Αφιέρωμα
της «Ελεύθερης Έρευνας»
στο '21

 

 
«Ο κύριος Κωνσταντίνος Σάθας,
έν τινι αξιολόγω πονηματίω επιγραφομένω: "Η κατά τον ιζ΄αιώνα επανάστασις της ελληνικής φυλής" διατείνεται εν σελ. 14, ότι το γνωστόν Καρυοφύλλι ονομάσθη ούτω από του εν Βενετία οπλοποιού Carlo figlio (Καρόλου υιού). Περίεργος μα την αλήθειαν η ανακάλυψις, αλλ’ ουδόλως ευάρεστος.

»Τολμώ μάλιστα, να είπω προς τον φίλον, ότι απαγορεύεται οιωδήποτε η δια τοιούτων ερευνών καταστροφή των θελκτικών μύθων, δι’ ων ετράφημεν...»


Αριστοτέλης Βαλαωρίτης,
Αθανάσιος Διάκος.
Αστραπόγιαννος, Αθήνα, 1867, 64-66.



 




Βλάχοι,
αρβανίτες, ανατολίτες,
βορειο-
αφρικανοί κ.ά.

Οι σημερινοί χριστιανοί κάτοικοι του ελλαδικού χώρου, που μιλούν ρωμέικα (τα λένε ελληνικά) δεν είναι φυλετικοί απόγονοι ή πνευματικοί κληρονόμοι των αρχαίων ελλήνων, των αθηναίων, της δημοκρατίας, των φιλοσόφων κ.λπ..

Είναι επήλυδες, βαλκάνιοι, ανατολίτες, βορειοαφρικανοί και όχι μόνον, ορθόδοξοι, με έντονη ανάμειξη της οθωμανικής κουλτούρας.

Έμαθαν να επιβιώνουν σε αυτοκρατορίες δεσποτικές (βυζάντιο, οθωμανική περίοδο) αναπτύσσοντας την υποκρισία, την κουτοπονηριά και πολλά άλλα ελαττώματα με σκέψη εντελώς διαφορετική από αυτή του δυτικού κόσμου...



 



Τα πραγματικά αίτια
και οι βαρβαρότητες
της εκστρατείας
του Μεγάλου Αλεξάνδρου

 

 
Ο Μ. Αλέξανδρος διέλυσε την αυτοκρατορία του Κύρου, αλλά συγχρόνως αφάνισε και τις ελληνικές πόλεις-κράτη. Λεηλάτησε τους θησαυρούς της Ασίας και τυράννησε τους λαούς περισσότερο από τη δυναστεία των Αχαιμενιδών.

Αυτός άλλωστε ήταν ο πρωταρχικός σκοπός της εκστρατείας. Η λαφυραγωγία. Απαραίτητη για την ισχύ και τον τρυφηλό βίο του βασιλικού οίκου και τον πλουτισμό των ευνοουμένων του...


 



Η θρησκευτική
πίστη
δεν αποτελεί προϋπόθεση
για την υγιή ευημερία
των κοινωνιών


Yπάρχει μια κοινή πεποίθηση, την οποία μοιράζονται οι οπαδοί των διαφόρων θρησκειών, ότι η λατρεία του Θεού και η υπακοή στα κελεύσματα της θρησκείας θεωρούνται ουσιώδη για μια υγιή και ειρηνική κοινωνία, ενώ όταν ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων μιας κοινωνίας απορρίψει το Θεό, τότε θα επέλθει η αποσύνθεσή της.

Σε περίπτωση, που η θρησκευτική αυτή θεωρία, του ότι η τυχόν απομάκρυνση από το Θεό είναι η αιτία για όλα τα κακά της κοινωνίας είναι σωστή, τότε θα έπρεπε να αναμένουμε τα περισσότερο θρησκευόμενα έθνη στη Γη να είναι οι προμαχώνες του εγκλήματος, της φτώχειας και των ασθενειών και τα πρότυπα των υγιών κοινωνιών. Η σύγκριση των άθρησκων εθνών όμως, με τα περισσότερο θρήσκα αποκαλύπτει μια πολύ διαφορετική κατάσταση...



 



Η λέξη καρκίνος στις μέρες μας έχει αποκτήσει τεράστια δύναμη. Μόνο το άκουσμά της αρκεί για να σπείρει τον τρόμο και τον πανικό.

Φανταστείτε αν ο γιατρός σας μετά από κάποια εξέταση, σας ανακοίνωνε, ότι έχετε καρκίνο. Στην κυριολεξία θα άνοιγε η γη να σας καταπιεί, θα παραλύατε από τον φόβο σας και θα πιστεύατε, ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα θα πεθαίνατε.

Θα δεχόσασταν ό,τι θα σας έλεγαν οι «ειδικοί», νοιώθοντας αδαής και άσχετος για την ίδια σας την ασθένεια. Δεν θα είχατε καμία άποψη για την πορεία και την εξέλιξη της ασθένειάς σας, καμία επιλογή για το τι αγωγή θα λαμβάνατε, για το αν θα κάνατε χημειοθεραπεία ή όχι, για το αν θα σας χειρουργούσαν, αν θα ακρωτηρίαζαν κάποιο πάσχον μέλος σας. Όλα αυτά θα τα αποφάσιζαν οι γιατροί σας ακολουθώντας το «πρωτόκολλο του καρκίνου» χωρίς να σας ρωτήσουν, απλά θα σας τα ανακοίνωναν!

