ΣΥΓΚΕΡΑΣΜΟΣ
ΕΠΙΚΩΝ ΘΕΟΓΟΝΙΩΝ

Όλοι σχεδόν
οι αρχαίοι ελληνικοί θεοί
ήρθαν από την Αίγυπτο

Ο Όμηρος δεν ενδιαφέρθηκε για την προέλευση των θεών. Αναφέρει περιστασιακά τον Ωκεανό και την Τηθύν ως το θεϊκό ζεύγος, από το οποίο εκβλάστησαν οι υπόλοιποι θεοί και υπαινίσσεται, ότι η Νύκτα υπήρξε ίσως η σκοτεινή μήτρα, από την οποία γεννήθηκε η ολύμπια τάξη.

Με το ερώτημα της αρχής του κόσμου και των θεών ασχολήθηκε πρώτος ο Ησίοδος. Στη Θεογονία έθεσε στον εαυτό του το εξαιρετικά δύσκολο έργο να απαριθμήσει όλες τις γενιές των θεών, ξεκινώντας από την πρώτιστη αρχή. Με τη συνδρομή των Μουσών, που τον ενέπνευσαν, τα κατάφερε περίφημα. Μέσα σε 1.000 περίπου στίχους ξετύλιξε ολόκληρο σχεδόν το ελληνικό πανθεο, οργανώνοντάς το σε ένα πολυσχιδές γενεαλογικό δέντρο, που εκτεινόταν σε τρεις γενιές: τη γενιά του Ουρανού και της Γαίας, τη γενιά τού Κρόνου και της Ρέας και, τέλος, την κυρίαρχη γενιά του Δία και των υπόλοιπων ολύμπιων θεών, που διοικούσαν το σύμπαν στο παρόν.

Ο μύθος διαδοχής, που αποτελεί τη σπονδυλική στήλη της ησιόδειας Θεογονίας, προέρχεται από την Ανατολή. Πολλούς αιώνες πριν από την ανάδυση της θεογονικής ποίησης στην Ελλάδα, διάφοροι λαοί στην Εγγύς Ανατολή (βαβυλώνιοι, χετταίοι και άλλοι) είχαν δημιουργήσει και αναπτύξει επικές θεογονίες, των οποίων οι ομοιότητες με αυτή του Ησιόδου αποκλείεται να οφείλονται στην τύχη.


 

 


Πώς ακριβώς τα ανατολικά έπη μεταφέρθηκαν στην περιοχή του Αιγαίου, τι είδους μεταφράσεις υπέστησαν και με ποιον τρόπο εμβολιάστηκαν στον κορμό των αυτόχθονων μύθων της ανατολικής Μεσογείου δεν είναι πάντοτε σαφές. Η περιοχή της Συρίας, πάντως, είναι ο πιθανότερος χώρος από τον οποίο, μέσω της Κύπρου και στη συνέχεια της Εύβοιας, έφτασαν οι ανατολικές επιρροές σε ελληνικό έδαφος.

Η ανατολική επίδραση φαίνεται επίσης στα έργα του υλικού πολιτισμού, κατά τον 8ο και τον πρώιμο 7ο αιώνα. Ελεφαντοστό, πολύτιμοι λίθοι και σκαλισμένοι σφραγιδόλιθοι έρχονταν στην Ελλάδα από το εξωτερικό. Τα θυμιάματα, που άρχισαν να χρησιμοποιούνται στη λατρεία, ήταν ανατολικής προέλευσης και συνέχισαν να εισάγονται στην Ελλάδα από τον Λίβανο (κυρίως) έως το τέλος της αρχαιότητας.

Χάλκινα και ασημένια αγγεία, που προέρχονταν από εργαστήρια ανατολικών λαών, κάποια μάλιστα και με αραμαϊκές‒φοινικικές επιγραφές, αφιερώνονταν σε ελληνικά ιερά. Λατρευτικά προσωπεία, που βρέθηκαν στη Σάμο και τη Σπάρτη, φέρουν αδιάψευστη τη σφραγίδα της Ανατολής. Ακόμη και οι πολύ γνωστές παραστάσεις του Δία και του Ποσειδώνα, που κρατούν τον κεραυνό ή την τρίαινα στο δεξί χέρι, έχουν τις απαρχές τους σε ανατολικά πρότυπα.

