Η ΛΑΤΡΕΙΑ
ΤΩΝ ΣΗΜΑΙΩΝ

Αρουραίοι σκούζουν, όρθιοι στα πίσω τους πόδια,
καβγαδίζοντας για τα ράκη των σημαιών τους.

ΧΟΥΛΙΟ ΧΟΡΤΑΣΑΡ, ΟΙ ΘΕΟΙ



Η σημαία είναι εφεύρεση των Ινδιάνων και των Κινέζων. Σύμφωνα με τον θρύλο, ο ιδρυτής της δυναστείας των Τσου (περ. 1122 π.Χ.) παρήλαυνε ακολουθώντας έναν σημαιοφόρο, ενώ εξακόσια χρόνια αργότερα ένας αξιωματούχος τιμωρήθηκε γιατί δεν χαμήλωσε τη σημαία του μπροστά σε ανώτερό του βαθμοφόρο. Οι κινεζικές σημαίες, που στήνονταν πάνω σε άρματα, έφεραν συνήθως σχήματα κόκκινων πουλιών, λευκών τίγρεων και γαλάζιων δράκων. Οι νικητές τις αναρτούσαν στα τείχη των κατακτημένων πόλεων.

Η βασιλική σημαία θεωρείτο πάνσεπτο αντικείμενο: αν ο σημαιοφόρος διέπραττε το σφάλμα να την αγγίξει, τον περίμενε σκληρή τιμωρία. Η πτώση της σήμαινε ήττα· ο βασιλιάς απέφευγε να θεαθεί μαζί με τη σημαία· συνήθως, η παρουσία της συνοδευόταν από κάποιον ανώτερο αξιωματούχο.

Οι σημαίες είχαν ανάλογη βαρύτητα στην Ινδία, όπου τις κουβαλούσαν άρματα και ελέφαντες. Η σημαία ήταν ο πρώτος στόχος επίθεσης στις μάχες· η πτώση της σήμαινε σύγχυση και υποχώρηση. Οι ινδικές σημαίες είχαν τριγωνικό σχήμα και κόκκινο ή πράσινο χρώμα με μια μορφή ζωγραφισμένη σε χρυσό. Τόσο στην Κίνα, όσο και στην Ινδία, ήδη από το 1542 π.Χ. χρησιμοποιούνταν λευκά φλάμπουρα ως ένδειξη ανακωχής. Η χρήση των σημαιών εξαπλώθηκε στη Βιρμανία, το Σιάμ και τη Νοτιοανατολική Ασία, ενώ στην Ευρώπη και στη Βόρεια Αφρική εισήχθησαν πιθανότατα από τους Σαρακηνούς.

Οι ισλαμιστές απλοποίησαν τα μοτίβα μιας και η θρησκεία τούς απαγόρευε την αναπαράσταση συμβόλων: οι σημαίες έγιναν δίχρωμες ή μονόχρωμες ή μαύρες, καθώς το μαύρο θεωρείτο το «χρώμα» του λάβαρου του Μωάμεθ, το χρώμα της εκδίκησης. Το πράσινο της δυναστείας των Φατιμίδ επικράτησε ως χρώμα του ισλαμισμού. Ωστόσο, γύρω στο 1250 οι Τούρκοι υιοθέτησαν την ημισέληνο, δηλαδή ένα ασσυριακό ιερό σύμβολο του 9ου αιώνα π.Χ., το οποίο, με ή χωρίς αστέρι, υιοθετήθηκε από όλον τον ισλαμικό κόσμο.

Στη Ευρώπη, οι πρώτες σημαίες χρονολογούνται από τον Μεσαίωνα: οι μονάρχες χρησιμοποιούσαν λάβαρα του προστάτη αγίου τους (στην Αγγλία ο άγιος αυτός ήταν ο Γεώργιος και η σημαία του καθιερώθηκε τον 13ο αιώνα, στη Γαλλία ήταν ο άγιος Λουδοβίκος και ο Άγιος Διονύσιος που μοιράστηκαν την εύνοια των θρησκευομένων με την Ιωάννα της Λωραίνης). Μέχρι την Αναγέννηση, οι σημαίες είχαν γίνει τρόπος αναγνώρισης όχι μόνον κρατών, αλλά συντεχνιών ─για παράδειγμα, οι κηροποιοί του Μπαγιέ της Γαλλίας είχαν ως διακριτικό τους ένα μαύρο μπαϊράκι με τρία λευκά κηροπήγια─ και απόκρυφων ομάδων.