Θα ξυπνάγατε απ΄το χειρουργείο και θα σας έλειπε το στήθος σας, το νεφρό σας, ο μισός πνεύμονάς σας, ή κάποιο άλλο όργανό σας και δεν θα μπορούσατε παρά να συναινέσετε με την αφαίρεση αυτή. Θα ακολουθούσαν ατελείωτες χημειοθεραπείες και ακτινοβολίες, επειδή «έτσι θα έπρεπε». Θα έπεφταν οι τρίχες του σώματός σας, τα νύχια σας και θα είχατε τεράστιες επιπλοκές και παρενέργειες. Εσείς, απλά θα δείχνατε την απόλυτη εμπιστοσύνη στις γνώσεις και στις μεθοδολογίες της συμβατικής Ιατρικής σιωπηλά και στωικά χωρίς άποψη και δυνατότητα επιλογής, αφού σας έχουν ήδη πείσει μέσω της πληροφόρησης, που έχετε λάβει από τα Μ.Μ.Ε. και τους γιατρούς σας, ότι αυτοί και μόνον αυτοί μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τον καρκίνο…

Είναι όμως, αυτή η πραγματικότητα;



 





«(Ο έρωτας μεταξύ άνδρα και γυ-
ναίκας) είναι παλλαϊκός...
αυτός ακριβώς χαρακτηρίζει τους
ανθρώπους, τους χωρίς ιδιαίτερη
ανάπτυξη...


»(Αφορά) μάλλον στην απόλαυση
των σωμάτων, παρά των ψυχών.
Και μάλιστα (εκείνες τις γυναίκες
και τα νεαρά παιδιά), που δια-
κρίνονται για υπερβολική βλακεία...

»Δείτε, αντιθέτως, την Ουράνια Α-
φροδίτη, που δεν προέκυψε από
την συμμετοχή άρρενος και θήλεος,
αλλά μόνον εκ του άρρενος...
πώς στερείται παραφοράς...

»Έτσι, όσοι εμπνέονται από το
αρσενικό φύλο, ερωτεύονται το
φύλο, το οποίο εκ φύσεως έχει
μεγαλύτερη ρώμη και περισσό-
τερη ευφυία
».

Πλάτωνα, «Συμπόσιο», 181b-c



 



Πατριωτισμός, εθνικά οράματα,
μεγαλοϊδεατισμοί κ.λπ. κ.λπ.
στα διάφορα έθνη-κράτη


Ο τρόπος, με τον οποίο συγκροτή-
θηκαν ιστορικά τα έθνη, έπλασε εθνικές ιδέες, που έχουν σε κάθε κράτος συνθέσει μια εθνική ιστορία δεδομένη και μοναδική. Η ιστορία αυτή προάγει τις ομοιότητες στο εσωτερικό και τις διαφορές στο εξωτερικό, ενώ αποδίδει σε κάθε έθνος δίκαια, τα οποία δεν αναγνωρίζει στους «άλλους». Συγκροτεί έτσι, μια κλειστή και γραμμική ιστορική αφήγηση, που περιστρέφεται γύρω από το ένδοξο παρελθόν κάθε μοναδικής και ιδιαίτερης εθνικής ομάδας, την οποία περιγράφει σαν ομοιογενή και αναλλοίωτη ουσία.

Σε κάθε κράτος οι έννοιες έθνος, πατρίδα και πατριωτισμός έχουν φορτιστεί μέσα στην ιστορική διαδρομή με τόσο γιγάντιο ηθικό βάρος, που έχουν γίνει αξίες μεγάλης και αδιαπραγμάτευτης ιδεολογικής σημασίας. Έτσι, στα σχολεία όλων σχεδόν των χωρών...



 



Από τον
«νεοελληνικό διαφωτισμό»
βλάστησαν ελληνοχριστιανισμός,
εθνικισμός και μεγαλοϊδεατισμός

Αδ. Κοραής:
Ο πραγματικός πατέρας
της ιδεολογικής μας σχιζοφρένειας


Μερικές δεκαετίες πριν από το '21, ο Αδαμάντιος Κοραής ξέθαψε αυθαίρετα και επέβαλε σιγά-σιγά την ξεχασμένη για αιώνες λέξη «έλληνας» χωρίς να απορρίψει βέβαια, το χριστιανισμό. Είχε την πεποίθηση, ότι έτσι θα μας έφερνε πιο γρήγορα κοντά στα κείμενα των αρχαίων ελλήνων και θα γινόταν μια ταύτιση, συγκλονιστική για τον μέσο κάτοικο του ελλαδικού χώρου (αρβανίτη, βλάχο, βορειοαφρικανό, ανατολίτη κ.λπ.), ότι είναι δήθεν απόγονος αυτού, που έφτιαξε τον Παρθενώνα και όλα τα λαμπρά μνημεία.

Η ιδέα έπιασε γρήγορα. Από τότε, όλο και περισσότεροι ρωμιοί άρχισαν να συνδέουν τους εαυτούς τους με κάποιο φανταστικό παρελθόν και να ανακαλύπτουν τους «αρχαίους προγόνους». Κολακεύονταν να έχουν την ψευδαίσθηση, πως ήταν τάχα απόγονοι των αρχαίων ελλήνων.

Η περίοδος του '21 επομένως, αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο. Όχι βέβαια, επειδή έγινε κάποια δήθεν «ελληνική επανάσταση» -πλιάτσικο χριστιανικών συμμοριών, αρβανιτών στην πλειοψηφία τους, ήταν στην πραγματικότητα εξάλλου, όπως έχουμε δείξει στο Αφιέρωμα 1821: Η αποστασία των ρωμιών-, αλλά γιατί κατά τη σύντομη εκείνη περίοδο, οι ρωμιοί υπήκοοι της οθωμανικής αυτοκρατορίας με την καθοδήγηση του Κοραή και των άλλων εκπροσώπων του λεγόμενου «νεοελληνικού διαφωτισμού» μεταλλάχτηκαν σε «έλληνες»...

 



 


      

Read articles in English

     ΓΙΑΝΝΗ ΛΑΖΑΡΗ
 
Ο ΣΟΛΩΜΟΣ
ΧΩΡΙΣ ΠΑΡΩΠΙΔΕΣ


O Διονύσιος Σολωμός δεν έλαβε μέρος στα
πολεμικά γεγονότα του ’21 αν και τότε ήταν νεός
23 ετών, υγιέστατος. Ποτέ του δεν κράτησε όπλο
ούτε καν πάτησε το πόδι του στην Ελλάδα, ακόμα
και μετά τη δημιουργία του κράτους. Αν και είχε
μεγάλη περιουσία δεν διέθεσε τίποτε για τις ανάγκες
των επιχειρήσεων του ’21...

