.skai.gr/news/greece/article/320390/skines-apeirou-kallous-sto-upo-katalipsi-apth-pou-thumizei-koinovio-videos-/
    (και φάααπ!)

  • Bielidopoulos

    6 Μαρ 2017


    Ρωμιοί με διχίλιαρα και τριχίλιαρα συντάξεις στη χώρα του καραγκιόζη, εφάπαξ των 100 χιλιάδων, αποζημιώσεις στη ΔΕΗ των 300.000 ευρώ επειδή έχασαν την καρέκλα, βυσματικές επικουρικές και ένα σωρό άλλα. Ε όχι αυτό πάει πολύ. Οι ρωμιοί θα μάθουν να ζουν με τα λίγα και θα τους αρέσει. Αμέ.
    (και φάααπ!)

  • Ανώνυμος 41417

    6 Μαρ 2017


    Σττις γελοίες σου απόψεις μόνο ο καγχασμός μου τους αξίζουν, ρωμιοBielido.Όπως και να τους βαφτίσεις ρωμιοί γεννήθηκαν, ρωμιοί θε να πεθάνουν.

  • Bielidopoulos

    6 Μαρ 2017


    Είσαι πολύ ******* για να μιλάς. Αν δεν σου αρέσει η λέξη πέστο πτυχιούχους ή νέο αίμα. Η κάθε κοινωνία έχει τους πολιτικούς και τους νέους που της αξίζουν. Τώρα μπορεί να μην φαίνεται, αλλά στο εγγύς μέλλον θα φανεί, όταν μάλιστα στερέψουν τα δάνεια από τους ευρωπαίους. Εν μέσω κρίσης μαγαζάτορες διαμαρτύρονται ότι δεν βρίσκουν έμπειρους πωλητές. Και που σαι ακόμα.

  • Ανώνυμος 41415

    6 Μαρ 2017


    Για τα ρωμέικα μυαλά που έφυγαν; Μην συνεχίζεις άλλο, θα κατουρηθώ από τα γέλια Bielido. Σε καλό σου σήμερα....

  • Bielidopoulos

    6 Μαρ 2017


    Τώρα γελάς. Μετά θα ρίχνεις μαύρο δάκρυ.

  • Ανώνυμος 41411

    6 Μαρ 2017

    41398 Ποιούς φιλόσοφους; Αυτούς που υποτιμούσαν την γυναίκα διαρκώς, όπως Δημόκριτος, Πλάτωνας, Πυθαγόρας και τόσοι άλλοι; Η αρχαία Ελλάδα ήτανε χώρα καταπιεστική για την γυναίκα.

  • Ανώνυμος 41410

    6 Μαρ 2017


    Χαχαχαχα, έχει "εγκεφάλους" η ρωμιοσύνη που κάνει και εξαγωγή. Σε καλό σου γελάσαμε και σήμερα μαζί σου Bielido.

  • Bielidopoulos

    6 Μαρ 2017

    http://www.dikaiologitika.gr/eidhseis/asfalish/44422/ti-isxyei-pleon-gia-tin-xorigisi-syntaksis-stis-agames-thygateres
    \"Πρόκειται για το δικαίωμα μεταβίβασης της σύνταξης του αποβιώσαντος γονέα ο οποίος εργαζόταν στο Δημόσιο στην άγαμη θυγατέρα αυτού.\"

    Από όλα τα κακά που έχουν συμβεί μέχρι τώρα στη ρωμιοσύνη, όπως ΕΝΦΙΑ, capital controls κ.λπ., το χειρότερο είναι η φυγή των εγκεφάλων στο εξωτερικό. Αυτό θα το πληρώσει ακριβά η ρωμιοσύνη στο μέλλον. Ας πρόσεχε.

  • Bielidopoulos

    6 Μαρ 2017

    @41406
    Ξέχασες τις άγαμες θυγατέρες. Μην ανησυχείς, είναι παροδικά τα κατορθώματα της ρωμιοσύνης. Η απατεωνίζουσα παλιά γενιά θα αναγκαστεί να προσαρμοστεί στην σκληρή πραγματικότητα όπως τις δεκαετίες '50, '60, '70 που δεν είχε βρακί να βάλει και βρέθηκε με οικόπεδα, διαμερίσματα, αυτοκίνητα, βιλίτσες, ακριβά ρούχα και συντάξεις επιπέδου Ελβετίας.. Καλό βέβαια θα ήταν να ξυπνούσε η νέα γενιά και να ύψωνε τη φωνή της, διότι μέχρι τώρα πληρώνει τα λάθη και τις επιλογές των παλιών δεχόμενη συνεχώς καρπαζιές. Μόνο αυτό, τίποτε άλλο. Αλλά βλέπετε η πορδίτσα που περιβάλλει την ιδεόσφαιρα του Ελλαδιστάν είναι πανίσχυρη και αδιαπέραστη.