Τα μεσαιωνικά και αναγεννησιακά σύμβολα χρησιμοποιούνται ακόμα· φαίνεται μάλιστα να έχουν ιδιαίτερη επιτυχία σε εγκληματικές ─ή σχεδόν εγκληματικές─ οργανώσεις όπου εμπλέκονται η νεκρομαντεία, ο σατανισμός και οι αιματηρές τελετουργίες. Οι εγκληματικές πολιτικές οργανώσεις, όπως η Stormfront White Nationalist Community, χρησιμοποιούν λάβαρα με γοτθικούς, σαξονικούς και χριστιανικούς σταυρούς, καθώς και αποσπάσματα μεσαιωνικών εικόνων και οικοσημολογικών εμβλημάτων. Οι σημαίες ─σφυρί και κρανίο ή σφυρί και δρεπάνι─ συγκλίνουν σε παρόμοιες πεποιθήσεις: στην λατρεία της ιεραρχίας, στις ανθρωποθυσίες, στη μεταφυσική του Επέκεινα, στη μανιχαϊστική ιδεολογία του Καλού και του Κακού· στη βασική προϋπόθεση του ολοκληρωτισμού όπως τη διατύπωσε ο Άλντους Χάξλεϋ στον Θαυμαστό, καινούργιο κόσμο: «Σε ένα πραγματικά αποτελεσματικό ολοκληρωτικό κράτος τα παντοδύναμα πολιτικά αφεντικά και οι στρατιές των διευθυντών ελέγχουν τον πληθυσμό των σκλάβων χωρίς να εξασκούν καταναγκασμό. Οι σκλάβοι αρέσκονται στη σκλαβιά».

Οι σημαιολάτρες αν και, ευλόγως, «ανήκουν» σε διαφορετικές κοινωνικές και ιδεολογικές ομάδες, συναντιούνται στο σημείο φυγής: οι ομοιότητες αποδεικνύονται ισχυρότερες από τις διαφορές τους. Οι «Γραφές» ─η Βίβλος, το Ταλμούδ, το Βιβλίο του Μόρμον, το Κομμουνιστικό Μανιφέστο (όταν αντιμετωπίζεται ως «Γραφή»)─ καταλήγουν στην εξύμνηση ενός τρόπου ζωής ο οποίος παραπέμπει στην «Κοιλάδα της Σφαγής» του προφήτη Ιερεμίου. Οι ιερεμιάδες αποτελούν την άλλη όψη του εύθυμου και ρυθμικού πατριωτισμού, που εμπνέει τις μάζες να καταλάβουν τη Βαστίλλη και να χορέψουν λαϊκούς χορούς πάνω στα ερείπιά της.



Το λήμμα «Σημαίες» στην εγκυκλοπαίδεια Comptons έχει υπότιτλο «Εμβλήματα εθνικής υπερηφάνειας και ισχύος». Στο κείμενο που ακολουθεί επισημαίνεται ότι οι πρώιμες σημαίες ήταν τοτέμ και οικόσημα που καυχώνταν για τις συγγενικές σχέσεις των συγκεκριμένων φυλών ή δυναστειών με τους Θεούς. Η εγκυκλοπαίδεια Collier's αναφέρει ότι «η χρήση των σημαιών συνδέεται με την άνοδο των εθνικισμών» και τονίζει πως οι πρωτόγονες σημαίες ήταν διακριτικά σύμβολα φυλών που έφεραν σχήματα πουλιών, ερπετών και άλλων ζώων. Τα λιοντάρια και οι αετοί ήταν συνηθισμένοι λόγω του γοήτρου και της επιθετικότητάς τους.