Η επίδραση της Ανατολής υπήρξε εμφανής και στην αρχιτεκτονική. Οι μεγάλοι κτιστοί βωμοί για μεγαλοπρεπείς θυσίες αντλούσαν από ανατολικά πρότυπα, και ο χαρακτηριστικός τύπος του ελληνικού ναού, που πρωτοεμφανίστηκε αυτή την περίοδο ‒το ιερό κτίριο, που στέγαζε το λατρευτικό άγαλμα του θεού και αποτελούσε, με μια έννοια, την κατοικία του‒ έχει επίσης ανατολική προέλευση.

Για να δηλωθεί η σημασία του ανατολικού στοιχείου στην αναγέννηση της ελληνικής τέχνης και τεχνικής, η περίοδος του 8ου και του 7ου αιώνα ονομάζεται από τους αρχαιολόγους και τους ιστορικούς της τέχνης «ανατολίζουσα». Αλλά και ο πρώτος χάρτης της οικουμένης, που σχεδιάστηκε στην Ελλάδα κατά τον πρώιμο 6ο αιώνα αποτελεί μετεξέλιξη ενός πολύ παλαιότερου βαβυλωνιακού προτύπου. Η επίδραση της Ανατολής δεν περιορίστηκε στην τέχνη.


   

 








Αττικός Κρατήρας
(Νέα Υόρκη, 750-735 π.Χ.)
με εμφανή
την αιγυπτιακή επίδραση.
  


Ο Ησίοδος αποτελεί ένα εξαίρετο πρώτο δείγμα της τάσης για γενίκευση, αφαίρεση και αναγωγή στο καθολικό, που χαρακτηρίζει την ελληνική σκέψη σχεδόν στο σύνολό της. Στον μύθο διαδοχής, τον οποίο ο ποιητής δανείστηκε από την Ανατολή, προστέθηκαν αφηρημένες θεότητες ως αρχέγονες δυνάμεις. Πρώτες και καλύτερες ήταν το Χάος και ο Έρως. Οι προσθήκες αυτές δείχνουν διάθεση φιλοσοφικής κατανόησης μέσα στην ίδια την παραδοσιακή ποίηση.

Χάος ήταν η πρώτιστη και αδιαμόρφωτη σκοτεινή άβυσσος πριν από κάθε διαφοροποίηση, και Έρως η κύρια δύναμη εξέλιξης του σύμπαντος, η ορμή που φέρνει στο φως κάθε τι νέο. Κατά τον Ησίοδο, το Χάος γέννησε το Έρεβος και τη Νύκτα, και αυτά γέννησαν τον Αιθέρα και την Ημέρα. Αιθέρας ήταν η λαμπρή όψη του χώρου, δηλαδή το φωτεινό στερέωμα του μεσημεριανού ουρανού, και Ημέρα η λαμπρή φάση του χρόνου. Το φως, συνεπώς, αποτελούσε γέννημα του σκότους, και η γέννηση ήταν μια φανέρωση, που παράγεται από τη σκοτεινή αφάνεια των πραγμάτων.

Με την εισαγωγή αυτών των απρόσωπων και αμυθολόγητων θεοτήτων ο Ησίοδος έθετε το ερώτημα της αρχής του σύμπαντος με τρόπο, που έβγαινε έξω από τα στενά όρια της μυθολογίας. Η γενιά του Χάους, για παράδειγμα, στην οποία κυριαρχούν ‒θα λέγαμε σήμερα‒ οι απειλητικές και ακαθόριστες δυνάμεις του ασυνειδήτου, παρουσιάστηκε ως ένα γενεαλογικό δέντρο, το οποίο δεν ενώνεται πουθενά με το κυρίαρχο γενεαλογικό δέντρο της Γαίας.