64 σελίδες, έκδ. «Ελεύθερη Έρευνα».

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ
ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ
ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ
ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ


Σουνίτες,
Σιίτες, Σούφι κ.ά.


Έγραψε στις 15.05.2015 ο/η: Fleischer Cornell

Επιστροφή



Ένα από τα άλυτα ζητήματα της ισλαμικής ιστορίας παραμένει η κατανόηση του πνευματικού και θρησκευτικού υπόβαθρου για τη δημιουργία των μεγάλων μουσουλμανικών περιφερειακών δυναστικών αυτοκρατοριών του ύστερου 15ου και των αρχών του 16ου αιώνα, που επέζησαν μέχρι τη σύγχρονη εποχή − δηλαδή των Οθωμανών στα Βαλκάνια, τη Μικρά Ασία και την Εγγύς Ανατολή, των Σαφαβιδών του Ιράν, των Ουζμπέκων στην Κεντρική Ασία, και των Τιμουριδών Μουγκάλ στην Ινδία.

Αυτά τα αυτοκρατορικά εγχειρήματα, που προέκυψαν από ένα κοινό τουρκικό (πολιτισμικό και γλωσσικό) και μουσουλμανικό (θρησκευτικό) πρότυπο, εμφανίζονται ως διαφορετικές απαντήσεις στο πρόβλημα, που αντιμετώπισε ένα μεγάλο μέρος του Ισλάμ από το 1258, όταν η κατάκτηση της Βαγδάτης από τους Μογγόλους κατέστρεψε την οικουμενική θρησκευτικο-πολιτική τάξη του Χαλιφάτου των Αββασιδών, που είχε επιζήσει για 500 χρόνια και απορρόφησε μεγάλο μέρος του Ισλάμ στην παγκόσμια αυτοκρατορία του Τζένγκις Χαν.

Πώς να συμβιβαστεί η πραγματικότητα της κυριαρχίας των νομάδων και της μη μουσουλμανικής τουρκο-μογγολικής πολιτικής κουλτούρας τους με τα ιδανικά μιας καθεστηκυίας, αστικής μουσουλμανικής κοινωνίας, που ήταν πλέον υποτελής και κατακερματισμένη; Στον πυρήνα αυτής της σύγκρουσης βρίσκεται το πρόβλημα, ότι οι ελίτ των νομάδων πίστευαν, ότι ο Θεός είχε αναθέσει καθολική κυριαρχία και νομοθετική εξουσία στον Τζένγκις Χαν και τους απογόνους του.

Για τους περισσότερους μουσουλμάνους, από την άλλη μεριά, η κοινωνική τάξη των πραγμάτων στηρίζεται στον Ιερό Νόμο, που αποκαλύφθηκε (στο Μωάμεθ), καθώς και στην ενότητα της κοινότητας υπό το Θεό, την οποία συμβόλιζε και προστάτευε η εξουσία του χαλίφη − θεωρητικά ένας θεσμός εκλεγόμενου ηγέτη, και όχι κληρονομικού ή μοναρχικού. Η μεταστροφή των Μογγόλων στο Ισλάμ μετά το 1295, δεν κατάφερε να επιλύσει την αντίφαση.


 
 
















10.000 μάρτυρες
(Carpaccio, 1515).

 

Η περίοδος 1258-1500, που στο 16ο αιώνα παρήγαγε ιδιάζουσες, επεκτατικές αυτοκρατορίες βασισμένες σε οικουμενικές θεωρίες, έχει μελετηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη σκοπιά είτε στρατιωτικών και πολιτικών αντιπαλοτήτων −στην Αίγυπτο και τη Συρία, όπου η στρατιωτική κάστα των «δούλων» Μαμελούκων έλεγχε τα πράγματα ή στην Ανατολία, το Ιράν και την Κεντρική Ασία, όπου από τα μέσα του 14ου αιώνα η κληρονομιά του Τζένγκις Χαν αμφισβητήθηκε από Τουρκομάνους, Μογγόλους και άλλους μεσσιανιστές διεκδικητές− είτε της γένεσης νέων κρατών.

Ο M.G.S. Hodgson, στο σημαντικό έργο του Venture of Islam (Tο εγχείρημα του Ισλάμ), μελέτησε τους νέους σχηματισμούς για πρώτη φορά συγκριτικά. Δίνοντάς τους τον χαρακτηρισμό «αυτοκρατορίες της πυρίτιδας», εύστοχα επεσήμανε τόσο τη συμμετοχή τους στην πρώιμη νεωτερικότητα όσο και τη νίκη των πυροβόλων όπλων έναντι του κτηνοτροφικού μιλιταρισμού, που διευκόλυνε το συγκεντρωτισμό. Αλλά η τεχνολογική αυτή ερμηνεία δυσχεραίνει την κατανόηση των εσωτερικών μεταμορφώσεων στη θρησκευτική και πνευματική ζωή, που κατέστησαν δυνατή τη δημιουργία τοπικών ισλαμικών κρατών.

 

 









Ο Mahdi ένθρονος
(Bistami, key 1597).
  

Το (ατυχές) συμπέρασμα του Hodgson, ότι το πνευματικό νόημα «της εποχής του κύρους των νομάδων» ήταν συντηρητικό και μη δημιουργικό αντανακλά μια επιστημονική γνώμη, που βασίζεται στην έλλειψη ουσιαστικής μελέτης. Στην πραγματικότητα, η περίοδος είναι αξιοσημείωτη για την ελαστικό των δoγματικών ορίων και για τους πνευματικούς και διανοητικούς πειραματισμούς −οι οποίοι αργότερα καταστέλλονται− που θα αποδειχθούν ζωτικής σημασίας.