Οι σύγχρονες σημαίες προέκυψαν από τα λάβαρα της πολεμικής και της εκκλησιαστικής ιστορίας (δύο ιστορίες που συναντώνται): οι στρατιώτες τα κουβαλούσαν στις μάχες και οι στρατηγοί καταλάβαιναν ─από τις γραμμές της οπισθοφυλακής─ την πορεία των συγκρούσεων από τις κινήσεις των σημαιών. Επιπλέον, η σημαία ήταν σύμβολο συσπείρωσης, όπως ένα σύνθημα ή μια πολεμική ιαχή: η υποταγή στη σημαία υπαινισσόταν πολεμικό ενθουσιασμό, πατριωτική και θρησκευτική αφοσίωση.

Στο λήμμα της Compton's αναφέρεται ότι «οι σημαίες θεωρούνταν φορείς νίκης στον πόλεμο»· «οι πρωτόγονες φυλές ρίχνονταν στη μάχη κρατώντας σημαίες πιστεύοντας πως μόνο έτσι οι Θεοί τούς ακολουθούσαν», γράφει η εγκυκλοπαίδεια International. Στις 14 Ιουνίου 1954, εθνική ημέρα της αμερικανικής σημαίας (Flag Day), ο πρόεδρος Ντουάιτ Αϊζενχάουερ υπέγραψε την τροπολογία που πρότεινε το Κογκρέσο: στον όρκο πίστης στη σημαία προστέθηκε «και στον Θεό». Με αυτή την απόφαση, η αμερικανική σημαία μπορούσε να κυματίζει στις εκκλησίες, αν έτσι αποφάσιζε το εκκλησίασμα· υπό τον όρον να βρίσκεται σε τιμητική θέση. Όλες οι άλλες σημαίες ή σύμβολα έπρεπε να τοποθετούνται με τέτοιον τρόπο ώστε να δηλώνεται σαφώς η υποτέλειά τους στην αστερόεσσα.

Εκτός του ότι η τροπολογία έβαζε, υπούλως, τέρμα στο κοσμικό κράτος, υπονοούσε ότι η θρησκευτική πίστη βασίζεται στον πατριωτισμό.



Αν διαβάσει κανείς τα άρθρα της Πέγκυ Νούναν στη Wall Street Journal, καθώς και το βιβλίο της Α Heart, a Cross and a Flag θα συμπεράνει ότι η αμερικανική σημαία εξελίσσεται ραγδαία σε σύμβολο θρησκευτικού φονταμενταλισμού. Η Πέγκυ Νούναν, πρώην σύμβουλος του Ρόναλντ Ρέιγκαν, περιγράφει τον σεβασμό της προς τη σημαία, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για πανεθνικό αίσθημα, έμφυτο στην ψυχοσύνθεση των «αληθινών» Αμερικανών, οι οποίοι δεν ρωτούν την πατρίδα τους τι μπορεί να κάνει γι' αυτούς, αλλά τον εαυτό τους τι μπορεί να κάνει για την πατρίδα τους.

Στην πραγματικότητα, η λατρεία της σημαίας αποτελεί οικουμενικό αίσθημα, πλην όμως όχι «έμφυτο». Για παράδειγμα, το Πάλιο στη Σιέννα δεν είναι μόνο ένας ετήσιος ιππικός αγώνας, αλλά παρέλαση και σημαιοφορία όπου η εικόνα της Παρθένου αναρτάται σε όλες τις εκκλησίες. Οι ιπποδρομίες ευλογούνται από τις εκκλησίες, εφόσον διενεργούνται προς τιμήν της Ανάληψης της Θεοτόκου. Εξυπακούεται ότι κανείς δεν διανοείται να βεβηλώσει σημαία με την εικόνα της Παναγίας· οι άθεοι απλώς απέχουν.