  • Ανώνυμος 41407

    6 Μαρ 2017


    Αυτή είναι και, εν μέρει, η ιδεολογική τοποθέτηση της ΕΕ, καλωσήρθες.

  • Ανώνυμος 41406

    6 Μαρ 2017

    Ο αρθρογράφος προσπαθει να εξηγησει θεσμούς εθιμα και συνηθειες που ισχυαν στον αρχαίο κόσμο,
    μέσα απο τα δικά μας μυωπικά γυαλιά του 20 αιώνα και λεω μυωπικά διοτι τώρα πλέον είμαστε κυρίως χριστιανοί, εμείς οι Ευρωπαίοι!
    Μέσα λοιπον απο την χριστιανική θεωρηση της ηθικής του Δυτικού πολιτισμού και τα εκ της Εσπερίας ρευματα που συχνά μας δερνουν,
    όλος ο αρχαίος κόσμος ήταν βουτηγμένος στη διαφθορά και την ακολασία,
    την παιδοφιλια την ομοφιλοφιλία την δουλεια και οι γυναικες δεν ήταν ισότιμες με τους άνδρες.
    Με αυτές τις υπερβολές φτάσαμε στο άλλο άκρο,
    πλέον οι άνδρες, όσοι καταφέρουν να επιζήσουν, θα πρεπει να ζητουν προστασία και καποια δικαιώματα εναντι των μαινάδων, ολες αυτές τις ξαναμένες μαυροφορεμενες με τις παχυλές συντάξεις χηρείας, τις μανογονεικές, τις ανύπανδρες τις γεροντοκόρες τις χωρισμένες, παρατημένες και καθε πικραμένης τελικά που ψηφίζει το κόμμα.
    Δε μας παρατάτε λεω εγώ.

  • Ανώνυμος 41405

    6 Μαρ 2017

    Προσωπικα θεωρω οτι οι διαφορες αντιληψεις που ισχυαν ανα τους αιωνες σε διαφορες κοινωνιες,ειχαν να κανουν 1] με την λειτουργικοτητα του κρατους και την επιβιωση του και 2] με την χειραγωγηση των μαζων κατω απο την ομπρελλα του αρχοντα και της αυλης του,αλλα και του εκαστοτε ιερατειου [βλεπε θρησκεια].Αυτο γινεται και σημερα διαφοροποιημενα και προσαρμοσμενα στις αντιληψεις των ανθρωπων.Θα ηταν λαθος να προσπαθησουμε να προσεγγισουμε το συγκεκριμενο θεμα με της σημερινες μας αντιληψεις και ιδεοληψιες οπου μας διακατεχουν,και οι οποιες δεν ειναι δικες μας αλλα εμφυτευμενες..Μια και το αρθρο αναφερεται σε εκεινη την εποχη δεν πρεπει να μας ξεφυγει το γεγονος οτι οι πολεις κρατη ειχαν αναγκη απο πολεμιστες κατα αρχας για την επιβιωση του γενους αρα της πολης,και βεβαια μια πειθαρχια κοινωνικη οπου ο καθε ενας ηξερε την θεση του και την αποστολη του. Καθε τι εξυπηρετουσε ενα σκοπο.και ειναι σημαντικο να μπορουμε να το αναλυσουμε κατω απο το πρισμα και τις αναγκες εκεινης της συγκεκριμενης χρονικης περιοδου,και της καθε περιοδου

  • Ανώνυμος 41404

    5 Μαρ 2017


    Οι «βάρβαρες» αντιλήψεις δεν βρίσκονται σε υποχώρηση Γιάννη. Στον κόσμο δεν υπάρχει μόνο ο δυτικοευρωπαϊκός πολιτισμός, οι μουσουλμάνοι, οι ινδουϊστές έχουν άλλες αντιλήψεις. Και ανά πάσα στιγμή ο δυτικός πολιτισμός μπορεί να καταρρεύσει και να οπισθοδρομήσει, αν με καταλαβαίνεις