Οι ιδρυτές των αυτοκρατοριών της πυρίτιδας διακήρυσσαν, ότι είχαν θεϊκή εντολή να προσδιορίσουν και να καθορίσουν την «αληθινή» θρησκεία, που ήταν θεμελιώδης για το σκοπό τους. Επεδίωκαν να εγκαθιδρύσουν ένα θεσμό βασιλείας, που παρουσιαζόταν ως προφητικός −αν και στην περίοδο μετά τον Προφήτη− και δημιούργησαν ισλαμικούς κανόνες, που ήταν ιδιαίτεροι για το δικό τους κράτος, όπως και οι χριστιανοί ευρωπαίοι ομόλoγοί τους. Η επιτυχής σύνδεση της γενεαλογίας με μια ευδιάκριτη ισλαμική ιερότητα (αν και ανάρμοστη από δογματική άποψη) ήταν ζωτικής σημασίας για τα νέα αυτοκρατορικά εγχειρήματα. Οι βάσεις της εν λόγω σύνδεσης βρίσκονται στο θρησκευτικό και πνευματικό, καθώς και πολιτικό, αναβρασμό του 15ου αιώνα.


Θα εξετάσουμε ένα κρίσιμο μέρος της εσωτερικής ζωής της ισλαμικής κοινωνίας μετά τους Μογγόλους μέσα από την καριέρα και το έργο του Abd al-Rahman al-Bistami al-Hanafi al-Hurufi (περ. 1375-1454). Ως ένας αξιοθαύμαστος αποκρυφιστής πολυμαθής επιστήμονας, που οι μετέπειτα ορθόδοξες δοξασίες δεν μπόρεσαν να αφομοιώσουν, ο Bistami ανοίγει ένα παράθυρο στην πολυπλοκότητα της εποχής του και των αυτοκρατοριών που ακολούθησαν.

 







Ο Mahdi
εμπρός από την
Κωνσταντινούπολη
(Bistami, key).

  

Ένα σημαντικό στοιχείο της εποχής είναι ο πολλαπλασιασμός της μυστικιστικής ευλάβειας, που διαδόθηκε και οργανώθηκε με τις αδελφότητες Σούφι, που επικεντρώνονταν σε κάποια συγκεκριμένη πνευματική γενεαλογία. Όντας σε άμεση επαφή με το Θεό, ο άγιος ανταγωνίστηκε επιτυχώς τους νομομαθείς ως πηγή θρησκευτικής ή κοινωνικής καθοδήγησης και τέτοιες πνευματικές ιεραρχίες μπορούσαν να λειτουργούν παράλληλα ή και να εκτοπίζουν τις κοσμικές ιεραρχίες.

Εξατομικευμένες εσωτεριστικές αντιλήψεις της αποκάλυψης μπορούσαν να εξουδετερώσουν την τήρηση εσωτεριστικών κανόνων. Και σε θεαματικές περιπτώσεις αντίνομα, μονιστικά, ενανθρωπιστικά και μεσσιανικά ρεύματα συνέκλιναν για να δημιουργήσουν χιλιαστικά κινήματα, τα οποία −απορρίπτοντας τα καθιερωμένα θρησκευτικά πρότυπα− θα μπορούσαν στην πράξη να δημιουργήσουν νέες θρησκείες, καθώς και ισχυρές κοινωνικές αναταραχές.

 

 







Ο Σουλτάνος Σελίμ
στο θρόνο της Αιγύπτου
(Bistami, key).
  

Αυτές οι εκρήξεις ακραίας πνευματικότητας στην πολιτική σφαίρα έχουν εμπνεύσει πολλούς ιστορικούς, που προσπάθησαν να εξηγήσουν την επιτυχή μετατροπή του ιδρυτή των Σαφαβιδών Σαχ Ισμαήλ (αρχές 16ου αιώνα), από επικεφαλής −κληρονομικώ δικαίω− μιας βαριά μυστικιστικής τουρκομανικής αδελφότητας σε έκφανση της θεότητας, σε Μεσσία, που κατάκτησε ένα βασίλειο και επέβαλε (για πρώτη φορά στην ιστορία) το Σιιτισμό των Δώδεκα Ιμάμηδων στο κράτος του.

Η γενική αντίληψη για το «διεστραμμένο» πείραμα των Σαφαβιδών παρουσιάζει τη συνένωση του έντονα σουνιτικού μουσουλμανικού ιμπεριαλισμού των Οθωμανών, Ουζμπέκων και Μουγκάλ ως αντίδραση στην εμφάνιση των Σιιτών «ετεροδόξων» στην καρδιά του ανατολικού Ισλάμ. Αυτή η μεγάλη εικόνα θρησκευτικής μετατροπής γύρω από τον «άξονα των Σαφαβιδών» βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ένα σύνολο ιστορικά απαράδεκτων δυαδικών αντιλήψεων: η «ετεροδοξία» ταυτίζεται με ένα είδος Σιιτισμού, που υποτίθεται, ότι είναι εγγενώς χιλιαστικός και ενανθρωπιστικός, σε αντίθεση με μια δήθεν σουνιτική «ορθοδοξία», που είναι οικουμενική, κοινοτική, νομικίστικη και αυτοκρατορική στην εχθρότητά της ως προς το μεσσιανισμό και τον αποκαλυπτικό υπολογισμό.

Η εξάπλωση του Μυστικισμού και του Σιιτισμού συνδέεται ταυτόχρονα με την τουρκομανική εχθρότητα προς (τη σουνιτική) ακαδημαϊκή κουλτούρα, προς μακροχρόνιες βουκολικές τάσεις για λατρευτική έκσταση και εκφυλιστικούς εκχυδαϊσμούς της «υψηλής» μυστικιστικής πνευματικότητας.