Με παρόμοιο τρόπο, όταν σχηματίστηκαν οι εταιρείες της γερμανικής Landsknechte, τα στρατεύματα ορκίζονταν, στο όνομα της Αγίας Τριάδας, ότι θα υπακούουν στους κανόνες της θητείας και ότι θα υπερασπίζονται τη σημαία τους μέχρι θανάτου. Κατά κανόνα, οι στρατιωτικές σημαίες ─οι οποίες είχαν, ανεξαιρέτως, θρησκευτικό περιεχόμενο─ εξελίχθηκαν σε εθνικές: στην ελληνική σημαία ο σταυρός κατέχει το ένα τέταρτο της επιφάνειάς της, ενώ η βρετανική σημαία, που συντίθεται από τους σταυρούς τριών αγίων, αν και έχει χάσει την αρχική της θρησκευτική σημασία, στον βρετανικό στρατό εξακολουθεί να συνδέεται με ιερουργίες πρεσβυτεριανού, Καθολικού και αγγλικανικού χαρακτήρα.



Σε περιόδους εθνικιστικής έξαρσης, όπως η νίκη της Βρετανίας στις Μαλδίβες, η Union Jack ξαναβρήκε τη θέση της στα κοντάρια, θέση που είχε χαθεί στη διάρκεια της δεκαετίας του '60, όταν η μόδα του swinging London την είχε κάνει μπάλωμα στα ξεφτισμένα μπλου-τζην.

Αναμφίβολα, ο εθνικισμός που ενθαρρύνθηκε από την κυβέρνηση της Μάργκαρετ Θάτσερ στα τέλη της δεκαετίας του '70, είχε αντίθετο αποτέλεσμα: αν και μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού πίστευε ότι διένυε μια επανάληψη της ένδοξης χρονιάς όπου νικήθηκε η ισπανική Αρμάδα, το κίνημα του πανκ και οι υποκουλτούρες μεταναστών, ανέργων κ.τ.λ. «κακοποίησαν» τη σημαία, όπως όλα τα σύμβολα του έθνους και της μοναρχίας. Την ίδια στιγμή, στους δρόμους του Λονδίνου εμφανίστηκαν μέλη του Εθνικού Μετώπου, καθώς και μια καινούργια γενιά οργισμένων νέων που εμπλέκονταν σε αψιμαχίες με την αστυνομία και που δεν έδειχναν καμιά ευλάβεια προς την Union Jack.


Σήμερα ένα πανκ συγκρότημα από το Πίτσμπεργκ της Πενσυλβάνια ονομάζεται «Anti-Flag». Με τους προκλητικούς στίχους και τη δυνατή μουσική τους οι Anti-Flag έχουν επισύρει χαρακτηρισμούς όπως «θεράποντες του Σατανά επί της γης», ενώ συγχρόνως έχουν αποκτήσει φανατικό κοινό. Τα πιο δημοφιλή άλμπουμ τους είναι τα Terror State, Mobilize, Die for the Government και Their System Doesn't Work for You.

Όσο για τη σιωνιστική σημαία, εκτός από το ότι αποτελεί άτυπο σύμβολο του παγκόσμιου ιουδαϊσμού, αναρτάται συχνά έξω από τις συναγωγές μαζί με τις εθνικές σημαίες: το αστέρι του Δαβίδ (ένα αρχικά μη θρησκευτικό σύμβολο) έχει καθαγιαστεί. Ωστόσο, ούτε η εβραϊκή μυθολογία, ούτε ο μωσαϊκός νόμος ευνοούσαν τη λατρεία των συμβόλων: η Βίβλος (Εξοδος 20:4.5, Λευιτικόν 26:1.2) τονίζουν τόσο την ανάγκη της αποχής από αντικείμενα θρησκευτικής λατρείας όσο και την υποταγή οποιασδήποτε άλλης λατρείας σ' εκείνη του θεού: για παράδειγμα, ο Δανιήλ ρίχτηκε στα λιοντάρια επειδή επέμενε ότι η πίστη του στον Θεό προηγείτο και ήταν ανώτερη από την αφοσίωσή του στα βασιλικά εμβλήματα.

