ΔΙΑΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ
ΜΟΥΣΙΚΟΣ
ΣΥΓΚΡΗΤΙΣΜΟΣ

Σ΄ένα από τα τελευταία άρθρα, που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό σας, υποδεικνύονται με χιούμορ και κυνικότητα κάποια πολυμεταγλωτισμένα παραδοσιακά τραγούδια τής περιοχής τού Πόντου. (Σ.σ. βλ. Για την Τουρκορωμιοσύνη ρε γαμώτο! και Μικρασιάτικος χαβάς).

Όπως είναι πολύ γνωστό, τέτοιου είδους μεταγλωτίσεις έχουν γίνει ουκ ολίγες και μάλιστα συχνά αμφίδρομες απʼ όλες τις εταιρείες παραγωγής δίσκων στα Βαλκάνια. Έτσι, συχνά ακούμε τραγούδια τής Ρωμιοσύνης να έχουν μεταγλωττιστεί από βούλγαρους ή αλβανούς, ακόμα κι από μεσανατολίτες ή βορειοαφρικανούς και το αντίστροφο.

Λόγω τής μακρόχρονης συμβίωσής τους, οι βαλκάνιοι είναι φυσικό να θέλγονται και να τέρπονται από παραπλήσια ακούσματα, ανεξάρτητα τής γλωσσικής επένδυσης των τραγουδιών. Στα χιλιάδες χρόνια τής κοινής τους συμβίωσης συνέβαινε συχνά, οι κοινότητες αυτές των επήλυδων με διαφορετικές θρησκείες πληθυσμών, που μετακινούνταν μέσα στις αχανείς πολύ-πολιτισμικές αυτοκρατορίες, να διασκεδάζουν σε κοινά γλέντια και να υμνούν στη λαϊκή τους παράδοση τη λεβεντιά, τον έρωτα και τη φύση.

Στο πλαίσιο τής επιστολής μου, σας παραθέτω  δύο εκδοχές ενός άλλου παραδοσιακού τραγουδιού τής Αλβανίας, το οποίο φαίνεται, ότι δεν έχει απλώς μεταγλωτιστεί στην ελληνική γλώσσα από τα αλβανικά, αλλά ενδέχεται να τραγουδήθηκε ταυτόχρονα από αλβανόφωνους και ελληνόφωνους τής Ηπείρου, οι οποίοι σε κοινή μουσική επένδυση έβαλαν τη δική τους γλώσσα. Ο «Οσμάν Τάκας» ή «Σιαμαντάκας» είναι ένα από τα  πιο λεβέντικα τραγούδια τής Ηπείρου, το οποίο υμνεί τον ηρωϊσμό ενός μουσουλμάνου, που φέρει, όπως βλέπουμε, όνομα ισλαμικό και μάλιστα παρόμοιο με αυτό τού ποντιακού τραγουδιού, που δημοσιεύσατε στο πραναφερθέν άρθρο σας (σ.σ. Οσμάν Αγάς).
 
Ο Osman Taka στα αλβανικά και στα ρωμέικα.

Το τραγούδι αυτό είναι αφιερωμένο σε κάποιο τουρκαλβανό ονόματι Οσμάν Τάκα, ο οποίος συμμετείχε σε αποσχιστικό κίνημα κατά τής οθωμανικής αυτοκρατορίας (1848). Όταν συνελήφθη από τούς οθωμανούς και διατάχθηκε η θανατική του καταδίκη, ζήτησε για τελευταία του επιθυμία, να χορέψει ένα τραγούδι, που διαθρυλείται, ότι ήταν αυτό ακριβώς, όπου φέρει μέχρι και σήμερα το όνομά του «Άιντε! Οσμαντάκα, τη λεβεντιά σου να 'χα!».