Η έρευνά μου για το μεσσιανισμό του σουνίτη αντιπάλου του Σαχ Ισμαήλ, του Οθωμανού Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπή (1520-66), έδειξε, ότι η ισχύς της εν λόγω πολικότητας είναι το λιγότερο αμφισβητήσιμη. Αν ο Σουλεϊμάν μπορούσε να θεωρηθεί εξίσου ικανός να ηγηθεί μιας οικουμενικής, μεσσιανικής, ιερής βασιλείας, όπως ο Σαφαβίδης αντίπαλός του, τότε η γένεση της αντιπαλότητας μεταξύ Οθωμανών και Σαφαβιδών και ο σεχταρισμός Σουνιτών-Σιιτών του 16ου αιώνα πρέπει να επαναπροσδιορισθεί μέσα σε ένα πιο πειραματικό και θρησκευτικά ρευστό περιβάλλον, από το οποίο θα μπορούσαν να προκύψουν δύο μεσσιανισμοί.

Η μελέτη του Bistami, αυτού του συγκρητικού, στρατευμένου και σημαίνοντος εσωτεριστικού πολυμαθούς επιστήμονα φωτίζει έναν κόσμο, που είναι τόσο ρευστός πνευματικά, διανοητικά και κοινωνικά, ώστε οι νορμαλιστικές δυαδικές αντιθέσεις έχουν ελάχιστη σημασία, αφού δεν είχαν ακόμη τεθεί τα μετέπειτα όρια μεταξύ θρησκευτικών ταυτοτήτων, καθώς και μεταξύ ορθοδοξίας και ετεροδοξίας.

 








Ο Σουλτάνος Σουλεϊμάν
με τον Ιμπραήμ Πασά
(Bistami, key).

  

Ο Bistami ήταν ένας Σουνίτης μελετητής της νομικής παράδοσης Hanafi, που απέκτησε φήμη τόσο ως εγκυκλοπαιδιστής και άψογος χειριστής της αραβικής γλώσσας όσο και ως εκείνος, που συστηματοποίησε τις επιστήμες του αποκρυφισμού και της μαντικής για ευρύτερη χρήση.

Η καριέρα του τον οδήγησε από την Αντιόχεια, όπου γεννήθηκε, στη Δαμασκό και το Κάιρο, όπου σπούδασε θρησκευτικές επιστήμες και, στη συνέχεια, στα νέα μουσουλμανικά εδάφη της Ρωμυλίας και της Ανατολίας (που ήταν ακόμη στην πλειοψηφία τους χριστιανικά), όπου έγινε προστατευόμενος του Οθωμανού Σουλτάνου Μουράτ Β'.

Ασχολήθηκε με την ιατρική, την ιστορία, την ταξινόμηση των επιστημών, του χρόνου και της αστρολογίας και τέλος με την προφητική «επιστήμη των γραμμάτων και των θείων ονομάτων» και το τεράστιο έργο του έχαιρε ιδιαίτερης εκτίμησης όχι μόνο στα χρόνια του, αλλά και στη διάρκεια του 16ου αιώνα.

Τη μεγαλύτερη απήχηση (μέχρι το 18ο αιώνα) είχε το έργο του Η Κλείδα του Πλήρους Προγνωστικού (Miftah al-jafr al-jami), μία επιτομή αποκαλύψεων, χάρη στην οποία σμιλεύτηκε τον πρώιμο 16ο αιώνα η αγιοποιημένη μορφή του Οθωμανού Σουλτάνου ως εσχατολογικού κατακτητή και κοσμικού άξονα (axis mundi), ως μεσσιανικού άγιου των αγίων.

Επιπλέον, ο Bistami άφησε μια εξαιρετική αυτοβιογραφική αφήγηση, όπου διηγείται με λεπτομέρειες πού και πώς συνέθεσε τα εσωτεριστικά έργα του έως το 1441, ενώ επίσης αναφέρει ονομαστικά τους (συχνά επιφανείς) λογίους, που μαθήτευσαν κοντά του.

 












Ωροσκόπιο
του Σελίμ Α’ (1513).
  

Ο Bistami βρισκόταν, από όλες τις απόψεις, στο σταυροδρόμι μιας πολιτικής μετάλλαξης, μιας εξωτερικής και εσωτερικής μάθησης, του μυστικισμού και των πρακτικών μαγείας, που περιχαράκωναν τις εξαιρετικές πολιτικές και πνευματικές αμφισβητήσεις, που βίωσε σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Στη γενέτειρά του Αντιόχεια διατηρούνταν ακόμα ισχυρές χριστιανικές παραδόσεις και μνήμες της εποχής των Σταυροφοριών, όπως μαρτυρά η εξοικείωσή του με κείμενα γραμμένα στα λατινικά, ελληνικά, κυριλλικά και εβραϊκά.

Ήταν σουνίτης, νομομαθής Hanafi, αλλά απέκτησε μυστικιστές γνώσεις μέσω της σχέσης του με το τάγμα του Bistami σε μια εποχή, όπου τόσο η Αίγυπτος όσο και η Συρία βίωναν τη μετάβαση από την κυριαρχία των Κιπτσάκ σε αυτήν των Κιρκάσιων Μαμελούκων, καθώς και τις τελευταίες φάσεις της προσπάθειας του Ταμερλάνου να αποκαταστήσει την αυτοκρατορία των Μογγόλων ως μουσουλμανική.

Αφού διαπίστωσε, ότι δε διέθετε την ιδιοσυγκρασία, που απαιτούσε η μυστικιστική έμπνευση, ο Bistami αναζήτησε μια εναλλακτική πορεία προς τη γνώση του θείου διαμέσου της ορθολογικά καλλιεργήσιμης επιστήμης της ισλαμικής αριθμολογίας (ilm al-huruf, ilm al-asma), της επιστήμης των γραμμάτων και των θείων ονομάτων. Διατεινόταν μάλιστα, ότι η αριθμολογία αποκάλυπτε την αρχαία προφητική σοφία, όπου βασίζονται όλες οι μονοθεϊστικές και άλλες ιστορικές θρησκείες, η οποία θα φανέρωνε τα μυστικά του αποκαλυπτικού μέλλοντος, καθώς επίσης και του εσωτερικά κατανοητού ιστορικού παρελθόντος.

 










Ωροσκόπιο

για τον Μεχμέτ Β’
(1452).