Χαρακτηριστική περίπτωση σημαιολατρείας ήταν (αν δεν είναι ακόμη) η λατρεία του σφυροδρέπανου, το οποίο για περισσότερα από εβδομήντα χρόνια ταυτιζόταν με τη σημαία της Σοβιετικής Ένωσης. Αν και στη θεωρία οι μαρξιστές δεν αναγνώριζαν το «ιερό», το σφυροδρέπανο αποτελούσε εξαίρεση: το λάβαρο των «κολασμένων της γης» υποτίθεται ότι ένωνε το παγκόσμιο προλεταριάτο και, στην πορεία της ιστορίας, εξελίχθηκε σε ιερό σύμβολο. (Για τον καθαγιασμό του σφυροδρέπανου, βλ. Εμβέρ Χότζα, Σημαία τον αγώνα για λευτεριά και σοσιαλισμό, εκδ. Ζουμπουλάκης.)

Στην Αυστραλία, σύμφωνα με τους στρατιωτικούς κανόνες, όταν μια σημαία αγγίζει το έδαφος και λερώνεται, υποτίθεται ότι πρέπει να αποσυρθεί, δηλαδή να ταφεί και μάλιστα όχι υπό το φως της ημέρας. Η συνήθεια θυμίζει παγανιστικές τελετουργίες αφρικανικών φυλών και είναι αμφίβολο αν όντως τηρείται τέτοιο εθιμοτυπικό· είναι, όμως, σίγουρο ότι η αυστραλιανή σημαία, όπως και κάθε άλλη, συντίθεται από θρησκευτικά σύμβολα ─σταυρούς που τιμούν τους Αγίους: Γεώργιο, Ανδρέα και Πατρίκιο─ καθώς και από ιστορικά στοιχεία: στην αυστριαλιανή σημαία περιλαμβάνεται η βρετανική, ενθύμιο του ότι υπήρξε υπερπόντια αποικία. Όπως και κάθε άλλη σημαία, προβάλλει την ισχυρή πλευρά της ιστορίας και σ' αυτήν οφείλει την αίγλη της: στη σημαία της Αυστραλίας δεν εκπροσωπούνται οι Αβορίγινοι, μιας και συνήθως τα εθνικά σύμβολα δεν προκύπτουν από πολυσυλλεκτικές επιτροπές.

Όσες προκύπτουν από συμβιβασμούς ─όπως συνέβη με την καναδική (1964) και πιο πρόσφατα με την νοτιοαφρικανική (που σχεδιάστηκε μόλις το 1994) ─ χάνουν το συναισθηματικό τους φορτίο, άρα δεν κινδυνεύουν να «βεβηλωθούν», πολύ δε λιγότερο να γίνουν αντικείμενα φανατικής προσήλωσης. Είναι μάλλον δύσκολο, ακόμα και σε χώρες όπου μέχρι σήμερα εκκρεμούν εθνικές διενέξεις ─όπως στον Καναδά και στη Νοτιοαφρικανική Ένωση─ να εξυψωθεί η σημαία ως αγωνιστικό λάβαρο: η καναδική σημαία, που παριστάνει ένα φύλλο σφένδαμου, οικείο σε όλους τους Καναδούς, αγγλόφωνους και γαλλόφωνους, καθώς και η πολύχρωμη νοτιοαφρικανική είναι αποτέλεσμα εθνικών και φυλετικών συμβιβασμών. Τέτοιες σημαίες καταλήγουν αβλαβείς: οι αμετανόητοι πατριώτες των δύο αυτών (αντιδιαμετρικά διαφορετικών) χωρών δεν κραδαίνουν τις εθνικές σημαίες, αλλά τα σύμβολα των κοινοτήτων στις οποίες ανήκουν, δηλαδή παλιότερα λάβαρα και οικόσημα.
 
Για παράδειγμα, οι ακραιφνείς γαλλόφωνοι εθνικιστές, η μειοψηφία που ονειρεύεται την απόσχιση από τον αγγλόφωνο Καναδά, συσπειρώνεται γύρω από τη λεγόμενη Fleur-de-lis. Ωστόσο, πρόκειται για μάλλον σπάνιο και ακραίο φαινόμενο, καθώς στον Καναδά επικρατεί η μετριοπαθής άποψη ─η οποία εκφράζεται ακόμη και στα σχολικά εγχειρίδια─ ότι «δεν πρέπει να σπαταλάμε τον χρόνο μας ορκιζόμενοι πίστη σε ένα κομμάτι πανί [...], πρέπει να τιμάμε την πολυφυλετική ανθρωπότητα που έχει δώσει αίμα, ιδρώτα και δάκρυα για να πετύχει τον φευγαλέο στόχο της ελευθερίας και της δικαιοσύνης για όλους».