  

 
Μαίανδρος
από το Çatalhöyük. (Ανατολία, 6η χιλιετία π.Χ.).
 


Το χάος, κατά κάποιον τρόπο, περιβάλλει την τάξη του κόσμου και την απειλεί. Ο Ἐρως πάλι, που εμφανίστηκε στην αρχή της Θεογονίας, δεν είχε κανέναν εμφανή ρόλο να παίξει στη μεταγενέστερη αφήγηση. Η δράση του μπορούσε μόνο να υπονοηθεί μέσα από τις διαρκείς γεννήσεις και τις έριδες των θεών. Όταν ο Ησίοδος συνένωνε δικές του πρωτότυπες συλλήψεις με υλικό προερχόμενο από την Ανατολή, ήθελε να δει τι κρύβεται πίσω από τον πέπλο των παραδοσιακών μύθων. Η διάθεσή του φαίνεται να αποσκοπούσε στον περιορισμό της εικονοποιίας, που είναι το χαρακτηριστικό κάθε μυθολογίας, προς χάριν της ίδιας της αλήθειας. Έτσι θα ξεκινούσε αργότερα η φιλοσοφία.

Η σημασία των αρχαίων πολιτισμών της Ανατολής, και ειδικά της Αιγύπτου, δεν πέρασε απαρατήρητη. Ο Ησίοδος δεν αγαπούσε τα ταξίδια. Στους επόμενους δύο αιώνες όμως, σημαντικοί άνδρες ταξίδεψαν πολύ, από περιέργεια και διάθεση γνώσης. Κάποιοι, όπως ο Σόλων και ο Πυθαγόρας, λέγεται ότι επισκέφθηκαν την Αίγυπτο και εντυπωσιάστηκαν από τον πολιτισμό της. Η χώρα αυτή είχε ήδη γεμίσει δέος και σεβασμό τις καρδιές εμπόρων και μισθοφόρων στρατιωτών, οι οποίοι για πρακτικότερους λόγους βρέθηκαν στην επικράτειά της.

Τα εκπληκτικά αγάλματα των θεών,
οι επιβλητικοί ναοί και οι πυραμίδες
‒όλα δημιουργήματα μιας εποχής πολύ προγενέστερης από ο,τιδήποτε ελληνικό‒ μαζί με τους θρύλους, τους μύθους και τις δοξασίες, που διηγούνταν οι ιερείς των αιγυπτίων για τους θεούς, τη ζωή και τον θάνατο, προκάλεσαν τέτοιο πηγαίο σεβασμό στους έλληνες ταξιδευτές, ώστε πολλοί θεώρησαν τελικά, ότι τα ελληνικά επιτεύγματα είναι ασήμαντα παιχνίδια αν συγκριθούν με τα έργα του πολιτισμού αυτού. Κάποιοι μάλιστα
έφτασαν στο σημείο να πιστέψουν, ότι ακόμη και τους
θεούς τους οι έλληνες τους είχαν δανειστεί από εκεί. Ο Ηρόδοτος, τον 5ο αιώνα, ήταν ένας από αυτούς.

Σύμφωνα με μια διαδεδομένη πεποίθηση των αρχαίων, που εμφανίστηκε για πρώτη φορά σε έναν ησιόδειο μύθο, στον οποίο πέντε γένη ανθρώπων αντικαθιστούν διαδοχικά το ένα το άλλο, η ιστορική εξέλιξη στις ανθρώπινες κοινωνίες θεωρείται ως μια προοδευτική απομάκρυνση από τον κόσμο των απαρχών, έναν κόσμο εμβαπτισμένο στη μακαριότητα. Αυτό τον τέλειο κόσμο των απαρχών, όπου οι άνθρωποι βρίσκονταν ακόμη σε αγαστή συνεννόηση με τους θεούς, έτεινε να εγκαταστήσει στο παρόν κάθε γνήσια τελετουργία που ακολουθούσε τα πατρώα ήθη και συνοδευόταν από σχετική μυθική διήγηση. Οι συμμετέχοντες μεταφέρονταν έτσι στη μυθική εποχή ενός φανταστικού παρελθόντος.