  

Οπλισμένος με τα παραπάνω, ο Bistami αναζήτησε την τύχη του στα χριστιανικά και οθωμανικά εδάφη προς βορρά. Μια αρχικά επιτυχημένη περιοδεία με σεμινάρια διδασκαλίας εσωτερισμού, αποκρυφισμού και αποκαλυπτισμού σε αυτήν την περιοχή, του χάρισε αφοσιωμένους οπαδούς ανάμεσα στους σημαντικότερους λόγιους της εποχής, την περίοδο, που ο Ταμερλάνος είχε διαμελίσει την πρώτη οθωμανική αυτοκρατορία.

Ένας από τους συναδέλφους και μαθητές του, ο Shaikh Badr al-din, αφού υπηρέτησε ως επικεφαλής θρησκευτικός δικαστής στην Αδριανούπολη υπό τον αντίπαλο του σουλτάνου πρίγκηπα Musa, έγινε το ιδεολογικό κέντρο μιας χιλιαστικής εξέγερσης, όπου συμμετείχαν άτομα από διάφορες θρησκείες και ο ίδιος ο Bistami.

Ο Badr al-din εκτελέστηκε το 1416 −κατηγορούμενος στην ουσία όχι για τη δημιουργία αίρεσης, αλλά για την υποκίνηση εξέγερσης− και ο Bistami ακολούθησε κάποιον άλλο λόγιο πάτρωνα στην εξορία, από την οποία επέστρεφαν και οι δύο με τιμή και δόξα.

Ο Bistami πέρασε τα υπόλοιπα τριάντα χρόνια της ζωής του διδάσκοντας θέματα αποκρυφισμού και προφητείας στην οθωμανική ελίτ.

 











Οθωμανική
γενεαλογία
(1580).
  

Η πιο υποβλητική μαρτυρία της πολλαπλότητας των ταυτοτήτων του Bistami, που ήταν δυνατό να συνυπάρχουν εκείνη την εποχή, αναδεικνύεται από την ίδια του την υπογραφή: Abd al-Rahman o Hanafi (από το δίκαιο των Σουνιτών), Bistami (από τη σχέση του με το μυστικισμό), και από τον τρόπο, που επιμένει να προσφωνεί τους Σουφιστές και τους Λεττριστές ως «Αδελφότητα της Αγνότητας και Φίλους της Πιστότητας», ένα «διεθνές» δίκτυο διανοούμενων, που προσπαθούσαν έντονα να ανανεώσουν, να τελειοποιήσουν και να δώσουν οικουμενική διάσταση, διαμέσου της καλλιέργειας της γνώσης της κοσμικής τάξης, στη θρησκεία και την κοινωνική τάξη, όπως είχαν συγκροτηθεί από τους υπαρκτούς μονοθεϊσμούς.

Η αδελφότητα του Bistami, ο οποίος θαύμαζε την "ελληνική" παιδεία και γνώση πάνω από όλα στο πολύ-θρησκευτικό περιβάλλον της οθωμανίζουσας Άγριας Δύσης του Ισλάμ, περιλάμβανε τους «Ενάρετους και μορφωμένους χριστιανούς» και, σχεδόν σίγουρα, το σύγχρονό του Γεώργιο Γεμιστό Πλήθωνα, «τον τελευταίο των Ελλήνων».

Αν και ο Λεττρισμός (Καββαλιστική επιστήμη των γραμμάτων) του μοιάζει να τον συνδέει με το σχεδόν σύγχρονό του Hurufi Fazlullah από το Astarabad (που εκτελέστηκε ως αιρετικός το 1394), του οποίου η πίστη στο μεσσιανισμό και την ενανθρώπιση παρήγαγε μια νέα θρησκεία, ο Bistami απορρόφησε τους μεσσιανικούς εσωτερικισμούς της εποχής του − είναι αυτός, που δημιούργησε την προφητική εικόνα του μονιστή μυστικιστή Ibn Arabi (13ος αιώνας), του "Σπουδαιότερου Δασκάλου" των μυστικιστών, του οποίου τα έργα κατηγορήθηκαν τόσο πολύ για τον μεσσιανικό αναβρασμό του 15ου αιώνα.

 












Κοσμικός χάρτης

(Bitsami, Nazm).

  

Ο Bistami «εξημέρωσε» αυτούς τους μεσσιανικούς εσωτερικισμούς θέτοντας τους στην υπηρεσία ενός μη-επαναστατικού, αλλά παρόλα αυτά χιλιαστικού Ισλάμ, που μπορούσε να λειτουργήσει όχι μόνο στο περιβάλλον των Σουνιτών και των Σιιτών, αλλά επίσης, και σε αυτό των Χριστιανών.

Η κληρονομιά του παρέμεινε έντονα απτή στον μεσσιανικό 16ο αιώνα, αλλά πως ο Bistami έπαιξε έναν άμεσο και αποφασιστικό ρόλο στη δημιουργία της εικόνας του Οθωμανικού Δυναστικού Οίκου, στο πρόσωπο του προσωπικού του πάτρωνα Μουράτ Β', πατέρα του Πορθητή της Κωνσταντινούπολης, ως δυναστεία, που πήρε το χρίσμα σε κοσμικό επίπεδο, για να εγκαθιδρύσει μια οικουμενική, χιλιετή τάξη πραγμάτων, που θα περιελάμβανε και θα εξάγνιζε όλες τις αποκαλυφθείσες θρησκείες.





Σημείωση:

Ο Cornell Fleischer είναι καθηγητής
Οθωμανικών και Σύγχρονων
Τουρκικών Σπουδών
στο πανεπιστήμιο του Chicago.


Το παραπάνω κείμενο αποτελεί
μεταφρασμένη περίληψη διάλεξης,
που έδωσε στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη
στις 5 Μαΐου 2015.