Ένα άλλο επίσης δημοτικό άσμα τής Ρωμιοσύνης, ίσως από τα πιο εύρρυθμα τσάμικα τής Πελοποννήσου, θρηνεί για το θάνατο ενός νεαρού μουσουλμάνου άρχοντα τής Πάτρας, ονόματι Selim Bey. Πιο συγκεκριμένα, θρηνείται ένας ευγενής μουσουλμάνος, που απήχθη από ληστές τής Πελοποννήσου, οι οποίοι, αφού δεν έλαβαν τα λύτρα, που ζήτησαν από τον πατέρα τού απαχθέντα, ονόματι Χατζή-μπέη, δολοφόνησαν το γιό του κρεμώντας τον από ένα πλάτανο.

Αχ Σελήμπεη, Σελήμπεη, Σελήμπεη,
γιος τού Κατση-μπέη, γιος τού Κατση-μπέη,
με τα φρύδια τα γραμμένα,
κλαίνε τα μάτια μου για σένα.

Σελήμπεη μπεόπουλο, μικρό μου αρχοντόπουλο,
Σελήμπεη πασόπουλο, τής Πάτρας αρχοντόπουλο,
πού ʽχεις στο κάμπο κτήματα, στην Πάτρα καταστήματα.

Αχ που κρέμασαν, που κρέμασαν το μπόι σου
πω πω Σελήμπεη, γιος τού Κατση-μπέη.
Αχ το μαργαριταρένιο,
κρίμα μωρέ ήταν το καημένο.
Κλάψε βρε μανα μια και δυο,
δεν ξανακάνεις τέτοιο γιο.
  
Μʼ άλλα λόγια, σ' ένα ρωμέικο τραγούδι φαίνεται να υμνείται ένας ευγενής τούρκος κάτοικος τής Πελοποννήσου, που έπεσε θύμα των χριστιανικών ληστρικών συμμοριών τής εποχής του, αντί να δοξάζεται η ένδοξη ρωμέικη «κλεφτουριά», που οργάνωσε την απαγωγή!

Οι πολιτιστικοί δεσμοί όλων των βαλκανικών λαών έχουν βάθος και οι αναμίξεις τους είναι δεδομένες. Όσοι εξακολουθούν να αρνούνται  τη μίξη των λαών προσπαθώντας με σαθρά  επιχειρήματα -τύπου ελληνικό D.N.A. κ.λπ.- να δικαιολογήσουν τον εθνικισμό τους, εθελοτυφλούν. (Σ.σ.: Διαβάστε στην «Ελεύθερη Έρευνα»: Το DNA των ελληναράδων.)

Στο ίδιο διαδραστικό πνεύμα τής παράθεσης ασμάτων, που ακολουθήθηκε και στα προαναφερθέντα άρθρα τής «Ελεύθερης Έρευνας», θα ήθελα να κλείσω την επιχειρηματολογία μου, αφιερώνοντας στους σύγχρονους συγχυσμένους νεορωμιούς και στην απέλπιδα προσπάθειά τους για ανεύρεση καθαρής εθνικής ταυτότητας, τους παρακάτω στίχους: «Και νι να νάι, ώπα, γιάβρουμ και αμάν, ακούς Βιτάλη, Σούκα και Duran-Duran...» 

  


«Ελεύθερη Έρευνα»
H μεγάλη ποικιλία φορεσιών, οργάνων, παραδοσιακών χορών, τραγουδιών κ.λπ. στη σημερινή Ελλάδα (τα οποία σήμερα παρουσιάζονται ως ελληνικά) οφείλονται στούς διάφορους λαούς, που κατά καιρούς μετανάστευσαν στον ελλαδικό χώρο φέροντας μαζί τους ήθη, έθιμα, χορούς, ήχους κ.λπ..

Ακούστε:
  • Στο άρθρο: Περί τής μή ελληνικής καταγωγής των βλάχων, το βλάχικο τραγούδι «Ficiori di Samarina», που στα ελληνικά το γνωρίζουμε σαν: «Τα παιδιά τής Σαμαρίνας». Το τραγούδι ακούγεται στα βλάχικα με τη συνοδεία τού παραδοσιακού βλάχικου οργάνου, τού κλαρίνου.
Περισσότερα σχετικά άρθρα μας μπορείτε να βρείτε στο ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ / Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΜΑΣ.

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