 
 Σφραγίδα από τη Βαγδάτη
(7ος‒6ος αι. π.Χ.), η οποία
μοιάζει πολύ με ελληνικές
παραστάσεις, που απεικονίζουν
τον Περσέα να παλεύει
με τη Γοργόνα.
Διαβάστε
στην «
Ελεύθερη Έρευνα»:
Στάλες του ποταμού Πολιτισμός.
 


Δεν είναι λοιπόν απορίας άξιο, που οι έλληνες θαύμασαν τους πολιτισμούς της Εγγύς Ανατολής και επηρεάστηκαν καίρια από αυτούς στον δρόμο που θα οδηγούσε στη δική τους πολιτιστική έκφραση. Οι ανατολικοί πολιτισμοί, και ιδίως αυτός της Αιγύπτου, βρίσκονταν εγγύτερα στις απαρχές.




Σημειώσεις:
Αναρτήθηκε στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας
(greek-language.gr) υπό τον τίτλο:
«Όλοι σχεδόν οι θεοί ήρθαν από την Αίγυπτο».

Ο τίτλος και η εικονογράφηση
της παραπάνω δημοσίευσης
έγιναν με μέριμνα της «Ελεύθερης Έρευνας».

Διαβάστε ακόμα:
Η «πατρώα» ανοησία

Ο Σ. Ι. Ράγκος, διδάκτορας του Πανεπιστημίου του Cambridge, είναι Αναπληρωτής Καθηγητής της Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών.
Στο παρελθόν έχει διατελέσει υπότροφος ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Princeton και επιστημονικός συνεργάτης του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου. Ασχολείται ερευνητικά με την αρχαία θρησκεία, την αρχαία φιλοσοφία της θρησκείας και την αρχαία μεταφυσική.
Έχει δημοσιεύσει άρθρα και εκτενείς μελέτες σχετικά με την αριστοτελική μεταφυσική, τη φιλοσοφία του Εμπεδοκλή, τον Πάπυρο του Δερβενίου, και τον Πρόκλο.

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ


12 ΣΧΟΛΙΑ

  • Ανώνυμος 34613

    7 Ιουν 2015

    αν διαβαζατε Ζαχαρια Σιτσιν θα βλεπατε πως, απο που προερχονται οι φαντασιωσεις ολων

  • Ανώνυμος 30388

    12 Δεκ 2014


    Με τον Ρωμαίο πολίτη Πλούταρχο κανείς δεν θα ασχοληθεί; Για κάντε μια πραγματική ελεύθερη έρευνα κι αφήστε τις κατινιές.

    http://www.asprilexi.com/αποτελέσματα-αναζήτησης?cid=249

  • Ανώνυμος 30380

    9 Δεκ 2014

    Άντε βρισε αλλού, δεν ξαναασχολούμαι μαζί σου.

  • Ανώνυμος 30379

    9 Δεκ 2014

    Ανώνυμε 30378 επανέρχεσαι με μεγαλύτερες ακόμη βλακείες,απ' αυτές που αρχικά είπες.Πες λοιπόν ονόματα, ξενόδουλε! Συμφωνώ με την εξελικτική διαδικασία τού Πολιτισμού και τής Γνώσης,υπάρχουν όμως μέτρια,μεσαία και ανώτερα επίπεδα εξέλιξης.Μην μπερδεύουμε το σώβρακο με την γραβάτα! Μην μού λες εμένα για Πλεύρη,αχυρόμυαλο ον,γιατί μάλλον εσύ τον διαβάζεις.Με τα φασισταριά,μάλλον εσύ συγχνωτίζεσαι,αν καταλαβαίνω καλά.Άλλωστε κάποιοι εδώ σαφώς φλερτάρουν με τον φασισμό....Εγώ δεν είμαι σαν εσένα και είμαι ευτυχής.Μακαρίζω τούς γονείς μου και την Μάνα-Φύση που δεν με έκαναν σαν εσένα.Ναι,ασφαλώς είμαι ρωμιός,θέλω δεν θέλω.Ελπίζω και σκληρά προσπαθώ,δίχως τα ελαττώματά τους.Εσύ τι στον π......... μου είσαι; Αρειανός,Άριος,Κρόνιος; Τι σκ....α είσαι,βλακέντιε; Όταν εγώ διάβαζα Διογένη Λαέρτιο,μάλλον δεν είχες γεννηθεί εσύ...Στον Άδωνι "σπούδασες"; Είναι ολοφάνερη η ημιμάθειά σου,η οποία αδυνατεί να συσχετίσει δίκαια και επιτυχώς τα ιστορικά πεπραγμένα.Γιατί αυτό είναι το μυστικό τής Σκέψης.Ο συσχετισμός.Όποιος αδυνατεί,να κάθεται στα αυγά του.Κατάλαβες,βλήτο;Περιμένω ονόματα και τίτλους βιβλίων,αλλιώς,μην διανοηθεις να μού απαντήσεις.Θα σε περιφρονήσω,ως σού αξίζει.