Αντίθετα, σε χώρες όπου οι σημαίες έχουν συνδεθεί με εθνικές περιπέτειες, πικρές ήττες, πολυαίμακτα γεγονότα και τραγωδίες, ο πατριωτισμός βρίσκει την έκφρασή του σε σύμβολα ιερά και απαραβίαστα.
 
Στην Ιρλανδία, η εθνική σημαία ─ «μια αστεφάνωτη χρυσή άρπα σε πράσινο φόντο», όπως έγραφε η εφημερίδα The Irish Volunteer το 1916─ αποτελεί το σύμβολο ενός διχασμένου και ταλαιπωρημένου έθνους, τόσο εξαιτίας της βρετανικής κυριαρχίας, όσο και των εσωτερικών αναταράξεων που συνοδεύουν κάθε απελευθερωτικό αγώνα. Ο ιρλανδικός πατριωτισμός ─ένα σύνθετο φαινόμενο που γεννήθηκε τον 12ο αιώνα, όταν οι Ιρλανδοί ήταν μια μικρή, σκότια φυλή με το όνομα Firbolg─ πέρασε από διάφορα στάδια και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ιστορικό παράδειγμα για το πώς και το γιατί ο «πατριωτισμός» εξελίσσεται σε εθνικισμό και στη συνέχεια σε πολιτικό και ιδεολογικό αδιέξοδο. Για τους Ιρλανδούς εθνικιστές η βρετανική σημαία χαρακτηρίζεται ως Butcher's Apron (Ποδιά του χασάπη)· όχι χωρίς λόγο. (Ωστόσο, η Union Jack αναδείχτηκε επισήμως ως εθνική σημαία του Ηνωμένου Βασιλείου μόλις το 1908· και μάλιστα χωρίς τις συνηθισμένες πομπώδεις εκδηλώσεις των Βρετανών.)

Πριν από λίγα χρόνια, στη Βρετάνη, δημιουργήθηκε διαμάχη μετά από επεισόδιο «βεβήλωσης» της γαλλικής σημαίας. Ευλόγως, πολλοί Βρετόνοι αναρωτήθηκαν αν θα γινόταν τέτοια φασαρία στην περίπτωση που κάποιος βεβήλωνε την τοπική σημαία, τη λεγόμενη Gwenn ha Du, η οποία μαρτυρεί, μεταξύ άλλων, την κελτική καταγωγή των Βρετόνων. Η απάντηση ήταν ότι «φασαρία» γίνεται συνήθως όταν προσβάλλεται το εθνικό, επίσημο και κυρίαρχο σύμβολο. Όταν ένας Βρετόνος, ονόματι Ζαν-Κλοντ Εβάν διηγήθηκε σε τοπική εφημερίδα ότι στον στρατό τον κορόιδευαν γιατί στο ντουλάπι του είχε αυτοκόλλητο της Gwenn ha Du, ένας αναγνώστης τού απάντησε: «Καλά κι εσύ, χαζός είσαι; Δεν κόλλαγες καμιά γυμνή με μεγάλα βυζιά; Τη σημαία βρήκες να κολλήσεις;»

Παρόμοια «φασαρία» είχε συμβεί το 1981 όταν ο Σερζ Γκενσμπούρ απέκτησε σε δημοπρασία το μοναδικό χειρόγραφο της Μασσαλιώτιδας και διασκεύασε τον εθνικό ύμνο σε ρυθμό ρέγκε. Η συναυλία του στο Στρασβούργο ματαιώθηκε λόγω απειλής βόμβας, αλλά εκείνος δεν εγκατέλειψε τη σκηνή: ενώ τραγουδούσε τον ύμνο στην αρχική του μορφή, οι ειδικές δυνάμεις προσπαθούσαν με τη γνώριμη αβρότητά τους να εκκενώσουν την αίθουσα.