  • Bielidopoulos

    5 Μαρ 2017


    Μια και σχολίασε ο Γιάννης θα γράψω ένα σχόλιο, ο οποίος σημειωτέον έχει ακόμα να μάθει πολλά και καλό είναι αυτό διότι όσο ζούμε μαθαίνουμε.
    Στην αρχαία Ελλάδα των 800 και βάλε ετερόκλητων πόλεων-κρατών υπήρχε μεγαλύτερη ανομοιογένεια από ότι μπορούμε να φανταστούμε σήμερα που ζούμε σε ένα ομόψυχο "έθνος-κράτος" και σε μια μεταχριστιανική εποχή (δώστε περισσότερη έμφαση στο "χριστιανική" παρά στο "μετα"). Δύο πόλεις ακόμα και γειτονικές μπορεί να είχαν πολλά κοινά, αλλά και πάρα πολλές διαφορές. Οι διαφορετικές αντιλήψεις, οι διαφορετικές λύσεις που έδιναν στα προβλήματά τους, οι διαφορετικές ενέργειες που αποφάσιζε η ελίτ της κάθε πόλης δημιουργούσαν πολλές φορές αστείες έως τραγελαφικές καταστάσεις στις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των πόλεων. Υπήρχε μεγάλη ποικιλία φολκλόρ. Μπορεί ο ελεύθερος αθηναίος που ο οίκος του ήταν το θεμέλιο της πόλεως να περιφρουρεί τον οίκο του προκειμένου να συνεχίζει να υπάρχει μέσω των νόμιμων απογόνων, απαγορεύοντας στη σύζυγο να βγαίνει από το σπίτι και από την άλλη σε μια πόλη πιο μικρή και φτωχή οι σύζυγοι να εργάζονταν στα χωράφια μαζί με τους δούλους.

  • Ανώνυμος 41398

    5 Μαρ 2017

    Δεν γνωρίζω γύρω από το θέμα στην αρχαία Ελλάδα, αλλά οπωσδήποτε δεν υπήρχε μόνον αυτή η πλευρά Υπήρξε και η πλευρά που δεν είχε σχέση με τέτοιες βίαιες αντιλήψεις. Μιλάω, για τους φιλόσοφους, διανοητές και σοφούς. Αλλωστε, στο δικό μου το μυαλό, Ελλάδα είναι αυτοί οι άνθρωποι και όχι ο μέσος Αθηναίος, για παράδειγμα. Όπως είπε ο Καστοριάδης, η Δύση διέπραξε πολλές βιαιότητες, αλλά υπήρξε η μόνη που μπόρεσε να αμφισβητήσει, τον εαυτό της. Σε κάθε περίπτωση, τέτοιες αντιλήψεις και νόμοι προήρθαν προφανώς από ανθρώπους που το "κέρατο" μερικές φορές ήταν τόσο μεγάλο, που ακόμα και όταν έσκυβαν δεν μπορούσαν να περάσουν από την πόρτα. Διαχρονικά, οι περισσότεροι άνδρες, εκλαμβάνουν τις ερωτικές σχέσεις όχι σαν μια προσωπική σχέση, σαν ένα παιχνίδι απόλαυσης και τεκνοποίησης, αλλά ως σύμβολο εξουσίας και κοινωνικής καταξίωσης. Ετσι όταν τους απατήσουν, νιώθουν προσβεβλημένοι τα μέγιστα, κάτι σαν πέμπτη φάλαγγα, και νιώθουν την ανάγκη να εκδικηθούν. Εχουμε μετατρέψει την ιδιωτική ζωή, σε δημόσια και την δημόσια σε ιδιωτική (πχ το δικαίωμα της μυστικής ψήφου είναι ιερό, ενώ μόνο μυστική δεν πρέπει να είναι). Όταν μία κοινωνία, είτε είναι τυραννική είτε δημοκρατική, λαμβάνει θεσμικά μέτρα για προσωπικά θέματα, επιδιώκει να μετατρέψει το κάθε μέλος της, σε αστυνόμο μίας ακατάσχετης ηθικολογίας. Σήμερα ευτυχώς, τα πράγματα έχουν καλυτερεύσει. Τέτοιες βάρβαρες αντιλήψεις, βρίσκονται σε υποχώρηση. Προτιμάμε να δείχνουμε προς τους..."απατημένους" την συμπάθεια μας, παρά να υποδαυλίζουμε την εκδίκηση. Αλλωστε, οι πλειονότητα εξ ημών, έχουμε απατήσει τον "άλλο" και σε επίπεδο φαντασιακού (που λέγαμε στην προηγούμενη ανάρτηση), δεν υπάρχει άνθρωπος, που να μην διέπραξε μοιχεία. Το απροσπέλαστο τείχος, που κατασκευάστηκε από υλικό που προήλθε από δυστυχισμένα, ανασφαλή και μνησίκακα πλάσματα, έπαψε να είναι απροσπέλαστο, καθώς καταρρέει. Και όταν η πτώση του φθάσει στην κρίσιμη μάζα- για να μιλήσουμε στην γλώσσα του φίλου, Βielidopoulos- η πτώση του θα είναι σχεδόν πλήρης. Οταν αντιληφθούμε, πως η ζωή δίδεται στον καθένα μία φορά και ο βίος μας είναι πολύ σύντομος.
    Γιάννης