  • Ανώνυμος 30378

    9 Δεκ 2014

    Θα το ψάξω και θα σου δώσω ονόματα και διευθύνσεις....
    Στα σοβαρά τώρα:
    Διάβασε τους βίους φιλοσόφων (Διογ. Λαέρτ.) να δεις ότι όλοι οι μεγάλοι φιλόσοφοι κι επιστήμονες είχαν αποκτήσει βιβλία που πλήρωσαν πανάκριβα και είχαν μαθητεύσει σε προγενέστερους πολιτισμούς (βαβυλώνιους, αιγύπτιους κ.ά.).
    Δεν είναι κακό αυτό, πάντα έτσι γίνεται. Δεν μπορεί ένας λαός να τα έχει βρει όλα και όλοι οι άλλοι να τρόμπαραν. Η μαγκιά είναι να τα πάρεις από τους παλιότερους και να τα εξελίξεις, να τα κάνεις καλύτερα και να προσθέσεις και τα δικά σου. Έτσι προχωράει ο πολιτισμός.
    Αυτά που γράφεις παραπάνω: Πες μου ένα όνομα αιγύπτιου κλπ, τα λένε κάτι ελληνόκαβλοι τύπου Πλέυρη και δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα και την ιστορική αλήθεια. Είναι ρωμέικες φανατασιώσεις. Ξύπνα!!!!!

  • Ανώνυμος 30377

    9 Δεκ 2014

    Άκου αρρωστόμυαλε ανώνυμε 30375,που είδες ότι αυτο-ορίστηκα "απόγονος"; Ίσα-ίσα που είπα, ότι οι πραγματικοί Έλληνες είναι και μόνον οι αρχαίοι.Δεν το είδες αυτό; Ή μήπως οι κομματικές τσίμπλες και το συφιλιδιασμένο ρωμέικο μυαλό σου βλέπει ό,τι γουστάρει;
    Εσύ κε ανώνυμε 30376 δίνεις εντελώς ευρεία έννοια στο όρο "μαθήτευσαν".Μήπως μπορείς να μού πεις κάποια ονόματα των αιγύπτιων δασκάλων τους και βέβαια τίτλους των συγγραμάτων τους που μάς άφησαν; Γιατί όπως θα ξέρεις οι αρχαίοι Έλληνες άφησαν μπόλικα παπίερς,άσε που τα περισσότερα τα έκαψαν οι χριστιαναραίοι.Και φυσικά κακώς προτάσσω το "αρχαίοι" στούς Έλληνες.Είναι περιττό,αρκεί το Έλληνες, γιατί είναι οι μόνοι πραγματικοί.

  • Ανώνυμος 30376

    9 Δεκ 2014

    Πυθαγόρας, Πλάτωνας και άλλοι πολλοί. Όλοι στην Αίγυπτο είχαν μαθητεύσει. Οι αρχαίοι έλληνες δεν είχαν πρόβλημα να το παραδεχθούν. Οι ρωμιοί τι ζορίζονται;;;;; Δεν καταλαβαίνω.......