Η ασέβεια έναντι του γαλλικού εθνικού ύμνου τιμωρείται σύμφωνα με τον ποινικό κώδικα, αλλά στους αγώνες ποδοσφαιρικών ομάδων της μητρόπολης με κορσικανικές ομάδες, ο κώδικας παραβιάζεται. Οι Κορσικανοί γιουχάρουν συστηματικά, μιας και, όπως αναφέρεται σε μια κριτική του βιβλίου της Francoise Morvan, Le Monde comme si, Nationalisme et dérive identitaire en Bretagne (Actes Sud, 2002), «δεν είναι όλοι οι άνθρωποι Γάλλοι. Ξέρω, είναι δύσκολο να το συλλάβετε αφού εσείς είστε Γαλλίδα, αλλά δυστυχώς έτσι έχουν τα πράγματα. Υπάρχουν και άλλες πόλεις εκτός από το Παρίσι στον εξαγωνικό τεχνητό σας παράδεισο...».

Η γαλλική σημαία και ο εθνικός ύμνος γιουχαΐστηκαν επίσης στο Stade de France, κατά τον αγώνα Γαλλίας-Αλγερίας, γεγονός που ξαναέφερε στο προσκήνιο την «ανάγκη» για αφομοίωση των μεταναστών από τη Βόρεια Αφρική, οι οποίοι, εξάλλου, αρνούνται να αφομοιωθούν.

Όταν ο Ζαν-Πιερ Σεβενμάν ήταν υπουργός παιδείας (1984-86), του κατέβηκε η λαμπρή ιδέα να διδάσκεται στα σχολεία ο εθνικός ύμνος, αλλά η αντιπολίτευση εμπόδισε μια τέτοια «πατριωτική» πράξη. Παρότι η γαλλική φιλοπατρία και τα σύμβολά της έχουν σημαδέψει την ευρωπαϊκή ιστορία, στη Γαλλία η «αριστερή» και αναρχική παράδοση ευνοούν την αποκόλληση από «μια επανάσταση που κορυφώθηκε στην Τρομοκρατία [του Ροβεσπιέρου]», όπως έλεγε ο Σερζ Γκενσμπούρ. Έτσι, παρά την παρουσία του Εθνικού Μετώπου και των υπόλοιπων ακροδεξιών κομμάτων, η αμφισβήτηση της laïcité, ο μικροαστικός πατριωτισμός του «franchouillard», η πεποίθηση της ανωτερότητας («La France est le plus beau pays du monde», Η Γαλλία είναι η ωραιότερη χώρα του κόσμου, έγραφε, αδιάντροπα, το αναγνωστικό του 1958) συναντούν σθεναρή αντίσταση από τον μισό περίπου πληθυσμό: στις προεδρικές εκλογές, όταν η ηττηθείσα υποψήφια του Σοσιαλιστικού Κόμματος, Σεγκολέν Ρουαγιάλ, αναφέρθηκε με ευλάβεια στα εθνικά σύμβολα, η αριστερά και κεντροαριστερά την κατηγόρησαν για έξαλλη ψηφοθηρία.



 
Σημείωση:
Το παραπάνω κείμενο αποτελεί απόσπασμα
από το βιβλίο των Ηλία Ιωακείμογλου και Σώτης Τριανταφύλλου:
Για τη σημαία και το έθνος (έκδ. «Μελάνι»).
Η εικονογράφηση έγινε με μέριμνα της «Ελεύθερης Έρευνας».
 