Διαβάστε ακόμα

στην «Ελεύθερη Έρευνα»:





 
Επιστροφή Επιστροφή στην κορυφή


ΣΧΟΛΙΑ



Ανώνυμος 34317 έγραψε...
Μα τέτοιο σέβας για το Ισλάμ από τους επικριτές της χριστιανικής θρησκείας....
18.05.2015, 19:34:10





Ανώνυμος 35267 έγραψε...
Μεγάλη απάτη ο χριστιανισμός ρε αδελφέ, αλλά και ο ισλαμισμός στο ίδιο επίπεδο ανταγωνίζεται επαξίως. Γνήσια τέκνα του πατρός μας Αβραάμ.
21.08.2015, 16:10:22





Ανώνυμος 35268 έγραψε...
Και αυτοί οι μελετητές ρε παιδί μου των ιαουδεοχριστιανών - ισλαμιστών που τη βρίσκουν την όρεξη. Ευτυχώς τουλάχιστον σωθήκαμε από την αρρώστια των Ελλήνων.
21.08.2015, 16:22:41






ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ



Υπολειπόμενοι χαρακτήρες

Κωδικός ασφαλείας:

5+7=





ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ


Από: (ηλεκτρονική διεύθυνση)


Προς: (ηλεκτρονική διεύθυνση)


Σημείωση: (προαιρετικό)

0 χαρακτήρες γράψατε και απομένουν 255.

Αποστολή

Αναζήτηση σε:


Αποστολή

 




FreeInquiry© 2013
ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ
ΒΙΒΛΙΑ ΔΩΡΕΑΝ



Διαβάστε περισσότερα
 
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ
ΜΑΖΙ ΜΑΣ



Στείλτε μας τα μηνύματά σας
στη διεύθυνση: info@freeinquiry.gr

 
ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ



 
THE
FREEINQUIRY.GR
BAND

 

 

 

 

 

 

 


 
ΓΙΝΕΤΕ ΜΕΛΟΣ



Για να ενημερώνεστε online
για όλες τις νέες αναρτήσεις
άρθρων της «Ελεύθερης Έρευνας».

Διαβάστε περισσότερα
 
 

  

  

 
 

 

 
 



240 σελίδες
έκδ. «Δρόμων», Αθήνα, 2016

Διαβάστε περισσότερα




64 σελίδες
έκδ. «Ελεύθερη Έρευνα»,
Αθήνα, 2016

Διαβάστε περισσότερα




72 σελίδες
έκδ. «Δρόμων», Αθήνα, 2014

Διαβάστε περισσότερα
 
ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ
Η ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ
ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ ΜΑΣ

Άδεια Creative Commons Η «Ελεύθερη Έρευνα» διατίθεται με άδεια:
Αναφορά Δημιουργού─Μη Εμπορική Χρήση─Παρόμοια Διανομή─3.0 Ελλάδα (CC BY-NC-SA 3.0 GR).

Διαβάστε περισσότερα
 
 


Tα κίνητρα
και η πορεία
προς την εξουσία




«Λένε, ότι η εξουσία διαφθείρει,
αλλά το πιο σωστό είναι, ότι η εξουσία προσελκύει τους διεφθαρμένους.
Οι υγιείς συνήθως έλκονται από άλλα πράγματα, παρά από την εξουσία».

David Brin (αμερικανός συγγραφέας)


Σε πάρα πολλούς ανθρώπους αρέσει το χρήμα. Ιδιαιτέρως τους αρέσει να πλουτίζουν χωρίς ιδιαίτερο μόχθο και ρίσκο. Δύσκολο. Αυτό όμως, που συγκινεί τους περισσότερους ανθρώπους, είναι η άσκηση της εξουσίας.

Όσοι μπαίνουν στη πολιτική δεν το κάνουν για να συνεισφέρουν στο κοινό καλό, την ευημερία του μέσου πολίτη και την απλοποίηση της καθημερινότητάς του.

Σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις, πίσω από κάθε εισερχόμενο στη πολιτική κρύβονται προσωπικές φιλοδοξίες, αλλά και συμπλέγματα ή αδυναμίες, που προκλήθηκαν στα παιδικά του χρόνια...


 


Μεγαλόσχημοι ιστοριογράφοι
στην υπηρεσία της ιδεολογίας
της εκάστοτε εξουσίας
από την αρχαιότητα έως σήμερα




Ένα από τα σπουδαιότερα εργαλεία, που κρατάει στα χέρια της η πολιτική εξουσία, είναι η χρήση της ιστορικής γνώσης. Η ιστορική καταγραφή και γνώση σε συνδυασμό με τις μεθόδους χειραγώγησης των μαζών και των τακτικών πολιτικής προπαγάνδας, μπορούν να κατευθύνουν την πολιτική σκέψη των ανθρώπων.

Οι έντονοι διαξιφισμοί διαφόρων πολιτικών προσώπων με θέμα τη μέθοδο της διδασκαλίας της Ιστορίας στα σχολικά εγχειρίδια μονοπωλούν σε μεγάλα διαστήματα το ενδιαφέρον στα ΜΜΕ.

Μετά τους πολιτικούς, παίρνουν την σκυτάλη άνθρωποι, που φέρουν τον τίτλο του ιστορικού ερευνητή, προκειμένου να μας «διαφωτίσουν» για το ποια άποψη είναι ιστορικά σαφής και επιστημονικά αποδεδειγμένη...


 


Η γλωσσική ασυνέχεια
στον ελλαδικό χώρο
από την αρχαιότητα έως σήμερα



Ένας από τους μεγαλύτερους μύθους του νεορωμέικου εθνικισμού είναι η τρισχιλιετής και πλέον ιστορία της γλώσσας μας, η αδιάλειπτη συνέχειά της δηλαδή, από την αρχαιότητα έως σήμερα. «Η ενιαία και αδιαίρετη ελληνική» αποτελεί σχεδόν στερεοτυπική έκφραση, που επαναλαμβάνεται συνεχώς. Ο μύθος της γλωσσικής συνέχειας αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για έναν άλλο μύθο, αυτόν της πολιτισμικής και φυλετικής ενότητας και συνέχειας, καθότι η συνέχεια του «ελληνισμού» προϋποθέτει, φυσικά, και τη συνέχεια της γλώσσας.