  • Ανώνυμος 30375

    9 Δεκ 2014

    Αρχή φιλοσοφίας από Θαλή Μιλήσιο, που όμως ήταν φοίκικας στην καταγωγή (Ηρόδ. Α 170).
    Άντε γεια φαντασμένε από πάνω απόγονε!!!!

  • Ανώνυμος 30373

    9 Δεκ 2014

    Η προσπάθειά σας να υποτιμήσετε,υποβαθμίσετε,ίσως ξεφτιλίσετε τούς αρχαίους Έλληνες ,συνεχίζετε.Πείτε μας τώρα και μερικούς Αιγύπτιους φιλοσόφους,ποιητές,επιστήμονες κ.λπ.Πείτε μας και μερικές θεμελιώδεις έννοιες όπως Θέατρο,Δημοκρατία,Φιλοσοφία κ.ά. που έμειναν από τούς Αιγύπτιους.Τι έμεινε τελικώς από τούς Αιγυπτίους και όλους των γύρω περιοχών,που επηρέασαν αυτό που λέμε σύγχρονο Πολιτισμό; Μην ξεφτιλίζεστε πιάνοντας την αρχαία Ελλάδα στα χεράκια σας.Περιοριστείτε στην ρωμιοσύνη,όπου συμφωνώ κι εγώ.Οι αρχαίοι Έλληνες (οι μόνοι πραγματικοί Έλληνες) είναι μακράν των ρωμέικων τερτιπιών σας και μας.

  • Bielidopoulos

    8 Δεκ 2014

    ~
    Τα Βιβλία των Νεκρών περιέχουν συλλογές από επωδούς, αριθμούς και μαγικές επικλήσεις για χρήση από τους νεκρούς στη μεταθανάτια ζωή. Είχαν το ρόλο να καθοδηγήσουν τους νεκρούς στις διάφορες δοκιμασίες που θα συναντούσαν πριν φθάσουν στον Κάτω Κόσμο (Ντουάτ). Υπάρχουν περίπου 200 μαγικές επικλήσεις.[1]
    Συνήθως περιείχαν εικόνες που έδειχναν τις δοκιμασίες στις οποίες θα υποβαλλόταν ο νεκρός, αλλά και το χάρτη του Ντουάτ. Τα εμπόδια αυτά περιλάμβαναν διάφορα τέρατα και λίμνες φωτιάς.[2] Η μούμια ήταν οπλισμένη με τη Βίβλο, ώστε να τα καταπολεμήσει. Η πιο σημαντική δοκιμασία ήταν το ζύγισμα της ψυχής του νεκρού, που έκανε ο θεός Άνουβις: η καρδιά του νεκρού ζυγιζόταν σε σχέση το Φτερό της Αλήθειας της θεάς Μά'ατ. Αν η καρδιά ήταν πιο ελαφριά από το φτερό, επιτρεπόταν να προχωρήσει, αν όχι καταβροχθιζόταν από το τέρας Αμμίτ, ένα συνδυασμός κροκόδειλου, λιονταριού και ιπποπόταμου. Ο θεός Θωθ κατέγραφε το αποτέλεσμα.
    http://el.wikipedia.org/wiki/Αιγυπτιακή_Βίβλος_των_Νεκρών

  • Bielidopoulos

    8 Δεκ 2014

    ~
    http://psonthomfanix.blogspot.com/2014/05/blog-post_9.html
    http://psonthomfanix.blogspot.com/2014/05/blog-post_14.html
    http://psonthomfanix.blogspot.com/2014/12/blog-post_7.html

  • Ανώνυμος 30365

    8 Δεκ 2014


    Η έρευνά σας θα ήταν πιο ολοκληρωμένη και θα κατέληγε σε αντικρουόμενα συμπεράσματα εάν συμπεριλαμβάνατε και το έργο του Πλούταρχου 'Ίσις και Όσιρις'.

    http://www.biblionet.gr/book/81962/Πλούταρχος/Ίσις_και__Όσιρις