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ


3 ΣΧΟΛΙΑ

  • Ανώνυμος 40418

    20 Δεκ 2016


    Στην Αλεξιάδα η Άννα Κομνηνή μιλάει σε πολλά σημεία της ιστοριογραφίας της περι σημαιών:
    1.5.6 οὐ μικρὰν ταῖς τάξεσιν ἐνεποίησε τῶν σημαιῶν ἀναμιχθεισῶν ἀλλήλαις,
    1.6.5 πρὸς τροπὴν ἀπέκλινε τὴν σημαίαν καὶ τὸν νῶτον παίειν παρέσχε τοῖς ἐναντίοις,
    2.11.3 θεασαμένους τάς τε σημαίας καὶ τὴν εὐφημίαν,
    5.6.1 ὁ Βαϊμοῦντος ἐθεάσατο τάς τε βασιλικὰς σημαία,
    5.7.3 ὁ ἤδη ῥηθεὶς Οὐζᾶς παίει τὸν τὴν σημαίαν τοῦ Βαϊμούντου κατέχοντα διὰ τοῦ δόρατος καὶ τὴν σημαίαν τῶν χειρῶν αὐτοῦ ἀφαρπάσας μικρὸν περιδινεῖ καὶ κλίνει πρὸς τὸ πρανές. Οἱ γοῦν Λατῖνοι τὴν σημαίαν ἐξ ὀρθίου σχήματος κατακλιθεῖσαν ἑωρακότες, 6.11.1 Ὁ δὲ παραχρῆμα τοὺς τῶν παρατυχόντων ἐκκρίτους διελὼν σημαίας τε καὶ σκῆπτρα ἀργυρόηλα… κλπ.
    Μιλάμε για τον 11-12ο αιώνα.

  • Ανώνυμος 40417

    20 Δεκ 2016

    Σημαίες, εθνικοί ύμνοι, εξουσιαστικά σύμβολα, σύνορα, Συντάγματα, παρελάσεις, Αγιοι, και παρόμοια, είναι περίπου αφηρημένες έννοιες, τις οποίες, ο καθένας μπορεί να τις ερμηνεύει κατά το δοκούν, ώστε όλοι να είναι ευχαριστημένοι. Στοχεύουν πάνω από όλα, στο συναίσθημα και όχι στην λογική. Μετά από τόσα χρόνια συναισθηματικής εξάσκησης, οι περισσότεροι άνθρωποι, αντιμετωπίζουν αυτά τα σύμβολα, όχι με την λογική αλλά κατά πόσο τους διεγείρουν συναισθήματα μακαριότητας, εθνικής ανωτερώτητας απέναντι σ' άλλα σύμβολα που αντιπροσωπεύουν άλλοεθνείς, ανατριχίλας, εθνικής υπερηφάνιας κλπ. Οι ίδιοι οι άνθρωποι, κατασκεύασαν μέσα στο μυαλό τους, τόσο περίπλοκες και αντιφατικές γνώμες και ιδέες γι αυτά τα σύμβολα, που κατέληξαν να γίνουν ένας πνευματικός λαβύρινθος, στόν οποίο εγκλωβίστηκαν. Είναι εντυπωσιακό, αλλά συχνά ταυτίζουμε τους ανθρώπους, με αυτό που νιώθουμε για την σημαία της χώρας τους. Από την άλλη, οι εξουσιαστές που "δεν τρώνε το παραμύθι", χρησιμοποιούν τις σημαίες και άλλα σύμβολα, σαν εργαλεία για διαίρει και βασίλευε.

    Γιάννης

  • Bielidopoulos

    20 Δεκ 2016


    Οι ρωμαικές λεγεώνες είχαν τον αετό (aquila). Κάθε λεγεώνα είχε ένα τέτοιο σύμβολο το οποίο ήταν εξαιρετικά σημαντικό. Η απώλειά του ήταν ένα πολύ σοβαρό περιστατικό. Για παράδειγμα οι ρωμαίοι έψαχναν επί δεκαετίες να βρουν τους αετούς των ηττημένων λεγεώνων στη μάχη του Τευτοβούργιου δρυμού.
    Όσον αφορά τους Landsknechte ή Landsknecht πρόκειται για γερμανούς μισθοφόρους απομίμηση των περίφημων ελβετών σαρισοφόρων, οι οποίοι όμως έφεραν και αρκεβούζια και επικράτησαν των ελβετών. Χρονική περίοδος που μιλάμε: 14ος, 15ος, 16ος αιώνας.
    http://www.topontiki.gr/article/33349/ta-spathia-gia-dyo-heria