Η γλώσσα επομένως, που επιβλήθηκε στους σημερινούς κατοίκους του ελλαδικού χώρου μέσω της υποχρεωτικής παιδείας του έθνους─κράτους, έπρεπε οπωσδήποτε να αναχθεί στην αρχαιότητα. Γι’ αυτό το λόγο έχει θεσπισθεί η ανούσια διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών ήδη από το Γυμνάσιο. Δεν ενδιαφέρει το εκπαιδευτικό σύστημα να μάθει αρχαία ο μαθητής. Τα διδάσκεται όμως, προκειμένου να πεισθεί, ότι είναι απόγονος των αρχαίων ελλήνων.

Για τους σημερινούς ρωμιούς, παρά τα χρόνια, που υποχρεωτικά διδάσκονται αρχαία ελληνικά στο σχολείο, είναι σαφές, ότι τους είναι εντελώς ακατανόητα. Το επιχείρημα, ότι πολλές λέξεις είναι ίδιες ή παρόμοιες δεν καθιστούν τα αρχαία κατανοητά, καθώς η αναγνώριση σποραδικών λέξεων μέσα σε προτάσεις δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση κατανόηση του νοήματος των προτάσεων.

Η σχετική εξ άλλου λεξιλογική και μορφολογική ομοιότητα της σημερινής γλώσσας (της ρωμέικης, όπως λεγόταν μέχρι πρότινος κι όχι ελληνικής) με προγενέστερες φάσεις της οφείλεται στον καθαρευουσιανισμό και στην τάση υποχρεωτικής «εξυγίανσής» της από διάφορα ξένα στοιχεία (αλβανικές, τούρκικες, σλάβικες κ.λπ. λέξεις και τοπωνύμια). Από τον 19ο αιώνα και μετά, επιβλήθηκε δια της παιδείας αθρόα και αυθαίρετη εισαγωγή αρχαίων λέξεων και ριζών για τη δημιουργία νέων λέξεων...


 


Πώς η Αριστερά της Ρωμιοσύνης
εφευρίσκει τους μύθους της




Ο φυλακισμένος αριστερός αγωνιστής, που έκλαιγε και ζητούσε «τη μανούλα του».

Ο κομμουνιστής συγγραφέας, που συνεννοήθηκε με τον Μάο μιλώντας του στα... κρητικά, ενώ εκείνος του απαντούσε στα κινέζικα!

Πώς ο ίδιος ξεσήκωσε τους παριστάμενους σε συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος στη Μόσχα παρουσιάζοντάς τους το πουκάμισό του, ως δήθεν το πουκάμισο ενός εκτελεσμένου από τους γερμανούς συντρόφου του.

Τα τρία αυτά επεισόδια περιγράφει με νοσταλγία και καμάρι ο Λεωνίδας Κύρκος σε εκπομπή, που προβλήθηκε τις προάλλες από το κανάλι της Βουλής («Σαν παραμύθι»).
 
Πρόκειται για μια από τις τελευταίες συνεντεύξεις του, κατά την οποία ο επί σειρά ετών βουλευτής της Αριστεράς, αφηγείται στιγμιότυπα από τον πολιτικό του αγώνα και προβαίνει σε εκτενή αναφορά ορισμένων ασυνήθιστων καταστάσεων, που έζησε κατά τη διάρκεια ενός παλιού ταξιδιού του στην Κίνα, όπου συνάντησε τον Μάο και στη Μόσχα, όπου συμμετείχε σε συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος της τότε Σοβιετικής Ένωσης.

Στο άρθρο αυτό θα αναλύσουμε τα όσα λέει στη συνέντευξη αυτή ο παλιός αριστερός πολιτικός, γιατί από τα λεγόμενά του μπορούμε χαρακτηριστικά να διακρίνουμε:

Με τι άνεση και οι άνθρωποι της Αριστεράς ─οι οποίοι είχαν σταθεί απέναντι σε ένα Σύστημα, που τους καταδίωκε και τους φυλάκιζε και το οποίο είχε κατασκευασθεί κι επιβληθεί με την αρωγή πλήθους εθνικών, θρησκευτικών και άλλων μύθων─ εύκολα κατασκεύαζαν κι εκείνοι με τη σειρά τους τους δικούς τους μύθους, προκειμένου να προπαγανδίσουν τη δική τους ιδεολογία...


 


Πέντε
ευρωπαϊκοί μύθοι



Οι εβραίοι υποχρεώνονταν κάποτε,
να φορούν το κίτρινο αστέρι του Δαβίδ.
Οι μετανάστες υποχρεώνονται σήμε-
ρα, να φορούν κόκκινα βραχιολάκια.


Η σημερινή Ευρώπη δεν αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση με κανένα τρόπο. Αντιπροσωπεύει ό,τι πιο σάπιο, διεφθαρμένο και ανάλγητο έχει εμφανιστεί ποτέ στο έδαφός της. Έχει τεράστιες ευθύνες για τη φτώχεια και την εξαθλίωση των πολιτών της. Έχει τεράστια ευθύνη για τη συμβολή της στη δημιουργία του προσφυγικού ζητήματος. Έχει τεράστιες ευθύνες απέναντι στον ανθρωπισμό και τη δημοκρατία.

Με το άρθρο αυτό δεν επιχειρείται ο εξωραϊσμός του απατεώνα, κρατικοδίαιτου κλεφτοκοτά ρωμιού. Ούτε δίνεται άλλοθι στην πολιτική τυχοδιωκτική και ξεπουλημένη αλητεία, που κυβερνά αυτόν τον τόπο από συστάσεως του κρατιδίου-προτεκτοράτου της Ρωμιοσύνης. Αυτά τα έχουμε αναλύσει σε πολλά άρθρα μας κατά το παρελθόν.

Σκοπός του άρθρου είναι να απομυθοποιήσει την υποτιθέμενη «Ενωμένη Ευρώπη» και να καταδείξει το πραγματικό αποκρουστικό της πρόσωπο.

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν, τους ευρωπαϊκούς μύθους...